Một đĩa dưa muối nhỏ trên mâm cơm. Không ai đếm xem trong đó có bao nhiêu gam muối.
- Điều tra vụ án mạng khiến 3 mẹ con tử vong ở Đồng Nai
- Mẹ chồng, con dâu cùng qua đời sau nhiều giờ chống chọi
- Trà Quế và hành trình được thế giới gọi tên
Bữa cơm Việt hiếm khi thiếu một món chua: dưa cải, kim chi, củ cải muối, hay đơn giản là vài lát dưa góp bên đĩa thịt kho. Vị giòn, vị chua thanh, cái cảm giác “đưa cơm” ấy đã ăn sâu vào thói quen của nhiều gia đình đến mức không ai còn để ý — mỗi miếng dưa muối đi qua, một phần muối của cả ngày cũng lặng lẽ trôi theo.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng được Tencent News dẫn lại, người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 5g muối mỗi ngày, tính cả lượng từ nước tương, các loại sốt và thực phẩm muối chua. Nhưng dưa cải, kim chi, đậu phụ lên men đều cần muối để lên men và giữ hương vị. Chỉ một đĩa nhỏ, natri nạp vào đã chiếm một phần không nhỏ trong hạn mức của cả ngày.
Không ai nhìn thấy điều đang xảy ra bên trong. Muối dư thừa tạo áp lực lên hệ mạch máu, kích hoạt phản ứng viêm, đẩy nhanh quá trình xơ hóa cầu thận — khiến chức năng thận suy giảm dần trong âm thầm.
Có người tự trấn an mình bằng hai chữ “lợi khuẩn” — kim chi chứa vi khuẩn axit lactic cùng các sản phẩm chuyển hóa của chúng. Nhưng lợi khuẩn không xóa đi lượng natri đi kèm; kim chi vẫn là một trong những thực phẩm chứa nhiều muối. Đậu phụ lên men cũng vậy: phù hợp nhất với vai trò gia vị, một miếng nhỏ trong bữa ăn, không phải món ăn để dùng với số lượng lớn.
Nhiều tổng quan hệ thống và phân tích gộp cho thấy việc tiêu thụ nhiều muối trong thời gian dài, thường xuyên ăn thực phẩm muối chua, có liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày cao hơn — đặc biệt tại những khu vực có thói quen này như Trung Quốc và Hàn Quốc. Điều đó không có nghĩa một miếng củ cải muối hôm nay sẽ khiến nguy cơ tăng lên ngay lập tức. Các nghiên cứu chủ yếu nói về sự khác biệt ở nhóm người ăn lượng lớn, thường xuyên và kéo dài. Vấn đề nằm ở chỗ: đừng để dưa muối trở thành nguồn rau chính trong bữa ăn hàng ngày.
Lượng muối đậm đặc có thể bào mòn lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh đường ruột mạn tính như viêm loét dạ dày – tá tràng. Khi hàng rào niêm mạc bị tổn thương, dạ dày trở nên nhạy cảm và dễ bị tấn công bởi các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa, trong đó có vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) — tác nhân lây nhiễm hàng đầu gây ung thư dạ dày.
Đáng chú ý, các loại dưa cà muối xổi, muối chưa đủ độ chua hoặc chế biến không đảm bảo vệ sinh chính là “ổ chứa” của nhiều tác nhân gây bệnh truyền nhiễm đường ruột, có thể dẫn đến tiêu chảy, nhiễm trùng huyết hoặc ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng.
Nhưng không cần phải từ bỏ hẳn món ăn quen thuộc này. Chỉ cần vài thay đổi nhỏ, đĩa dưa muối vẫn có thể ở lại trên mâm cơm mà không âm thầm gây hại:
- Đợi dưa ngả sang màu vàng tươi, chua, giòn, có mùi thơm mới ăn — dưa còn xanh, còn vị hăng cay dễ chứa nhiều nitrosamin có thể gây ung thư.
- Người có tiền sử bệnh tim mạch, tăng huyết áp nên hạn chế ăn dưa muối vì hàm lượng muối cao có thể làm tăng thêm huyết áp.
- Rửa nhiều lần, vắt sạch dưa trước khi ăn để giảm độ mặn và độ chua.
- Không ăn quá nhiều và thường xuyên, chỉ nên ăn dặm cùng nhiều món khác trong bữa ăn.
- Không đổ phần dưa ăn thừa lại vào lọ vì dễ làm hỏng dưa có sẵn; dùng muỗng đũa sạch để gắp, đậy kín lọ và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
- Tự muối dưa tại nhà để chủ động điều chỉnh lượng muối, đảm bảo thực phẩm sạch và giữ nguyên hương vị cho các món ngày Tết.
Đôi khi, điều cần thay đổi không phải là từ bỏ một món ăn đã gắn với ký ức nhiều thế hệ, mà là biết dừng lại đúng lúc trước khi thói quen trở thành gánh nặng cho cơ thể.
Hoàng Hà (tổng hợp)
