Hơn một thập kỷ đứng lớp ở xã Hồng Thái (Tuyên Quang), cô giáo Dương Kim Ngân không chỉ truyền dạy kiến thức môn toán mà còn bền bỉ kéo học trò dân tộc thiểu số rời xa hủ tục tảo hôn. Từ những lớp học miễn phí đến những lần “gõ cửa từng nhà”, cô đã giữ được hàng chục em ở lại với con chữ.
- Đại biểu Quốc hội đề xuất sách giáo khoa điện tử và ưu tiên miễn phí vùng khó
- Xăng sinh học E10 chính thức bán toàn quốc từ tháng 6/2026
- Yêu cầu 100% thủ tục hành chính thực hiện phi địa giới, thông suốt
Hành trình gieo chữ trên núi cao và những lớp học miễn phí
Trường Phổ thông dân tộc bán trú TH & THCS Hồng Thái nằm giữa vùng núi cao hơn 1.000m, nơi sương mù giăng kín mỗi sáng và con đường sạt lở sau những trận mưa lớn vẫn là chuyện thường ngày. Tại đây, cô giáo Dương Kim Ngân (sinh năm 1992), quê Cao Bằng, đã miệt mài đứng lớp suốt hơn 10 năm.
Ngoài giờ lên lớp, cô mở các buổi học miễn phí dành cho những em yếu kiến thức hoặc chuẩn bị thi vào lớp 10. “Học trò vùng cao rất dễ tự ti. Các em yếu môn nào là mặc định mình không thể học tốt môn đó. Nhiệm vụ của giáo viên là khiến các em tin rằng mình làm được”, cô Ngân chia sẻ.
Để giúp các em tiến bộ, cô soạn bài theo mức độ từ dễ đến khó, sử dụng ngôn ngữ ngắn gọn, chậm rãi vì phần lớn học sinh là người Mông, Dao – dùng tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai. Chỉ cần trò làm đúng, dù là phép tính nhỏ, cô đều khen để khơi dậy tự tin. Khi các em sai, cô động viên làm lại cho đến khi hiểu.
Nhờ sự bền bỉ, chất lượng môn toán của trường Hồng Thái liên tục vượt mức trung bình của tỉnh từ năm 2021 đến 2024. Nhiều học sinh đỗ vào các trường THPT nội trú uy tín trong và ngoài tỉnh.
“Giữ” học trò khỏi tảo hôn: Thuyết phục từng lời, gõ cửa từng nhà
Ở Hồng Thái, việc thuyết phục học sinh không bỏ học để lấy vợ, lấy chồng sớm đôi khi khó hơn giảng giải một bài toán khó. Nhiều em lớn lên trong môi trường nơi tảo hôn được xem là lẽ thường; học quá lâu lại bị coi là xa xỉ.
Vì vậy, ngoài giảng dạy, cô Ngân dành nhiều thời gian trò chuyện, phân tích cho học sinh hiểu độ tuổi kết hôn hợp pháp, hệ lụy khi rời trường quá sớm, đồng thời đưa ra những tấm gương từ chính bản làng – những người nhờ học mà đổi đời.
Để lan tỏa thông điệp, cô thành lập câu lạc bộ phòng chống tảo hôn, nơi học sinh được thảo luận, vẽ tranh, diễn tiểu phẩm, trả lời tình huống. Các em được rèn kỹ năng nói trước đám đông để trở thành “tuyên truyền viên nhí” trong cộng đồng.
Nhưng có những trường hợp, sự kiên trì phải lớn hơn thế. Như em D., cô bé người Mông mới 14 tuổi. D. xin bỏ học để lấy chồng vì gia đình quá khó khăn. Sau khi trò chuyện không thành, cô Ngân cùng đồng nghiệp tới nhà phân tích, thuyết phục. Khi biết nguyên nhân thật sự là thiếu thốn, cô đề xuất nhà trường phát động quyên góp để hỗ trợ gia đình.
“Tôi chỉ muốn gia đình hiểu rằng khi D. đi học, em không đơn độc”, cô nói. Cuối cùng, bố mẹ đồng ý cho D. trở lại trường. D. sau đó hoàn thành THPT và tiếp tục học nghề.
Trung bình mỗi năm, cô Ngân giúp từ 5–6 học sinh thoát khỏi nguy cơ tảo hôn. Những năm gần đây, trường Hồng Thái không còn trường hợp học sinh bỏ học để lập gia đình sớm.
Hy sinh thầm lặng và niềm vui được thấy học trò trưởng thành
Công tác nội trú khiến cô Ngân hầu như ở trường nhiều hơn ở nhà. Có những ngày trực bán trú, cô chỉ kịp ăn vội gói mì sau khi học sinh ngủ trưa. “Chúng tôi lo cho các em nhiều khi còn hơn lo cho con mình”, cô cười.
Dù vất vả, điều giữ cô lại chính là sự nỗ lực của học trò vùng cao. Những bước tiến nhỏ – một lần dám giơ tay phát biểu, một bài kiểm tra điểm cao hay tấm giấy báo trúng tuyển – đều khiến cô quên hết mệt mỏi.
Trên trang cá nhân, cô Ngân để câu: “Sống bình thường nhưng không tầm thường”. Đó cũng là điều cô gửi gắm đến học trò – những đứa trẻ đang từng ngày vượt qua dốc núi, vượt qua định kiến để viết tiếp con đường tương lai.
Theo: Dân Trí
