Tại nhiều bến bãi, mỏ khai thác ở Nghệ An, các trạm cân được lắp đặt theo quy định nhưng phần lớn không được vận hành để kiểm soát tải trọng xe chở khoáng sản, cát sỏi trước khi rời khỏi khu vực khai thác.
- Bệnh viện HNĐK Nghệ An làm chủ kỹ thuật đại phẫu ung thư thực quản
- Việt Nam có 5 làng được đề cử làng du lịch tốt nhất thế giới 2026
- Cao tốc Bắc Nam vẫn dang dở, chuyên gia đề nghị dồn vốn hoàn thiện
Theo quy định tại Điều 83 Nghị định 193/2025/NĐ-CP, các dự án khai thác khoáng sản buộc phải lắp trạm cân tại đầu nguồn và kết nối dữ liệu tự động với cơ quan quản lý, nhằm ngăn chăn thất thoát tài nguyên và bảo vệ hạ tầng giao thông. Nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp ở các vùng như Thanh Chương, Nam Đàn (cũ) viện lý do trạm cân hư hỏng hoặc chưa có “nề nếp” thực hiện, để né tránh việc cân tải trước khi xe rời mỏ.
Dù pháp luật đã quy định rõ, thực tế cho thấy tình trạng “trạm cân có nhưng không cân” đang diễn ra phổ biến tại nhiều bến bãi, mỏ khai thác trên địa bàn tỉnh. Với dự án không chế biến, khối lượng khoáng sản nguyên khai phải được cân đo trước khi đưa ra khỏi khu vực mỏ; với dự án có chế biến, khối lượng nguyên khai và sau chế biến đều phải được kiểm soát, đồng thời trạm cân phải kết nối dữ liệu tự động với cơ quan nhà nước.
Bà Lê Thị Trâm, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Lộc Khang Sông Lam, cho biết trạm cân của đơn vị thường xuyên hư hỏng do đặt tại khu vực bến bãi thấp, gần sông, chịu tác động của lũ lụt, khiến việc sửa chữa mất nhiều thời gian và chi phí. Ông Trần Ngọc Hoa, đại diện một bến cát tại xã Đại Đồng thuộc Công ty cổ phần Khai thác cát sạn và Vận tải Thanh Chương, thẳng thắn thừa nhận: “Đơn vị có lắp trạm cân nhưng không thực hiện cân tải, vì cả vùng Thanh Chương, Nam Đàn (cũ) chưa có ai thực hiện nên đơn vị chưa có “nề nếp” để đi theo. Thực hiện cam kết tải trọng với lực lượng chức năng, đơn vị cho xúc bằng thành thùng, không để rơi vãi ra ngoài”.
Hệ quả là xe quá tải vẫn ngang nhiên lưu thông, gây hư hỏng nghiêm trọng cho hệ thống giao thông và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, Công an tỉnh Nghệ An đã xử phạt hơn 71.800 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông với số tiền 109 tỷ đồng, tăng 37 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025; trong đó, chuyên đề xe quá khổ, quá tải đã xử lý hơn 3.400 trường hợp, thu hơn 17 tỷ đồng tiền phạt, tăng 590 trường hợp so với cùng kỳ.
Theo Đại tá Trần Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh, hệ thống giao thông của Nghệ An trải rộng với nhiều tuyến tỉnh lộ, đường nhánh, đường liên xã đan xen, trong khi ý thức chấp hành của một bộ phận cá nhân, doanh nghiệp còn hạn chế và lực lượng cảnh sát giao thông, trang thiết bị xử lý còn nhiều khó khăn. Ông cho hay: “Để xử lý một xe quá tải thì phải cân. Có hai hình thức cân, đó là cân tải trọng di động và cân tải trọng cố định. Đối với cân tải trọng di động, ít nhất phải mất 30 phút mới cân được xe, còn cân cố định phải đưa về nơi có đủ điều kiện mới cân được, cho nên để làm triệt để vấn đề này rất khó. Một số thời điểm, công tác tuần tra của lực lượng Công an chưa khép kín địa bàn”.
Nguyên nhân chính nằm ở khâu quản lý đầu nguồn, khi quy định đã có nhưng việc giám sát, kiểm tra, xử lý chưa triệt để, còn doanh nghiệp thì viện lý do hư hỏng hoặc thiếu quy định cụ thể để né tránh. Lợi ích kinh tế cũng là một động lực: chở quá tải giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển, tăng lợi nhuận, khiến nhiều đơn vị sẵn sàng bất chấp quy định.
Công an tỉnh Nghệ An đã đề xuất Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tham mưu quản lý tốt hơn tại các điểm mỏ, yêu cầu lắp đặt thiết bị kỹ thuật, camera giám sát tải trọng ngay từ khi xe ra khỏi mỏ. Vấn đề còn thiếu một giải pháp căn cơ hơn: tăng chế tài xử phạt, kể cả đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép với doanh nghiệp cố tình vi phạm, đồng thời có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp khắc phục khó khăn khách quan như trạm cân hư hỏng do lũ lụt, để lý do này không còn là bình phong cho việc né tránh quy định.
Hoàng Hà (tổng hợp)
