Củ dền đỏ (Beta vulgaris L.) từ lâu được dùng trong bếp ăn gia đình Việt, nhưng giá trị dinh dưỡng và dược lý của loại củ này vẫn còn là điều nhiều người bỏ qua.
- Một ly nước quen thuộc và ranh giới ít người nhận ra
- Messi hỏng phạt đền, bật khóc dù Argentina thắng Ai Cập 3-2
- Tuyển Việt Nam gặp Myanmar tại Thái Nguyên, mở bán vé từ ngày 08/7
Trong y học cổ truyền, củ dền mang vị ngọt, hơi đắng, tính hàn, được cho là có tác dụng mạnh tỳ, làm mát máu, thông huyết mạch và hỗ trợ giảm đau đầu. Theo khoa học hiện đại, củ dền chứa betain — một acid amin có khả năng chống viêm, chống oxy hóa và được nhiều nghiên cứu xác nhận là có thể phá hủy tế bào trong khối u.
Màu đỏ đặc trưng của củ dền đến từ hai hợp chất tự nhiên: betacyanin và betaxanthin. Đây không chỉ là sắc tố mà còn là chất chống oxy hóa giúp bảo vệ cơ thể khỏi gốc tự do, đồng thời được nhiều nghiên cứu khoa học liên kết với khả năng ngăn ngừa bệnh tim mạch và một số dạng ung thư.
Về thành phần vi chất, củ dền cung cấp vitamin A, B1, B2, B6, C, cùng với canxi, magiê, phốt pho, đồng, natri và sắt. Điều đáng chú ý là lá của cây dền đỏ non chứa lượng sắt cao hơn cả cải bó xôi — một lợi thế không nhỏ với những người khó hấp thu đủ sắt từ chế độ ăn thông thường.
Một nghiên cứu của Trung tâm Y tế Wake Forest Baptist ghi nhận rằng người cao tuổi có vấn đề tim mạch khi uống nước ép củ dền mỗi ngày trong một tuần đã tăng khả năng duy trì hoạt động thể chất lên 24%, đồng thời huyết áp giảm rõ ở cả nhóm uống một ngày lẫn nhóm uống nhiều ngày. Chất xơ trong củ dền cũng góp phần giảm cholesterol xấu và triglyceride, trong khi betain ngăn chặn sự tích tụ homocysteine — một yếu tố làm tổn hại mạch máu.
Với phụ nữ mang thai, củ dền là nguồn bổ sung sắt và acid folic tự nhiên; nước ép củ dền thoa lên da cũng được một số bà bầu sử dụng thay mỹ phẩm để dưỡng ẩm trong thai kỳ. Các chuyên gia tại Hungary còn ghi nhận rằng nước ép và bột củ dền có thể làm chậm sự phát triển của khối u, dù đây vẫn là hướng nghiên cứu cần thêm bằng chứng lâm sàng để khẳng định.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với loại củ này. Người huyết áp thấp, người có vấn đề dạ dày-ruột, người mắc tiểu đường hoặc có tiền sử sỏi thận cần thận trọng, vì củ dền có chỉ số glycemic cao và hàm lượng oxalat lớn có thể làm nặng thêm các tình trạng đó.
Trường Anh (tổng hợp)
