Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều sai phạm trong công tác đấu giá, thăm dò và cấp phép khai thác khoáng sản tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Tại Nghệ An, 6 tổ chức khai thác khoáng sản có tổng cộng 33 hành vi vi phạm pháp luật.
- Khởi tố, tạm giam 20 bị can trong nhóm “giang hồ mạng” Cọp đen
- Mưa lớn ở Trung Bộ có thể kéo dài đến ngày 29/10
- Luật sư đề nghị giám định tâm thần đối với Phó Đức Nam
Nhiều hồ sơ đấu giá, cấp phép khoáng sản chưa tuân thủ quy định
Theo kết luận thanh tra do Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường ký, trong giai đoạn từ năm 2020 đến ngày 30/11/2025, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức đấu giá thành công 10 khu vực khoáng sản, cấp 85 giấy phép thăm dò và 226 giấy phép, quyết định khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền.
Tại Nghệ An, Bộ đã cấp giấy phép khai thác khoáng sản cho 11 tổ chức tại 13 khu vực. Trong đó, 7 tổ chức đang hoạt động khai thác theo 9 giấy phép.
Kết quả thanh tra xác định có 2 hồ sơ đấu giá quyền khai thác khoáng sản vi phạm quy hoạch, nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự và thủ tục. Cụ thể, việc phê duyệt bước giá, tiền đặt trước cuộc đấu giá không đúng thẩm quyền; kế hoạch đấu giá chưa phù hợp với quy hoạch khoáng sản.
Đáng chú ý, khu vực mỏ Hòn Giồ được quy hoạch với diện tích 30ha nhưng diện tích đưa ra đấu giá là 41,34ha. Việc tổ chức đấu giá cũng chưa bảo đảm tính công khai, minh bạch và chưa thực hiện đúng trình tự, thủ tục.
Đối với công tác cấp phép thăm dò khoáng sản, trong 17 hồ sơ được kiểm tra có 16 hồ sơ vi phạm liên quan đến việc công khai thông tin, quy hoạch, thẩm định hồ sơ và thời gian giải quyết thủ tục hành chính.
Trong đó, đối với 9 hồ sơ cấp phép thăm dò, Bộ không công khai tên doanh nghiệp, loại khoáng sản và vị trí khu vực đề nghị thăm dò trên hệ thống mạng đấu thầu. Ngoài ra, có 3 giấy phép thăm dò khoáng sản được cấp không phù hợp với quy hoạch khoáng sản đã được phê duyệt.
Kết luận thanh tra cũng nêu việc cấp giấy phép thăm dò khoáng sản cho Công ty TNHH Vàng Phước Sơn khi vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp bị âm, vi phạm điều kiện về vốn chủ sở hữu theo quy định của Luật Khoáng sản.
Đối với hoạt động cấp phép khai thác, trong 42 hồ sơ được kiểm tra có 30 hồ sơ vi phạm liên quan đến nguyên tắc, điều kiện cấp phép; việc tiếp nhận, thẩm định hồ sơ; thời gian giải quyết thủ tục hành chính; tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và thu hồi khoáng sản đi kèm.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra những hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về khoáng sản tại Bộ. Việc xây dựng, ban hành một số văn bản pháp luật còn chậm; chiến lược, quy hoạch khoáng sản và kế hoạch điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 còn tồn tại hạn chế.
Một số quy định chưa đồng bộ, còn bất cập, gây vướng mắc trong quá trình thực hiện. Bộ cũng chậm báo cáo Chính phủ hằng năm về tình hình quản lý nhà nước đối với khoáng sản trên phạm vi cả nước.
Công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về khoáng sản chưa đáp ứng yêu cầu. Bộ chưa phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản hằng năm; có trường hợp cấp giấy phép khai thác nhưng chưa phê duyệt, chưa tạm thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Một số giấy phép thăm dò được gia hạn nhưng việc xác định diện tích trả lại địa phương quản lý chưa đúng.
Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ để xử lý theo quy định.
Qua thanh tra hoạt động khai thác khoáng sản theo giấy phép do Bộ cấp tại Nghệ An, Thanh tra Chính phủ xác định 6 tổ chức có tổng cộng 33 hành vi vi phạm pháp luật về khoáng sản, đất đai, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường. Ngoài ra, có 2 tổ chức vi phạm quy định về đo đạc, bản đồ.
Các hành vi được nêu trong kết luận gồm khai sai sản lượng tính thuế tài nguyên, kê khai sai phí bảo vệ môi trường; khai thác không có thiết kế mỏ, khai thác không đúng quy trình kỹ thuật, thiết kế mỏ và không nộp thiết kế mỏ đã được phê duyệt. Trong đó, Công ty Xi măng Nghi Sơn được nêu cụ thể về hành vi khai thác không có thiết kế mỏ.
Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Nghệ An chỉ đạo rà soát, làm rõ tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong hoạt động khoáng sản, đất đai, đo đạc, bản đồ và thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm, hồ sơ cần được chuyển đến cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định. Đồng thời, tỉnh cần chỉ đạo chấm dứt các hành vi vi phạm đang diễn ra, khắc phục hậu quả, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, kỹ thuật mỏ và yêu cầu các tổ chức thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.
Hoàng Hà (tổng hợp)
