Trong bối cảnh Bộ Y tế xây dựng đề án miễn viện phí . Các chuyên gia chỉ ra những điều kiện then chốt; để chính sách hiệu quả và không gây gánh nặng ngân sách.
- Hố tử thần ở Đà Nẵng “Nuốt Chửng” nhiều ô tô đỗ ven đường
- Người hiền không tranh thắng – Lùi một bước biển rộng trời cao
- Cụ bà 76 tuổi bán vàng lấy 2 tỷ đồng, suýt chuyển cho kẻ giả danh con trai
Miễn viện phí: Quốc gia giàu làm thế nào, quốc gia thu nhập trung bình làm ra sao?
Theo phân tích của GS.TS Hoàng Văn Minh, việc tham khảo mô hình quốc tế là cần thiết. Nhưng phải dựa vào năng lực tài chính và hạ tầng của từng quốc gia.
Cuba – nơi cung cấp dịch vụ y tế miễn phí toàn dân – dành gần 12% GDP cho y tế. Tuy nhiên, nguồn lực kinh tế hạn chế khiến bệnh viện thường xuyên thiếu thuốc, thiết bị. Chất lượng dịch vụ không đồng đều dù độ bao phủ rất cao.
Trái ngược, Thụy Điển – quốc gia có chi tiêu y tế bình quân đầu người hơn 7.000 USD . Áp dụng đồng chi trả thấp và trần chi phí. Các nhóm như trẻ em, thai phụ, người cao tuổi gần như được miễn phí hoàn toàn. Mô hình này đảm bảo công bằng nhưng phụ thuộc vào thuế cao và ngân sách lớn.
Hàn Quốc và Trung Quốc lại có hướng tiếp cận theo tầng: hỗ trợ mạnh cho người nghèo. Miễn phí các dịch vụ dự phòng, áp dụng bảo hiểm bệnh nặng và đặt trần chi phí. Hàn Quốc đối mặt nguy cơ chi phí tăng vì thanh toán theo phí dịch vụ. Trung Quốc giảm gánh nặng nhờ quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử.
Ở Đông Nam Á, Thái Lan được xem là điển hình khi giảm tỉ lệ chi tiền túi xuống dưới 10%. Nhờ chương trình UCS hoàn toàn từ ngân sách nhà nước. Người dân được sử dụng đa phần dịch vụ ngoại trú – nội trú miễn phí tại tuyến y tế cơ sở. Tuy nhiên, chi ngân sách liên tục tăng đặt ra bài toán bền vững.
Bài học cốt lõi và gợi ý thiết kế chính sách cho Việt Nam
Các mô hình trên cho thấy không có công thức chung cho mọi quốc gia. Tuy vậy, nhiều điểm chung có thể áp dụng cho Việt Nam:
Nguồn tài chính phải ổn định và minh bạch
Miễn viện phí nghĩa là ngân sách, bảo hiểm hoặc cơ sở cung cấp dịch vụ phải gánh toàn bộ chi phí. Cấu phần chi phí theo Thông tư 21 gồm nhân công, trực tiếp, quản lý, khấu hao và tích lũy. Nếu không tính đúng – tính đủ, chính sách sẽ không bền vững.
Ưu tiên nhóm yếu thế và dịch vụ dự phòng
Việt Nam có chi bình quân đầu người khoảng 250 USD/năm, thấp hơn nhiều nước. Vì vậy, cần tập trung vào nhóm dễ bị tổn thương và các dịch vụ dự phòng có hiệu quả chi phí cao như tiêm vaccine, sàng lọc bệnh mạn tính, quản lý sức khỏe cộng đồng.
Áp dụng cơ chế đồng chi trả thấp và trần chi phí
Đây là cách Thụy Điển và Hàn Quốc bảo vệ người dân trước chi phí lớn. Trần chi phí hằng năm giúp hạn chế tình trạng kiệt quệ tài chính khi mắc bệnh nặng.
Kiện toàn y tế cơ sở
Kinh nghiệm từ Cuba, Trung Quốc và Thái Lan cho thấy 70–80% hoạt động khám chữa bệnh diễn ra tại tuyến cơ sở. Nếu không nâng cao năng lực y tế tuyến dưới. chính sách miễn viện phí sẽ gây quá tải bệnh viện và làm chi phí tăng nhanh.
Chuyển đổi số và hồ sơ sức khỏe điện tử
Quản lý chi phí , chất lượng , tần suất sử dụng dịch vụ. Chỉ hiệu quả khi dữ liệu được số hóa. Đây là điểm giúp Trung Quốc giảm chi tiền túi của người dân.
GS.TS Hoàng Văn Minh khẳng định, chính sách miễn viện phí của Việt Nam cần được xây dựng theo lộ trình dài hạn. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế nhưng điều chỉnh phù hợp với nguồn lực quốc gia. Mục tiêu cuối cùng là giảm chi tiền túi xuống mức WHO khuyến cáo dưới 30% . Đảm bảo người dân được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng, chất lượng.
Theo: Pháp luật
