Pháp luật hiện hành chưa quy định mức phạt riêng đối với người vừa hút thuốc vừa lái xe, nhưng hành vi này vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý nếu gây ra vi phạm khác.
- Mỹ giữ sức ép, Iran nêu điều kiện, đối thoại vẫn bế tắc
- Vợ chồng dựng hai “lương y” ảo, bán hơn 100.000 sản phẩm thuốc giả
- Nghỉ lễ 2/9: Biển vắng khách, nhiều điểm đến đã kín phòng
Luật sư Lê Thanh Duy và luật sư Trần Thị Thanh Thảo, cùng thuộc Đoàn Luật sư TPHCM, cho rằng việc hút thuốc khi điều khiển phương tiện có thể làm giảm khả năng tập trung và kiểm soát xe. Trong trường hợp hành vi này dẫn tới một lỗi giao thông cụ thể hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, người điều khiển vẫn có thể bị xử lý theo quy định tương ứng.
Theo luật sư Trần Thị Thanh Thảo, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 chưa đưa hành vi hút thuốc khi lái xe vào nhóm hành vi bị cấm riêng đối với người điều khiển xe máy, xe gắn máy. Theo khoản 3 Điều 33 của luật này, những hành vi bị cấm gồm buông cả hai tay, sử dụng chân chống hoặc vật khác quệt xuống đường khi xe đang chạy, sử dụng ô hoặc thiết bị âm thanh (trừ thiết bị trợ thính) gây mất tập trung, nhưng không có quy định trực tiếp về việc hút thuốc.
Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm giao thông đường bộ cũng không quy định mức phạt riêng đối với trường hợp người điều khiển phương tiện chỉ thực hiện hành vi hút thuốc. Vì vậy, việc cầm thuốc lá khi lái xe, nếu không kèm theo hành vi vi phạm khác, hiện chưa phải căn cứ độc lập để xử phạt theo pháp luật giao thông đường bộ.
Tuy nhiên, quy định về hút thuốc lại khác đối với phương tiện giao thông công cộng. Khoản 3 Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 cấm hút thuốc trên ô tô, tàu bay và tàu điện; riêng tàu bay áp dụng quy định xử phạt trong lĩnh vực hàng không dân dụng.
Theo khoản 1 Điều 24 Nghị định 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (thay thế Nghị định 117/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15-5-2026), hành vi hút thuốc trên các phương tiện thuộc phạm vi nêu trên có thể bị phạt từ 200.000 đến 500.000 đồng, ngoại trừ trường hợp tàu bay được điều chỉnh theo quy định riêng.
Một vấn đề khác có thể khiến người hút thuốc khi lái xe bị xử lý là việc vứt tàn thuốc. Điểm a khoản 2 Điều 25 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định hành vi vứt, thải, bỏ đầu, mẩu, tàn thuốc lá không đúng nơi quy định tại nơi công cộng có thể bị phạt 100.000-150.000 đồng. Riêng với hành vi vứt rác thải nói chung — trong đó tàn thuốc có thể được tính vào — xuống lòng đường, vỉa hè hoặc hệ thống thoát nước thải đô thị, điểm d cùng khoản này quy định mức phạt cao hơn, từ 1-2 triệu đồng.
Luật sư Lê Thanh Duy cho rằng người điều khiển phương tiện trong quá trình tham gia giao thông phải bảo đảm khả năng kiểm soát xe và tuân thủ các quy tắc an toàn. Do đó, nếu thao tác hút thuốc khiến tài xế mất tập trung, thiếu quan sát hoặc không xử lý được tình huống, trách nhiệm pháp lý sẽ được xem xét dựa trên hành vi vi phạm cụ thể phát sinh.
Trong trường hợp hành vi đó dẫn tới tai nạn và hậu quả nghiêm trọng, người điều khiển có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Khi đó, việc hút thuốc có thể được xem xét trong quá trình đánh giá nguyên nhân, lỗi và diễn biến dẫn tới hậu quả, chứ không phải căn cứ độc lập để xử phạt.
Luật sư Trần Thị Thanh Thảo nhận định: “Chúng ta đã có quy định cấm dùng điện thoại khi lái xe vì lý do mất tập trung, hành vi hút thuốc khi lái xe về bản chất cũng gây mất tập trung tương tự… Tôi kiến nghị cơ quan chức năng nên xem xét bổ sung chế tài cụ thể cho hành vi này trong lần sửa đổi luật hoặc nghị định hướng dẫn sắp tới”.
Sự khác biệt giữa hút thuốc và sử dụng điện thoại khi lái xe nằm ở chỗ hành vi sử dụng điện thoại đã được pháp luật giao thông quy định cụ thể, trong khi hút thuốc chưa có chế tài trực tiếp. Dù vậy, nếu việc hút thuốc làm phát sinh lỗi khác hoặc gây hậu quả, người điều khiển vẫn phải chịu trách nhiệm tương ứng với hành vi và mức độ hậu quả được xác định.
Lê Hà NA ( tổng hợp)
