Làng chài Lò 3 (Đắk Lắk) được đề cử giải “Làng du lịch tốt nhất thế giới” của UN Tourism, đặt ra bài toán bảo tồn cảnh quan làng chài và giữ vai trò chủ thể cho người dân bản địa.
- Hình xăm đôi bàn tay và chuyến xe không đến được Sài Gòn
- Giám đốc Herbitech lĩnh 26 năm tù vì sản xuất gần 13 triệu sản phẩm bảo vệ sức khỏe giả
- Mâu thuẫn giữa hai người bạn làm trầm hương kết thúc bằng án mạng
Làng Lò có khoảng 1.500 hộ dân, gồm ba khu Lò 1, Lò 2 và Lò 3 nằm dọc bờ biển phía nam tỉnh. Lò 3 là khu vực còn giữ mật độ nhà ngói đỏ cao nhất, nơi lưu giữ nhiều ngôi nhà cổ cùng các lễ hội truyền thống như Cầu Ngư và Nghinh Ông. Đến nay, làng có 72 cơ sở lưu trú với 459 phòng vận hành, tăng trưởng rõ rệt so với giai đoạn 2024 khi các mô hình đón khách còn nhỏ lẻ.
Làn sóng du lịch kéo một bộ phận lao động trẻ trở về quê lập nghiệp. Nhiều người cải tạo nhà cổ của gia đình thành homestay, mở quán cà phê, cung cấp dịch vụ tour lặn biển và trekking. Anh Lưu Phước (29 tuổi, Lò 3) cho biết phong trào làm du lịch hình thành từ khi một số nhà đầu tư từ Hà Nội về mua đất xây điểm lưu trú khoảng 5-6 năm trước. Hiện khoảng 200 trong số 1.500 hộ dân trực tiếp kinh doanh lưu trú, kéo theo chuỗi dịch vụ phụ trợ do người địa phương làm chủ.
Ngôi nhà cổ xây dựng từ năm 1976 tại làng chài Lò 3, lưu giữ nét kiến trúc truyền thống địa phương. (Ảnh minh họa: NAM)
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng làm dấy lên lo ngại. Tại Lò 1 và Lò 2, nhiều công trình nhà ngói đỏ cũ đã bị phá bỏ để xây mới. Việc nhà đầu tư bên ngoài đổ về khiến một số ý kiến lo ngại người dân địa phương có thể dần thành “người làm thuê” tại quê nhà. Nhiều nhà đầu tư phản bác điều này, khẳng định họ chỉ bổ sung nguồn lực, không thay thế cộng đồng bản địa; một số cam kết xây dựng tối đa hai tầng, khoảng 75% mái lợp ngói để hài hòa cảnh quan.
Lưu Phước cùng các bạn trẻ làm du lịch cộng đồng tại một ngôi nhà cổ ở làng Lò. (Ảnh minh họa: NAM)
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk xác định định hướng phát triển làng Lò theo mô hình du lịch cộng đồng, trong đó người dân là chủ thể thụ hưởng lợi ích. Địa phương đang rà soát để lập đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 nhằm kiểm soát mật độ xây dựng, chiều cao và quy chuẩn kiến trúc, tránh xây dựng tự phát.
Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, cho rằng địa phương cần sớm ban hành quy chế quản lý kiến trúc, bảo vệ hệ sinh thái ven biển và xử lý rác thải, nước thải. Các lễ hội Cầu Ngư, Nghinh Ông và nghề đánh bắt cần được bảo tồn song song với việc xây dựng hợp tác xã du lịch cộng đồng để điều phối hoạt động và phân chia lợi ích công bằng. “Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong việc gìn giữ tài nguyên và bản sắc của địa phương”, ông nói.
Kết quả giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” năm 2026 dự kiến được UN Tourism công bố trong quý IV.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
