Trong bối cảnh xã hội hiện đại tôn sùng giá trị trao đổi, hôn nhân đang dần bị nhìn như một phép tính lợi ích, khiến ân nghĩa vợ chồng phai nhạt và mối quan hệ gia đình trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
- Vai trò người phụ nữ Nghệ trong giữ lửa văn hóa
- Nghệ An: Nông dân lo ngại vì đào Tết nở sớm do thời tiết bất thường
- Vụ đất hiếm: Sung công quỹ hơn 12 tỷ đồng cùng nhiều thiết bị điện tử
Khi hôn nhân bị biến thành phép tính trao đổi lạnh lùng
Chưa bao giờ con người lại quen với việc “cân đo” mọi mối quan hệ như hiện nay. Trên mạng xã hội, trong những cuộc trò chuyện đời thường, một quan niệm đang lan rộng: quan hệ giữa người với người thực chất chỉ là trao đổi giá trị. Từ đó, hôn nhân – vốn là không gian của yêu thương và gắn bó – cũng bị kéo lên bàn cân lợi ích.
Người ta bắt đầu phân vai rất rõ ràng: đàn ông phải tạo ra giá trị vật chất, phụ nữ phải mang lại giá trị cảm xúc. Khi mọi thứ còn vận hành trơn tru, mối quan hệ vẫn được duy trì. Nhưng chỉ cần một bên gặp biến cố – bệnh tật, thất nghiệp, suy sụp tinh thần – giá trị ấy lập tức bị nghi ngờ. Người từng là chỗ dựa bỗng bị nhìn như gánh nặng.
Sự lạnh lùng này khiến hôn nhân không còn là nơi nương tựa, mà trở thành một hợp đồng có điều kiện. Khi điều kiện không còn, hợp đồng sẵn sàng bị hủy bỏ. Đó chính là lý do nhiều cuộc hôn nhân tan vỡ nhanh đến mức người trong cuộc chưa kịp hiểu mình sai ở đâu.
Cách nhìn ấy cũng gieo vào lòng người nỗi sợ thường trực: sợ mình trở nên vô dụng, sợ không còn được yêu nếu không còn “giá trị”. Hôn nhân vì thế không còn là sự an tâm, mà là một cuộc phòng thủ kéo dài.
“Vạn vật hữu linh” và ân nghĩa bị lãng quên trong đời sống hiện đại
Người xưa có câu: “Vạn vật đều có linh”. Một món đồ cũ, dù không còn giá trị sử dụng, vẫn khiến ta chần chừ trước khi vứt bỏ, bởi nó đã gắn với ký ức, với thời gian, với tình cảm. Vật còn như thế, huống chi là con người – người đã cùng ta chia sẻ bao tháng năm vui buồn.
Thế nhưng, trong logic công lợi hiện đại, con người lại dễ bị “vật hóa”. Khi không còn đóng góp được lợi ích rõ ràng, họ bị xem là kém giá trị. Quan niệm này vô hình trung tạo áp lực nặng nề, đặc biệt với phụ nữ phương Đông – những người từng được tôn vinh trong hình ảnh “hiền thê lương mẫu”.
Ngày nay, không ít phụ nữ cảm thấy hoang mang, thậm chí sợ hãi trước vai trò ấy. Bởi nếu chỉ ở nhà chăm sóc gia đình, nuôi dạy con cái, họ lo mình không tạo ra “giá trị trao đổi” và vì thế trở nên lép vế trong chính cuộc hôn nhân của mình.
Trong khi đó, tổ tiên ta chưa bao giờ dùng thước đo lợi ích để định nghĩa quan hệ vợ chồng. Giữa người với người, điều quan trọng không phải là giá trị sử dụng, mà là đạo nghĩa, là ân tình, là sự thủy chung trước sau như một.
Ân nghĩa vợ chồng – nền móng bền vững của hôn nhân
Trí tuệ dân gian để lại một câu nói giản dị nhưng sâu sắc: “Một ngày vợ chồng, trăm ngày ân; trăm ngày vợ chồng, sâu như biển”. Giữa hàng tỷ người trên thế gian, việc hai người gặp nhau, chung một mái nhà, chung một giấc ngủ, chưa bao giờ là điều ngẫu nhiên. Đó là duyên phận được tích lũy từ rất nhiều đời.
Tình yêu chân chính không bắt nguồn từ lợi ích, mà từ sự “không nỡ”. Không nỡ để người kia chịu khổ, không nỡ quay lưng khi đối phương yếu đuối. Đó là sự bao dung không điều kiện, là nâng đỡ mà không tính toán thiệt hơn.
Ân nghĩa vợ chồng chính là như vậy. Dù bạn già đi, bệnh tật, thậm chí chẳng còn gì trong tay, người kia vẫn nhớ tình xưa mà ở lại. Thứ tình cảm ấy không thể quy đổi thành tiền bạc hay cảm xúc cụ thể, nhưng lại là nền móng vững chắc nhất để hôn nhân tồn tại qua năm tháng.
Trong xã hội ngày nay, một luận điệu cực đoan đang thịnh hành: “Không có giá trị thì không xứng đáng được yêu”. Luận điệu ấy bóp méo bản chất của hôn nhân, biến nó thành cuộc trao đổi khô khốc. Nó khiến con người đề phòng nhau nhiều hơn, sợ bị bỏ rơi hơn, và cuối cùng là cô đơn ngay trong chính mối quan hệ thân mật nhất.
Nếu nhìn lên trời đất, con người chẳng mang lại “giá trị” gì cho mặt trời hay đại địa. Nhưng trời đất vẫn nuôi dưỡng muôn loài, không tính toán, không điều kiện. Đó chính là ân trạch, là từ bi – thứ sức mạnh sinh mệnh mà tổ tiên ta đã sớm thấu hiểu.
Người xưa hiếm khi nói chữ “yêu”, nhưng lại nhấn mạnh chữ “ân”. Một ngày vợ chồng, trăm ngày ân – câu nói ấy nặng hơn trăm lời thề hứa. Trân trọng ân nghĩa, giữ gìn đạo nghĩa, đó không chỉ là cách cứu vãn hôn nhân, mà còn là cách để con người giữ lại phần cao quý nhất của chính mình.
Theo: Báo Vạn Điều Hay
