Có những bài học không đến từ lời quát mắng.
Có những nguyên tắc không cần roi vọt để ghi nhớ.
Chúng đến rất nhẹ, rất chậm, nhưng ở lại rất lâu.
- Vùng đất học Nghệ An – 5 cái tên nổi danh xứ Nghệ
- Nhật ký người mẹ: Con học lại ý nghĩa của việc học, mẹ học lại cách làm mẹ
- Cựu giám đốc Google bán bánh mì Việt tại Singapore
Người cha trong những câu chuyện dưới đây không hề cố dạy con “phải thế này, phải thế kia”. Ông chỉ làm một việc duy nhất: để con tự nhìn thấy mình trong mỗi lựa chọn.
Câu chuyện thứ nhất: Trách nhiệm bắt đầu từ việc dám nhận lỗi
Khi con trai mới hai tuổi, một cú va đầu vào góc bàn khiến cậu bé khóc nức nở.
Người cha không vội bế con, cũng không trách cái bàn vô tri.
Ông bước tới, nghiêm giọng như thể đang đối thoại với đồ vật:
“Cái bàn à, ai làm mày đau thế mà khóc dữ vậy?”
Đứa trẻ ngừng khóc, đôi mắt ướt nhìn cha.
Người cha tiếp tục sờ vào chiếc bàn, rồi quay sang hỏi con:
“Vậy ai đã đụng đau chiếc bàn?”
“Con… là con đụng.”
Không có trách mắng.
Chỉ có một yêu cầu rất nhỏ: cúi đầu xin lỗi chiếc bàn.
“Xin lỗi, là tớ đụng vào bạn trước, bạn đừng khóc!”
Khoảnh khắc ấy, đứa trẻ học được điều đầu tiên trong đời: Đôi khi, không phải ai làm mình đau cũng là người có lỗi. Chính mình phải chịu trách nhiệm cho hành vi mình gây ra.
Câu chuyện thứ hai: Cảm xúc là của con, không phải công cụ để điều khiển người khác
Ba tuổi, con khóc lớn. Không vì đau, không vì buồn.
Chỉ là muốn được chú ý.
“Sao vậy, chỗ nào không khỏe hả con?”
“Không có”.
“Vậy sao lại khóc!”
“Con chỉ muốn khóc thôi!”. (Rõ ràng làm nũng).
“Được thôi, con muốn khóc thì ba không có ý kiến, nhưng con khóc ở đây không thích hợp lắm, sẽ làm phiền mọi người nói chuyện, ba tìm một chỗ cho con, con một mình khóc cho đã, khóc đủ rồi mới gọi mọi người”.
Ông dẫn con vào phòng rửa tay, khép cửa lại:
“Khi nào khóc đủ rồi, con gõ cửa.”
Hai phút sau, tiếng đập cửa vang lên.
“Ba ơi, con khóc xong rồi.”
Người cha mở cửa, không trách móc, không nhắc lại.
Từ hôm đó, đứa trẻ không còn dùng nước mắt để oán giận hay đòi hỏi từ người khác.
Bởi con hiểu: tình cảm cần được tôn trọng, nhưng không được phép thao túng hay lấy cớ để trút cảm xúc tiêu cực lên người khác.
Câu chuyện thứ ba: Sự cẩn trọng được dạy bằng trải nghiệm, không bằng nỗi sợ
Con trai 5 tuổi. Chập tối, dẫn con đi bộ đi ngang qua cây cầu nhỏ, dưới cầu nước trong thấy được cả đáy, nước chảy cuồn cuộn.
Con trai ngẩng đầu nhìn và reo lên:
“Ba ơi, con sông đẹp quá, con muốn nhảy xuống bơi”
Người cha không quát, cũng không cấm. Ông chỉ nói:
“Được thôi, ba sẽ bơi cùng con. Nhưng chúng ta nên về nhà thay đồ trước đã.”
