Peru tiếp tục khủng hoảng chính trị sau khi bãi nhiệm Tổng thống Jose Jeri

Ông Jose Jeri vừa bị Quốc hội Peru phế truất do liên quan đến các cuộc gặp gỡ thiếu minh bạch với doanh nhân, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng lãnh đạo.

Tổng thống Peru bị phế truất vì các cuộc gặp bí mật

Vào ngày 17/2, chính trường Peru một lần nữa rung chuyển khi Quốc hội bỏ phiếu bãi nhiệm Tổng thống lâm thời Jose Jeri chỉ sau 4 tháng cầm quyền. Với 75 phiếu thuận, các nghị sĩ đã quyết định chấm dứt nhiệm kỳ của ông Jeri do những bê bối liên quan đến sự thiếu trung thực trong công vụ. Quyết định này đưa ông Jeri trở thành vị tổng thống thứ bảy của Peru phải rời ghế kể từ năm 2016, cho thấy sự bất ổn cực độ của bộ máy lãnh đạo.

Ông Jeri xuất hiện với áo trùm đầu trong cuộc gặp doanh nhân Trung Quốc cuối năm 2025. Ảnh: El Buho

Ông Jeri xuất hiện với áo trùm đầu trong cuộc gặp doanh nhân Trung Quốc cuối năm 2025. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Nguyên nhân trực tiếp khiến ông Jeri mất chức là những cuộc gặp gỡ không được công khai với doanh nhân Trung Quốc Zhihua Yang. Truyền thông địa phương đã phát hiện ông Jeri sử dụng áo trùm đầu và kính râm để ngụy trang khi đến gặp gỡ ông Yang tại một nhà hàng Trung Quốc ở Lima. Điều đáng nói là tất cả các cuộc tiếp xúc này đều không được ghi chép vào hồ sơ công vụ theo đúng quy định dành cho người đứng đầu quốc gia.

Sự việc càng trở nên nghiêm trọng khi doanh nhân Zhihua Yang được cho là đang nhắm tới dự án lắp đặt camera cho hệ thống xe buýt công cộng trị giá 30 triệu USD. Dù ông Jeri giải thích các cuộc gặp chỉ mang tính ngẫu nhiên, dư luận vẫn đặt dấu hỏi lớn về việc liệu có sự ưu ái hay tác động ngầm nào cho các hợp đồng kinh tế này hay không. Các nghị sĩ Peru khẳng định hành vi của ông Jeri đã vi phạm nghiêm trọng các chuẩn mực về tính minh bạch và đạo đức của một chính trị gia.

Tổng thống Peru và bóng đen từ các mối quan hệ bất chính

Bên cạnh vụ bê bối với ông Yang, ông Jeri còn bị cáo buộc cho phép một doanh nhân đang bị quản thúc tại gia là Ji Wu Xiaodong ra vào dinh tổng thống nhiều lần. Ông Ji Wu hiện đang phải đối mặt với các cáo buộc liên quan đến đường dây khai thác gỗ lậu quy mô lớn. Việc một người đang chịu sự giám sát của pháp luật lại có thể tiếp cận thường xuyên với tổng thống đã gây ra một cú sốc lớn về vấn đề an ninh và quản trị.

Cơ quan công tố Peru đã lập tức khởi động cuộc điều tra đối với ông Jeri về nghi vấn bảo trợ bất hợp pháp và môi giới ảnh hưởng. Do hiến pháp quy định tổng thống có quyền miễn trừ truy tố khi đang tại nhiệm, việc bãi nhiệm là điều kiện bắt buộc để luật pháp có thể thực hiện vai trò của mình. Bước đi này của Quốc hội được xem là nỗ lực nhằm duy trì tính tôn nghiêm của pháp luật và ngăn chặn các hành vi trục lợi trong bộ máy nhà nước.

Về phần mình, ông Jose Jeri khẳng định mình vô tội và cho rằng đây là một âm mưu chính trị nhằm lật đổ ông. Ông thừa nhận việc gặp gỡ trong trang phục ngụy trang là một sai lầm đáng tiếc gây ra nhiều hiểu lầm cho dư luận và đã công khai xin lỗi. Tuy nhiên, ông vẫn bác bỏ thông tin cho rằng mình đã nhận bất kỳ sự hỗ trợ hay đề nghị ưu ái nào từ phía các doanh nghiệp Trung Quốc trong suốt thời gian nắm quyền.

Thập kỷ đầy biến động với tám đời lãnh đạo tại Peru

Việc ông Jeri bị phế truất đã để lại một khoảng trống quyền lực lớn khi Peru khuyết cả vị trí Chủ tịch Quốc hội lẫn Tổng thống lâm thời. Quyền lãnh đạo Quốc hội Fernando Rospigliosi cho biết các nghị sĩ sẽ phải bỏ phiếu ngay lập tức để tìm ra người dẫn dắt mới cho đất nước. Đây là lần thứ tám Peru phải thay đổi lãnh đạo trong vòng chưa đầy một thập kỷ qua, một kỷ lục buồn về sự bất ổn chính trị trong khu vực.

Lịch sử bất ổn này được cho là có rễ sâu từ thời của cựu tổng thống Alberto Fujimori, người đã bị bãi nhiệm vào năm 2000. Ông Fujimori sau đó đã bị kết án về các tội danh tham nhũng, biển thủ công quỹ và vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Kể từ đó, chính trường Peru liên tục rơi vào vòng xoáy của các cuộc luận tội và phế truất, khiến niềm tin của người dân vào chính phủ bị xói mòn nghiêm trọng.

Trong bối cảnh hiện tại, nhiệm vụ của vị tổng thống tiếp theo sẽ là vô cùng nặng nề khi phải ổn định tình hình và khôi phục lòng tin công chúng. Các nhóm nghị sĩ đang tích cực thương thảo để đưa ra danh sách ứng viên có khả năng đoàn kết quốc gia. Người dân Peru đang mong chờ một chương mới bình yên hơn, thoát khỏi những bê bối cá nhân và những cuộc đấu đá chính trị không hồi kết đã kìm hãm đất nước suốt nhiều năm qua.

Theo: VnExpress