Dấu vết nước trên một hành tinh đá ở rất gần chúng ta

Nhóm nghiên cứu do nhà thiên văn học Paul Robertson thuộc Đại học California, Irvine (Mỹ) dẫn đầu xác nhận hành tinh GJ 3378b, cách Trái Đất 25 năm ánh sáng, có thể tồn tại nước trên bề mặt và nằm trong số ngoại hành tinh giống Trái Đất nhất từng được ghi nhận quanh hệ mặt trời.

Được phát hiện lần đầu năm 2024, GJ 3378b thuộc nhóm siêu Trái Đất — những hành tinh đá lớn hơn địa cầu nhưng vẫn đủ nhỏ để mang cấu trúc rắn tương tự. Kết quả quan sát bổ sung, công bố trên chuyên san The Astrophysical Journal, cho thấy khối lượng hành tinh đã được điều chỉnh giảm từ 5,3 lần xuống còn 2,3 lần Trái Đất, đưa nó về đúng khoảng cách để nước có thể tồn tại quanh sao trung tâm.

GJ 3378b xoay quanh một sao lùn đỏ mang tên GJ 3378, ở khoảng cách mà giới thiên văn gọi là vùng có thể sống được. Ông Robertson và cộng sự ghi nhận đây là một trong những ngoại hành tinh giống Trái Đất nhất trong phạm vi 33 năm ánh sáng quanh hệ mặt trời. 25 năm ánh sáng, theo lời trưởng nhóm, nghe có vẻ xa nhưng lại rất gần nếu đặt cạnh quy mô thật của vũ trụ. “Đây là phát hiện đáng chú ý,” ông nói, nhắc rằng Dải Ngân hà trải rộng tới 100.000 năm ánh sáng.

Phía sau con số đó là một phương pháp tìm kiếm đã trở thành nguyên tắc của cả ngành: đi tìm nước trước khi đi tìm sự sống. “Phương châm của chúng tôi là “hãy lần theo dấu vết của nước”,” ông Robertson giải thích, bởi mọi dạng sống trên Trái Đất đều cần đến nó. Cùng với đó là cấu tạo đá của hành tinh — đặc điểm mà Trái Đất là ví dụ gần nhất và rõ nhất mà con người có trong tay.

Hai yếu tố ấy, khoảng cách phù hợp để giữ nước và cấu trúc đá tương đồng, là lý do khiến GJ 3378b lọt vào tầm ngắm của giới khoa học hành tinh. Nhưng đó vẫn chỉ là điều kiện cần, chưa phải bằng chứng của sự sống. Khoảng cách 25 năm ánh sáng, dù được xem là gần trong bình diện thiên hà, vẫn là một hành trình mà con người chưa thể chạm tới — điều khiến GJ 3378b, trước mắt, chỉ có thể được quan sát chứ chưa thể được xác nhận.

Phạm Mai (tổng hợp)