Nhiều hộ dân xã Vạn An, tỉnh Nghệ An chuyển đất trồng ngô, sắn sang húng quế, sả Java lấy tinh dầu, mở ra nguồn thu nhập cao hơn. Đáng chú ý, những cây dược liệu có khả năng tái sinh sau thu hoạch đang cho thấy hiệu quả kinh tế tại địa phương.
- Đình Bắc báo hiếu bố mẹ, khao 300 khách sau ngày vô địch
- Bé trai 11 tuổi trở về sau gần một tháng xa gia đình
- Ăn đậu phụ thường xuyên, cơ thể nhận được những gì?
Tại xóm Nam Lộc, ông Bùi Văn Hồng, 67 tuổi, đang thu hoạch húng quế trên diện tích 8ha. Đây là phần đất gia đình ông chuyển đổi từ ngô, sắn.
Ngay lứa đầu, mỗi sào húng quế cho khoảng 9 tạ cành, lá tươi. Theo ông Hồng, từ các lứa sau, cây phát triển nhiều nhánh hơn nên sản lượng cũng tăng. Cây dễ chăm sóc, trong khi hợp tác xã bao tiêu đầu ra giúp gia đình ông yên tâm sản xuất.
Cách đó không xa, ông Nguyễn Hữu Tình ở xóm Đại Đồng đã mở rộng vùng dược liệu lên 12ha, chủ yếu trồng sả Java và húng quế. Ông cho biết người dân hiện không còn quá lo lắng về tình trạng nguyên liệu thu hoạch xong nhưng không bán được.
Từ cây hoa màu kém hiệu quả đến vùng dược liệu
Mô hình bắt đầu từ những diện tích ngô, sắn cho hiệu quả thấp tại xóm Đại Đồng. Trước việc sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết nhưng thu nhập thiếu ổn định, Hội Nông dân xã Vạn An phối hợp thí điểm chuyển khoảng 3ha sang trồng sả, húng quế và bạc hà lấy tinh dầu.
Đầu năm 2026, Hợp tác xã Dược liệu Vạn An được thành lập nhằm xây dựng vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm cho nông dân.
Từ 3ha ban đầu, mô hình nhanh chóng mở rộng. Riêng hai hộ ông Hồng và ông Tình hiện có 20ha, trong khi toàn hợp tác xã đang triển khai khoảng 30ha cây dược liệu lấy tinh dầu.
Điểm hấp dẫn của mô hình nằm ở khả năng tái sinh của cây. Nếu ngô, sắn thường chỉ thu một vụ rồi phải làm đất trồng lại, húng quế và sả Java có thể cho 5-6 lứa mỗi năm. Sau mỗi lần cắt, người dân chỉ cần xới đất nhẹ, bón phân để cây tiếp tục đâm chồi.
Hợp tác xã còn cung cấp giống, hướng dẫn sản xuất theo hướng hữu cơ, dùng ni-lông phủ đất để hạn chế cỏ dại và giữ ẩm. Nguyên liệu sau thu hoạch được thu mua tận ruộng, gồm cả cây tươi và tinh dầu.
Về hiệu quả kinh tế, húng quế đang cho thấy lợi thế rõ rệt so với cây trồng truyền thống. Thu nhập bình quân đạt khoảng 180-240 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận sau chi phí khoảng 120-150 triệu đồng/ha/năm.
Tinh dầu húng quế có giá khoảng 1,1 triệu đồng/lít. Một sào có thể chưng cất khoảng 3 lít, tương đương giá trị thương mại khoảng 3,3 triệu đồng. Với sả Java, năng suất trong điều kiện thuận lợi có thể vượt 100 tấn cây tươi/ha/năm, đem lại khoảng 200 triệu đồng thu nhập.
Tuy nhiên, khi diện tích vùng nguyên liệu tăng nhanh, bài toán đầu ra vẫn là vấn đề cần tính đến. Khi mô hình mới ở quy mô 3ha, bà Nguyễn Thị Hà, Chủ tịch Hội Nông dân xã Vạn An, từng lo ngại việc tiêu thụ chưa ổn định có thể khiến nông dân bị ép giá.
Hiện hợp tác xã đang hướng tới xây dựng nhà máy chế biến tinh dầu công nghệ cao tại địa phương. Đây sẽ là bước quan trọng để kiểm chứng khả năng phát triển bền vững của mô hình, khi vùng trồng đã tăng gấp 10 lần so với giai đoạn thí điểm.
Vinh Vũ (tổng hợp)