Ở nhà, thay vì ra sông, trước mặt con là một chậu nước. Cậu bé ngơ bác không hiểu, người cha nói:
“Con trai, xuống nước bơi cần phải vùi đầu vào trong nước, điều này con không hiểu sao?”
Con trai gật đầu.
“Vậy thì bây giờ chúng ta hãy tập luyện trước một chút, xem thử con có thể vùi trong nước được bao lâu”.
Con trai vùi mặt vào trong nước, hào khí ngất trời. Nhưng, chỉ được 10 giây, rồi ngẩng đầu lên ho sặc sụa.
“Úi chà, ba ơi, sặc nước rồi, khó chịu thật”.
“Vậy sao? Chờ một chút nhảy xuống sông, có thể sẽ càng khó chịu hơn nhiều đấy”
“Ba ơi, chúng ta có thể không đi nhảy xuống nước nữa được không?”
“Được thôi, không đi thì không đi nữa”
Từ đó, con trai đã học được tính cẩn thận và không lỗ mãng, suy nghĩ cho kỹ rồi mới làm. Không cần dọa nạt, không cần cấm đoán.
Con học được rằng: can đảm không phải là liều lĩnh, mà là biết dừng đúng lúc.
Câu chuyện thứ tư: Biết từ chối cám dỗ mới là sức mạnh thật sự
Con trai 6 tuổi, ham ăn. Một buổi tối nọ, tan học đi ngang qua McDonald’s, dừng bước:
“Ba ơi, McDonald’s kìa!”. (Thèm chảy cả nước miếng).
“Ừm, McDonald’s! Muốn ăn không?”
“Muốn ăn!”
“Con trai, một người muốn ăn liền ăn ngay, gọi là ‘cẩu hùng’ (gấu chó), thèm ăn mà lại có thể không ăn, thì gọi là anh hùng”.
Rồi hỏi tiếp: “Con trai, con muốn làm anh hùng hay cẩu hùng đây?”.“Ba, con đương nhiên muốn làm anh hùng!”.
“Tốt! Vậy anh hùng, khi muốn ăn McDonald sẽ thế nào đây?”
“Có thể không ăn!”. (Rất kiên định!)
“Quá xuất sắc, anh hùng! Về nhà thôi”
Con trai chảy nước miếng, theo tôi về nhà.Từ đó về sau, con đã học được những gì nên làm và những gì không nên làm, chống lại được cám dỗ.
Bài học ấy theo con rất xa, rằng: Không phải thứ gì muốn cũng sẽ phải tìm mọi cách có bằng được, nếu không sẽ dễ hành động sai trái khi bước ra xã hội.
Câu chuyện thứ năm: Mỗi lựa chọn đều có cái giá của nó
Con trai 8 tuổi, nghịch ngợm, đánh nhau với bạn học lớn. Vết bầm tím khắp người, về đến nhà, khóc lớn không thôi.
“Ấm ức không?”
“Ấm ức!”, con trai vừa khóc vừa trả lời.
“Tức giận không?”
“Tức giận!”, con trai khóc to lên.
“Con dự tính sẽ làm thế nào?”, người cha hỏi tiếp: “Con cần ba làm gì cho con nào?”
“Ba, con muốn tìm một viên gạch, ngày mai sẽ đập cậu ta từ phía sau!”
“Ừm, ba thấy được! Ba ngày mai sẽ chuẩn bị cục gạch cho con”
Ông hỏi tiếp: “Còn gì nữa không?”
“Ba, ba tìm một con dao cho con, con ngày mai sẽ đâm hắn ta từ phía sau!”
“Được! Cái này càng hả giận hơn, ba bây giờ đi chuẩn bị một chút”.
Sau đó, ông đi lên lầu.
Để con bình tĩnh và tự quyết định lựa chọn
Nghĩ rằng được ủng hộ, con trai dần dần bình tĩnh lại. Khoảng 20 phút sau, người cha từ trên lầu dọn xuống một đống lớn quần áo và chăn mền.
