Sau vụ nam sinh bị hành hung trên phố Nguyễn Khang, nhiều người thắc mắc làm sao để tự vệ mà vẫn giữ đúng tinh thần phòng vệ chính đáng.
- Khó hiểu chuyện người đàn ông bỏ cọc đấu giá đất 16 lô ở Quảng Ngãi
- Nông sản Việt: Hồi sinh tài nguyên bản địa qua chế biến sâu
- Bí quyết duy trì sức khỏe và thần thái trẻ trung cho phụ nữ
Nỗi lo vượt “lằn ranh” từ vụ nam sinh bị hành hung
Vụ việc nam sinh 19 tuổi bị hành hung dã man trên phố Nguyễn Khang (phường Yên Hòa, Hà Nội) tối 28-3 vừa qua đã khiến dư luận không khỏi bất bình. Hình ảnh nạn nhân bị đánh tới tấp ngay cả khi đã ngã xuống đất đặt ra một câu hỏi hóc búa: Nếu rơi vào tình cảnh đó, chúng ta nên “đỡ đòn” hay phản kháng thế nào để không vô tình trở thành người vi phạm pháp luật? Theo luật sư Hoàng Trọng Giáp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), ranh giới giữa việc tự vệ và “vượt rào” pháp luật vốn rất mong manh, đòi hỏi người trong cuộc phải thực sự tỉnh táo trong những giây phút căng thẳng.
Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015 quy định phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Đây là một quyền tự vệ hợp pháp và không bị coi là tội phạm. Tuy nhiên, nếu hành vi chống trả rõ ràng là quá mức cần thiết, không phù hợp với mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại thì sẽ bị coi là vượt quá giới hạn và phải chịu trách nhiệm hình sự. Việc hiểu rõ quy định này là “tấm khiên” pháp lý quan trọng để mỗi người tự bảo vệ mình đúng cách.
Để xác định hành vi có “đúng luật” hay không, trước hết cần nhìn vào tính chất và mức độ nguy hiểm của kẻ tấn công. Việc phản kháng phải đảm bảo yếu tố “cần thiết” và tương thích với mối nguy hiểm đang đe dọa đến sức khỏe, tính mạng của bản thân. Nếu đối phương chưa gây nguy hiểm thực sự mà ta đã phản ứng quá mạnh tay thì rất dễ bị khép vào tội vượt quá giới hạn phòng vệ. Sự tương xứng giữa đòn tấn công và đòn phản kháng chính là chìa khóa để giữ mình an toàn trước pháp luật.
Chống trả sao cho “chuẩn” phòng vệ chính đáng?
Luật sư Giáp phân tích thêm, khi đối phương đang “hăng máu” và đầy vẻ côn đồ, phương án khôn ngoan nhất vẫn là hòa giải hoặc nhanh chóng rời khỏi hiện trường để tránh xung đột leo thang. Trong thế “bí”, buộc phải phản kháng, người bị tấn công chỉ nên dùng vũ lực với mục đích duy nhất là ngăn chặn hành vi vi phạm của đối thủ hoặc khống chế họ. Mọi hành động sử dụng vũ lực vượt ngoài mục đích tự vệ đều tiềm ẩn rủi ro pháp lý cực lớn cho người bị hại.
Thực tế, rắc rối thường xuất hiện khi sự phản kháng mang tính chất trả thù. Ví dụ, khi đối thủ đã bị khống chế hoặc đã bỏ chạy mà người bị tấn công vẫn rượt đuổi để “ăn miếng trả miếng” thì lúc này hành vi tự vệ ban đầu đã biến tướng thành vi phạm pháp luật. Những trường hợp này hoàn toàn có thể dẫn đến việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự không đáng có, vô tình biến nạn nhân thành người có tội chỉ vì một phút thiếu kiềm chế.
Để một hành vi được công nhận là phòng vệ chính đáng, luật sư Quách Thành Lực nhấn mạnh cần hội đủ ba điều kiện: có hành vi trái luật của đối phương, hành vi đó đang diễn ra và mức độ phản kháng phải tương xứng. Nếu thiếu đi sự tương xứng này, “răn đe” pháp lý sẽ bị phá vỡ và người phản kháng có thể phải đối diện với các chế tài nghiêm khắc. Việc nắm vững các nguyên tắc này giúp chúng ta vừa bảo vệ được bản thân, vừa tránh được những hệ lụy pháp lý đáng tiếc.
Theo: Báo Dân trí
