Có những vùng đất đổi thay theo năm tháng nhưng vẫn giữ nguyên hồn quê. Đảo Chè Thanh Chương, nằm giữa hồ Cầu Cau (xã Thanh An, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An), là một nơi như thế.
- Pù Luông mùa đông có gì hay?
- Đền Quang Trung – Dấu ấn lịch sử giữa lòng xứ Nghệ
- Có gì trong nhà hàng “Lê Quý – Chim To Dần” nổi tiếng ở Ninh Bình?
Từ công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp những năm 1960. Đến nay đã trở thành điểm du lịch sinh thái đặc sắc của xứ Nghệ.
Hồ Cầu Cau – dấu ấn từ thời mở đất
Theo tư liệu địa phương, hồ Cầu Cau được khởi công xây dựng năm 1963 . Với mục đích tích nước phục vụ tưới tiêu cho các xã Thanh An, Thanh Thịnh và vùng hạ lưu Thanh Chương. Công trình này được xem là một trong những hồ thủy lợi lớn đầu tiên của miền Tây Nghệ An thời kỳ sau hòa bình lập lại.
Những năm ấy, cả vùng đồi chỉ toàn đất đỏ khô cằn. Người dân phải gùi từng gánh đất, trồng từng luống chè non trên sườn dốc. “Ngày ấy nghèo lắm, nhưng ai cũng tin một ngày đồi sẽ xanh, hồ sẽ đầy nước,” – cụ Nguyễn Văn Hào, nay đã ngoài 80 tuổi ở Thanh An, nhớ lại.
( Ảnh: Minh họa Báo Nghệ An)
Dần dần, những gốc chè bén rễ, xanh mướt quanh hồ. Mặt nước trong veo, uốn lượn giữa hàng chục đồi nhỏ tạo nên quần thể hơn 80 héc-ta chè phủ xanh quanh hồ. Từ trên cao nhìn xuống, những đảo chè ấy hiện ra như “chuỗi ngọc xanh” giữa lòng núi. Khiến du khách ví nơi đây là “Hạ Long trên cạn” của xứ Nghệ.
( Ảnh: Baoquangninh)
Đảo chè hôm nay – biểu tượng của du lịch sinh thái cộng đồng
Khoảng năm 2016, những chiếc thuyền đầu tiên bắt đầu đón khách du ngoạn đảo chè. Cũng từ đó, mô hình du lịch cộng đồng gắn với canh nông hình thành. Người dân Thanh An, Thanh Thịnh vừa trồng chè, vừa phục vụ du khách bằng những trải nghiệm giản dị mà hấp dẫn: chèo thuyền giữa hồ, hái chè, nấu nước lá rừng hay thưởng thức bữa cơm quê bên bến nước.
Theo Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Thanh Chương, toàn huyện hiện có hơn 4.780 héc-ta chè. Trong đó khu vực đảo chè Cầu Cau được xác định là điểm nhấn du lịch sinh thái trọng điểm giai đoạn 2025–2030. Mỗi năm, khu vực này đón hàng chục nghìn lượt khách đến tham quan, trải nghiệm, chụp ảnh và tìm hiểu văn hóa làng chè.
“Khách đến đảo chè là để tìm sự yên bình, nên mình chỉ sửa sang những gì cần thiết. Cái hồn quê phải giữ lại,” – chị Nguyễn Thị Hường, một người chèo đò phục vụ du khách, chia sẻ.
Những người con của vùng đồi năm xưa, từ chỗ chỉ quen cày cấy. Nay đã trở thành người kể chuyện về quê hương mình. Họ đưa khách đi giữa hồ, kể lại những năm tháng cha ông trồng chè, đắp đập, và khát vọng giữ màu xanh cho đất.
Giữ hồn văn hóa, vun đắp tương lai xanh
Đảo chè Thanh Chương hôm nay không chỉ là điểm đến du lịch. Mà còn là biểu tượng của tinh thần bền bỉ, văn hóa cần cù của người dân Nghệ An. Mỗi tách chè được mời du khách là kết tinh của đất, nước, nắng và bàn tay lao động.
Không chỉ giữ gìn nghề trồng chè, người dân còn bảo tồn nhiều giá trị văn hóa truyền thống gắn với đời sống nông thôn: tục uống nước chè xanh, hát ví giặm, và lối sống đậm nghĩa tình. Vào mùa hè, khi tiếng máy đò vang khẽ trên mặt hồ. Cũng là lúc du khách được nghe những làn điệu ví Nghệ ngân lên giữa mênh mông đồi núi – như một lời mời từ hồn quê.
Chính quyền huyện Thanh Chương đang triển khai mô hình “du lịch nông nghiệp xanh” tại đảo chè. Kết hợp bảo tồn cảnh quan và nâng cao thu nhập cho người dân. Mục tiêu đến năm 2025, toàn khu đón 80.000 lượt khách, hướng tới 110.000 lượt vào năm 2030. Đồng thời duy trì nguyên tắc “phát triển nhưng không đánh đổi thiên nhiên”.
( Ảnh: Baoquangninh)
Hành trình xưa – nay và lời nhắn gửi thế hệ trẻ
Từ một hồ nước nông nghiệp, đảo chè nay đã trở thành “trái tim xanh” của Thanh Chương. Hành trình ấy không chỉ là thay đổi cảnh quan. Mà còn là sự chuyển mình trong tư duy – từ sản xuất thuần túy sang gìn giữ, khai thác hài hòa thiên nhiên.
Thế hệ con cháu của những người trồng chè ngày trước giờ đã tiếp nối. Biến quê hương thành điểm đến du lịch sinh thái đặc sắc. Họ đang thổi vào nơi này một luồng sinh khí mới: trẻ trung, sáng tạo nhưng vẫn thấm đẫm bản sắc quê hương.
Khi hoàng hôn buông xuống mặt hồ, tiếng mái chèo khua nhẹ giữa làn nước biếc. Người ta nghe trong gió như có lời nhắn nhủ:
“Giữ lấy màu xanh này là giữ lấy linh hồn xứ Nghệ.”
Giữa nhịp sống hối hả, Đảo Chè Thanh Chương vẫn là nơi con người tìm về sự thanh bình. Nơi văn hóa truyền thống gặp gỡ hiện đại. Nơi quê hương viết tiếp câu chuyện xanh bền vững cho mai sau.