“Con trai, con đã quyết định chưa? Là dùng gạch, hay là dùng dao đây?”
“Nhưng mà, ba ơi, ba dọn nhiều quần áo và chăn mền như vậy để làm gì vậy?”
Người con trai nghi hoặc.
“Con trai, là như vậy: nếu như con dùng gạch đập hắn ta, như vậy cảnh sát sẽ bắt chúng ta đi, ở trong tù đại khái chỉ cần ở một tháng, chúng ta chỉ mang một số áo ngắn chăn mỏng là được rồi; nếu như con dùng dao đâm hắn ta, thế thì chúng ta ở trong tù ít nhất 3 năm không trở về được, chúng ta cần phải mang nhiều thêm một số quần áo chăn bông, bốn mùa đều phải mang đủ?”
“Vì vậy, con trai con đã quyết định chưa? Ba đồng ý ủng hộ con!”
“Phải như vậy sao?”, con trai sững sờ.
“Chính là như vậy, pháp luật chính là quy định như vậy mà!”
“Ba, vậy thì chúng ta không làm nữa nha?”
“Con trai, con không phải là rất căm phẫn sao?”
“Hây, hây, ba ơi, con đã không tức giận nữa rồi, thật ra con cũng có sao đâu”
“Tốt, ba ủng hộ con!”
Từ đó, con trai đã học được lựa chọn và trả giá.
Lần đầu tiên, con hiểu rằng: Sự tức giận có thể qua đi, nhưng hậu quả thì ở lại rất lâu.
Câu chuyện thứ sáu: Từ bị động đến làm chủ cuộc đời mình
Con trai 9 tuổi, năm lớp 4, môn toán không đạt, sầu não không vui.
“Sao thế? Thi không đạt, còn làm mặt nặng nhẹ với ba mẹ sao”
“Bởi vì cô giáo dạy toán rất đáng ghét, học lớp của bà ấy không thích nghe”.
“Ồ, đáng ghét như thế nào?”, tôi cảm thấy rất hứng thú.“??, ??” , con trai nói rất nhiều, “nói tóm lại cô ấy cũng không thích con”
“Ồ, người khác thích con, thì con thích họ, người khác không thích con, thì con lại ghét họ. Điều này nói rõ rằng con là người chủ động hay là người bị động đây?”
“Là người bị động ạ!”, con trai trả lời.
“Là người mạnh, hay là người yếu, là đại nhân, hay là tiểu nhân?”, người cha tiếp tục hỏi.
“Là kẻ yếu, là tiểu nhân!”, con trai sợ hãi.
“Vậy còn muốn làm đại nhân hay là tiểu nhân?”.
“Làm đại nhân! Ba ơi, con đã hiểu rồi: vô luận là cô giáo có thích con hay không, con đều có thể thích cô ấy, kính trọng, chủ động hưởng ứng cô ấy, làm một kẻ mạnh”.
Hôm sau, vui vẻ đến trường, từ đó môn toán cậu luôn đạt được kết quả ưu tú.
Con nhận ra: Người mạnh là người không để cảm xúc chi phối hay để người khác quyết định cảm xúc của chính mình.
Lời kết: Yêu thương không phải là làm thay, mà là dẫn dắt con để có thể tự bước qua
Sáu câu chuyện.
Không một lần la mắng.
Không một lời áp đặt.
Chỉ có một nguyên tắc xuyên suốt:
Không thay con chịu cảm xúc.
Không thay con gánh hậu quả.
Không dùng quyền lực để ép con nghe lời.
Đó là yêu thương đi kèm logic, là để con vấp ngã khi cần. Và đứng dậy bằng chính đôi chân của mình.
Một ngày nào đó, khi đã đủ lớn, có thể con sẽ quên những câu chuyện này. Nhưng cách con đối diện với cuộc đời, sẽ chính là lời hồi đáp thầm lặng nhất, cho sự kiên nhẫn và tỉnh táo của người cha năm xưa.
