Với nhiều món dân dã như bắp luộc, ốc luộc hay gỏi cuốn, người Việt vẫn chọn dùng tay thay vì dao nĩa để cảm nhận trọn vẹn hương vị và không khí sum vầy.
- Khu đất từng định xây trung tâm hành chính Nghệ An nay được đấu giá
- Iran tấn công căn cứ Mỹ ở Jordan, hai binh sĩ thiệt mạng
- Nhiều quốc lộ Tây Bắc sạt lở trở lại sau khi vừa thông xe tạm
Từ mâm cơm gia đình đến những bữa tiệc quê, thói quen ăn bằng tay không đơn thuần là cách ăn mà còn là cách người Việt gìn giữ ký ức và sự gắn bó giữa các thế hệ. Đằng sau động tác bóc, lể hay cuốn tưởng chừng giản đơn ấy là cả một lớp nghĩa về xúc giác, tâm lý và văn hóa cộng đồng.
Với những món như bắp luộc, khoai lang nướng, ốc luộc hay hải sản hấp, đôi tay giúp người ăn cảm nhận đúng độ nóng và kiểm soát lực khi bóc, tách mà không làm nát phần thịt bên trong. Con ốc bươu hay ốc hương là ví dụ rõ nhất: phải lể bằng tay, đôi khi nhờ thêm gai hoặc tăm, mới lấy được trọn phần thịt dai giòn cuộn trong lớp vỏ xoắn — một thao tác mà dụng cụ ăn thông thường khó lòng thay thế.
Trong những bữa cơm gia đình hay tiệc quê, mâm cơm không chỉ để ăn mà còn là nơi thể hiện sự thân mật. Một mâm gỏi cuốn để cả nhà quây quần tự cuốn, cùng chấm chung một chén nước mắm, tạo ra không khí chung mà cách ăn theo phần riêng bằng dao nĩa khó có được; theo VnExpress, việc ăn bằng tay trong bối cảnh này mang dáng dấp một nghi thức xã hội, giúp rút ngắn khoảng cách giữa những người cùng mâm và thể hiện tinh thần chia sẻ vốn phổ biến trong văn hóa ẩm thực Á Đông.
Yếu tố tâm lý cũng góp phần định hình cảm nhận ấy. Nhiều người lớn lên với ký ức được ông bà, cha mẹ bốc cơm nắm, xôi hay bánh cho ăn trong những bữa cơm dân dã — hiện tượng được gọi là “hương vị hoài niệm”, khi trải nghiệm ăn uống gợi lại cảm xúc cũ và khiến món ăn dường như ngon hơn thực tế. Một số nghiên cứu về hành vi ăn uống còn cho thấy khi dùng tay, thời gian ăn thường kéo dài hơn do phải bóc, lể hoặc cuốn nhiều lần, nhờ đó cơ thể có thêm thời gian nhận diện tín hiệu no và người ăn cũng tập trung hơn vào món đang thưởng thức — điều giới nghiên cứu ẩm thực gọi là ăn trong chánh niệm.
Suy cho cùng, việc ăn bằng tay với một số món Việt không chỉ là thói quen mà còn phản ánh cách món ăn được thiết kế tự nhiên, nơi xúc giác, nhiệt độ, kết cấu và văn hóa cùng hòa vào một trải nghiệm trọn vẹn. Đó cũng là lý do vì sao giữa đời sống hiện đại, gỏi cuốn, ốc luộc hay bánh xèo vẫn thường được người Việt thưởng thức bằng tay thay vì bằng các dụng cụ ăn uống khác.
Hoàng Hà (tổng hợp)
