Những tiết học vẫn còn nguyên trong ký ức

Từ những buổi nghe kể chuyện ở Khu học xá Nam Ninh đến lớp học địa lý, văn chương tại Trường Chu Văn An, Hà Nội, người viết vẫn mang theo hình ảnh những thầy cô từng chạm đến tâm hồn học trò.

Năm 1955, người viết sang Trung Quốc học tại Khu học xá Nam Ninh, Quảng Tây. Ba năm đầu đời học sinh nơi đất khách được nhớ về bằng niềm vui của tình bạn và sự ấm áp từ những người thầy.

Thầy Hòa, người Quảng Ngãi, chủ nhiệm lớp 1. Thầy hiền từ, thương học trò. Những buổi tối thứ tư và thứ bảy, cả lớp lại xếp hàng lên trường nghe hai thầy kể chuyện. Tạ Đình Đề, người cận vệ của Bác Hồ, những hoạt động tình báo của Liên Xô và Trung Quốc lần lượt hiện lên qua lời kể cuốn hút.

Người viết nhớ nhất không khí trong những buổi tối ấy: gần gũi, ấm áp và đầy sức truyền cảm. Ngày nay, học sinh có nhiều phương tiện công nghệ để tiếp cận tri thức, nhưng những câu chuyện được kể bằng giọng nói và tình cảm của người thầy vẫn có sức hấp dẫn riêng.

Rời Khu học xá Nam Ninh, ký ức về những người thầy tiếp tục được nối dài ở Trường Chu Văn An (Hà Nội). Thầy Sửu dạy địa lý là một người như thế. Thầy từng là giáo viên “lưu dụng” tại Hà Nội từ trước năm 1954, có cách giảng bài khiến học sinh yêu thích môn học.

Khi nhắc đến những dòng sông lớn trên thế giới, thầy không chỉ nói về địa lý. Thầy kể chuyện những người nô lệ ở lưu vực sông Mississippi của Mỹ trong thế kỷ 19, rồi cất tiếng hát bài ca tiếng Anh về những người kéo thuyền trên dòng sông ấy. Học trò lúc đó chưa biết tiếng Anh, nhưng giai điệu blues của người da đen đã in sâu trong trí nhớ.

Năm lớp 10, cô Phượng dạy văn để lại một kỷ niệm khác. Cô được đồn là nguyên mẫu của một nhân vật trong tiểu thuyết Vỡ bờ của nhà văn Nguyễn Đình Thi. Với người viết, cô còn được nhớ đến bởi một lần xử lý rất khéo chuyện bài tập của hai học trò.

Tuấn là người bạn thân có hoàn cảnh nghèo khó, sống cùng cậu ruột để đi học và phải làm nhiều việc nhà. Tuấn thường nhờ người viết giúp viết văn. Một lần, người viết làm cả bài tập về nhà, để bạn chép lại rồi nộp cho cô.

Ngày trả bài, cô gọi Tuấn đứng lên đọc bài trước lớp. Sau đó, cô hỏi người viết: “Em Công (tên tôi) em thấy bài văn của bạn Tuấn thế nào?”. Người viết đáp: “Thưa cô, em thấy cũng được ạ!”. Cô Phượng liền nói: “Được là được thế nào? Bài văn này quá hay ấy chứ!?”. Người viết chỉ biết ngượng ngùng, còn cô không nói thêm lời nào.

Có những điều người học trò chỉ hiểu hết khi đã đi qua nhiều năm tháng. Một câu chuyện được kể bằng sự say mê, một bài học được mở rộng khỏi trang sách hay một cách ứng xử nhẹ nhàng đều có thể ở lại rất lâu. Những người thầy ấy đã đi qua lớp học, nhưng dấu ấn của họ vẫn còn trong ký ức học trò.

Phạm Mai (tổng hợp)