Ngô Gia Võ – người thầy gieo tình yêu văn chương qua nhiều thế hệ học trò

Từ những giờ giảng văn khác biệt đến những trận bóng đá cùng sinh viên, thầy giáo Ngô Gia Võ để lại dấu ấn không chỉ bằng tri thức mà còn bởi cá tính và tình yêu cuộc sống.

Những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, tôi có dịp gặp thầy giáo Ngô Gia Võ khi thầy mở lớp ôn luyện thi vào Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc. Tôi thuộc thế hệ học trò đầu tiên của lớp học ấy. Khi đó, điều khiến chúng tôi nhớ nhất không chỉ là kiến thức văn chương mà còn là cách thầy truyền đạt bài học.

Cùng một câu thơ, một đoạn văn, qua lời phân tích của thầy lại mở ra những cách cảm nhận mới. Văn chương không còn là những khuôn mẫu cần ghi nhớ hay những lời bình có sẵn trong sách tham khảo. Mỗi tác phẩm trở thành một thế giới có cảm xúc, suy tư và những cuộc tranh luận đôi khi không dễ tìm được tiếng nói chung.

Trong giờ học, thầy có thể đang giảng một tác phẩm cổ điển rồi bất chợt chuyển sang chuyện đời thường, kể một trải nghiệm cá nhân trước khi dẫn dắt chúng tôi trở lại với bài học. Cách giảng ấy khiến không khí lớp học gần gũi hơn.

Thầy trò có thể cùng trao đổi, tranh luận, cũng có lúc cười nghiêng ngả vì một câu chuyện ngoài lề. Nhưng sau mỗi buổi học, điều còn lại trong chúng tôi là tình yêu văn chương và sự háo hức chờ đến lớp. Bốn năm học tại Trường Đại học Sư phạm sau đó giúp tôi có thêm nhiều kỷ niệm với thầy. Sinh viên nam Khoa Ngữ văn ngày ấy không nhiều, nhưng phần lớn đều yêu thích phong cách giảng dạy và cách sống của thầy.

Thầy có nhiều đam mê, từ văn chương, thể thao đến những thú vui đời thường. Thầy từng là người đứng ra dẫn dắt đội bóng đá của Khoa Ngữ văn. Đội bóng có thể không phải tập thể mạnh nhất, nhưng những sinh viên vốn quen với sách vở, thơ phú lại có dịp cùng thầy sống trong không khí thể thao sôi nổi.

Những cuộc gặp gỡ bên chén trà cũng là một phần ký ức của chúng tôi. Ở đó, thầy Võ vẫn giữ lối trò chuyện riêng, có thể nói về văn chương, thế sự, con người hay những được mất trong cuộc đời. Những câu chuyện tưởng như không liên quan đến bài giảng lại giúp học trò hiểu thêm về người thầy của mình. Thầy không chỉ hướng dẫn chúng tôi cách đọc một tác phẩm, cảm nhận một câu thơ mà còn khuyến khích mỗi người có đam mê, biết thể hiện cá tính và trân trọng cái đẹp trong cuộc sống.

Từ giảng đường đến những trang thơ Võ Sa Hà

Sau khi rời giảng đường, tôi mới có dịp hiểu thêm về thầy ở một vai trò khác: nhà thơ Võ Sa Hà. Thầy tên thật là Ngô Gia Võ, sinh năm 1957 tại Quảng Uyên, Cao Bằng. Năm 1976, thầy xuống Thái Nguyên theo học Khoa Văn, Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc.

Năm 1980, sau khi tốt nghiệp, thầy được giữ lại trường làm cán bộ giảng dạy. Sau thời gian phục vụ trong quân đội, đến năm 1984, thầy trở lại tiếp tục công tác. Thầy là Tiến sĩ, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, từng là giảng viên Khoa Ngữ văn và Chủ nhiệm Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên.

Với bút danh Võ Sa Hà, thầy đã xuất bản nhiều tập thơ như Sóng nhạc hồn tôi, Ngựa đá, Cánh chim về núi, Lửa trắng. Thơ của thầy mang dấu ấn của người gắn bó với miền núi, quê hương Cao Bằng, Thái Nguyên và những phận người trong cuộc sống. Một người đứng trên bục giảng truyền tình yêu văn chương cho sinh viên cũng chính là người miệt mài sáng tác, gửi những trải nghiệm và suy tư của mình vào từng trang thơ.

Tôi vẫn nhớ những câu thơ trong bài Với các em, sáng tác năm 1993, được Khoa Ngữ văn giới thiệu trong dịp kỷ niệm 60 năm thành lập khoa:

“Nếu có thể xin một lần

Xin một lần thôi quay về bầu trời cũ

Để những gương mặt thầy cô giáo già nua

Sống lại một nỗi niềm!”

Những câu thơ ấy gợi lại tâm trạng của nhiều thế hệ học trò khi nhớ về mái trường và những người từng dìu dắt mình. Sau nhiều năm, điều khiến người ta muốn trở về đôi khi không chỉ là giảng đường, hàng cây cũ mà còn là những gương mặt đã góp phần làm nên thanh xuân.

Thầy giáo Ngô Gia Võ chụp ảnh cùng các học trò Khoa Ngữ văn K25.( Ảnh minh họa: NAM)

Thời gian đã đưa những chàng sinh viên năm xưa bước vào cuộc sống riêng, có gia đình, công việc và những lo toan thường nhật. Mái tóc xanh ngày nào cũng dần điểm bạc. Thế nhưng, mỗi lần gặp lại thầy, chúng tôi vẫn nhận ra phong thái quen thuộc của người từng đứng trên bục giảng.

Bốn năm đại học có thể không phải quãng thời gian dài, nhưng những gì người thầy để lại trong tâm trí học trò có thể theo họ suốt cuộc đời. Với nhiều thế hệ sinh viên Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên, thầy Ngô Gia Võ vẫn là hình ảnh khó phai: người giảng viên có cách bình văn riêng, nhà thơ Võ Sa Hà giàu trải nghiệm, người yêu bóng đá và thích những cuộc chuyện trò.

Như dòng sông mang phù sa bồi đắp đôi bờ, thầy đã góp phần vun đắp tình yêu văn chương và cách sống cho nhiều thế hệ học trò. Những bài học ấy không dừng lại ở giảng đường mà vẫn tiếp tục theo chúng tôi trên những chặng đường đời.

Phan Sơn (tổng hợp)