Nghệ An – Khoai xéo, món nấu từ khoai lang khô, gạo nếp, đậu đen, lạc và mật mía, nay được rao bán khoảng 45.000 – 75.000 đồng/kg trên các kênh bán đặc sản và chợ mạng.
- Tổng Giám đốc Công ty Triệu nụ cười hầu tòa ngày 3/11
- Người mẹ ở Đắk Lắk mất hơn 1,5 tỷ đồng vì tin nhắn giả danh con gái
- Tiền tiểu đường diễn tiến xấu: Những thay đổi sức khỏe không nên bỏ qua
Món ăn này sinh ra từ thời nhiều gia đình xứ Nghệ không đủ gạo nấu cơm mỗi ngày, khi người dân lấy khoai lang trồng ở vườn, ngoài đồng làm món thay thế. Mức giá hiện nay phần nào phản ánh công sức chuẩn bị nguyên liệu, phơi khoai và nấu thành phẩm, thay vì chỉ tính theo giá khoai lang tươi.
Khoai chọn từ những củ không sâu hỏng, được gọt vỏ, thái lát, phơi khô rồi cất nơi ráo để không bị mốc. Khi cần, người ta lấy khoai khô nấu cùng những thứ sẵn có trong nhà, và khoai xéo ra đời từ những bữa ăn đạm bạc như thế.
Có lúc nồi khoai được nấu thật lớn để ăn qua nhiều bữa, với người từng sống qua thời thiếu thốn thì quen đến mức ngán. Khi cuộc sống đủ đầy hơn, món từng dùng để chống đói trở thành hương vị gợi nhớ tuổi thơ và quê hương.
Khi nấu, khoai khô được rửa sạch rồi đun cùng đậu đen và lạc, đợi mềm mới cho gạo nếp. Hỗn hợp tiếp tục đun đến khi chín đều, sau đó mới thêm mật mía.
Công đoạn đặc trưng nhất là dùng đũa hoặc dụng cụ nấu đảo, xới, nghiền nhẹ để khoai, nếp, đậu và lạc quyện vào nhau. Thao tác này được gọi là “xéo”, cũng là cách lý giải phổ biến cho tên món ăn.
Nước nhiều thì món dễ nhão, đun lâu hoặc để lửa lớn thì khoai khô, bén đáy nồi. Khoai xéo đạt yêu cầu khi có độ dẻo vừa phải, các nguyên liệu quyện vào nhau mà vẫn giữ vị bùi riêng.
Lúc còn nóng, món ăn mềm, thơm, hợp bữa sáng; để nguội, khoai săn chắc hơn và có thể chia thành từng phần nhỏ. Vị ngọt của mật mía không gắt, hòa cùng hương khoai lang, lạc và đậu đen.
Với người xa quê, món ăn gợi lại bữa cơm gia đình; với thực khách lần đầu, đó là dịp làm quen một nét ẩm thực mộc mạc của xứ Nghệ. Sự đổi thay ấy cho thấy món ăn giản dị vẫn giữ được sức hút nhờ hương vị và câu chuyện văn hóa gắn với đời sống địa phương.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
