Trong sáu tháng, rau quả Việt Nam đã tiến thêm một bậc trên bản đồ nhập khẩu của Trung Quốc — không ồn ào, nhưng đủ để đứng cách vị trí thứ hai một khoảng cách có thể đo bằng phần thập phân.
- Cô gái từng bỏ giảng đường, về quê dạy tiếng Trung miễn phí
- Nghỉ hưu lên phố trông cháu, mẹ nhận ra điều bất thường
- Từ chối chở quá tải, tài xế taxi bị 7 người rượt đánh gục
Có những con số không gây chú ý ngay khi đọc lần đầu. 2,16 tỷ USD — giá trị rau, hoa, củ, quả Việt Nam bán sang Trung Quốc trong nửa đầu năm. Tăng 19,3% so với cùng kỳ. Nhưng con số đáng nhớ hơn nằm ở một phép trừ nhỏ: thị phần của Việt Nam tại Trung Quốc, 15,8%, chỉ còn cách Chile — nước đứng thứ hai — chưa đầy một điểm phần trăm.
Một năm trước, khoảng cách ấy còn là 13,8%. Việt Nam khi đó đứng sau cả Thái Lan lẫn Chile, với một quãng cách rõ ràng hơn. Giờ đây, quãng cách ấy đã thu hẹp đến mức gần như một câu hỏi thời gian.
Phần lớn động lực đến từ một loại trái cây. Sầu riêng. Gần 988 triệu USD — gần một nửa tổng kim ngạch rau quả Việt Nam xuất sang Trung Quốc trong sáu tháng — đến từ riêng mặt hàng này, tăng 43,4%. Trong khi đó, xoài, thanh long, chuối đang lặng lẽ giảm. Dừa thì ngược lại, đang tìm được chỗ đứng mới.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhắc đến một thứ lợi thế không nằm trong bảng giá: khoảng cách địa lý. Hàng tươi từ Việt Nam đến Trung Quốc nhanh hơn, giữ được chất lượng tốt hơn, chi phí vận chuyển thấp hơn so với nhiều nguồn cung khác ở Đông Nam Á hay Nam Mỹ. Với trái cây tươi — thứ sống chết bằng thời gian vận chuyển — đó là một lợi thế không thể mua bằng tiền.
Nhu cầu ở Trung Quốc cũng đang dịch chuyển, từ các đô thị lớn lan sang những thành phố loại 2, loại 3, đến cả những tỉnh phía Bắc, phía Tây. Nguồn cung gần thị trường, theo đó, có thêm không gian để lớn lên.
Nhưng phía sau con số tăng trưởng là một mặt khác của câu chuyện. Trung Quốc đang siết chặt hơn: đăng ký doanh nghiệp, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Một hành vi gian lận, một mã vùng trồng bị mượn, một dấu hiệu sinh vật gây hại — bất kỳ điều nào trong số đó cũng có thể khiến cả một vùng nguyên liệu bị tạm dừng xuất khẩu.
Lợi thế của khoảng cách địa lý, vì vậy, không phải một đặc quyền tự nhiên được giữ mãi. Nó chỉ tồn tại chừng nào chất lượng còn được giữ nguyên vẹn suốt hành trình — từ vùng trồng, qua cơ sở đóng gói, đến biên giới.
Việt Nam đang đứng ở một vị trí gần hơn bao giờ hết với người dẫn đầu thứ hai. Nhưng khoảng cách ấy, dù nhỏ, vẫn là một khoảng cách phải giữ bằng từng lô hàng, từng vùng trồng được kiểm soát đúng cách — không phải bằng một lần bứt tốc.
Hoàng Hà (tổng hợp)
