Cùng thờ Ông Hoàng Mười – vị thánh nổi tiếng trong tín ngưỡng Tứ phủ – nhưng Đền Ông Hoàng Mười ở Nghệ An và Đền Củi ở Hà Tĩnh lại mang vị thế và câu chuyện khác nhau. Việc phân biệt hai ngôi đền giúp người hành hương hiểu rõ đâu là “chính đền”, đâu là “đền vọng”, từ đó thêm trân trọng giá trị tâm linh xứ Nghệ.
- Dân ca ví, giặm – Hành trình giữ hồn xứ Nghệ
- Giếng Âm Dương trên núi Cửu Hoa: Huyền thoại giữa nhân gian
- Sự dịu dàng của vợ – bến đỗ bình yên của chồng
Đền Ông Hoàng Mười Nghệ An – “chính điện” linh thiêng của xứ Nghệ
Đền Ông Hoàng Mười Nghệ An, còn gọi là Đền Cả – Dinh đô Quan Hoàng Mười, nằm tại làng Xuân Am, xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên, cách trung tâm TP Vinh khoảng 7 km. Ngôi đền được xây dựng từ thế kỷ XVII, gắn với truyền thuyết về vị quan tài đức, có công giúp dân, giữ yên vùng Nghệ – Tĩnh.
Với thế đất “tọa sơn hướng thủy” – sau lưng là núi Ngọc, trước mặt là sông Lam – ngôi đền mang vẻ trang nghiêm và cổ kính. Các hạng mục như nghi môn, trung điện, hậu cung, hồ bán nguyệt đều được trùng tu công phu.
Đền được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, là trung tâm tín ngưỡng thờ Ông Hoàng Mười lớn nhất cả nước. Mỗi năm, vào Rằm tháng Ba và ngày 10 tháng Mười âm lịch, hàng vạn người dân khắp nơi về dự lễ hội, dâng hương, xin lộc và thưởng thức các trò diễn dân gian như hát văn, rước sắc, đua thuyền.
Đền Củi Hà Tĩnh – ngôi đền vọng linh thiêng giữa sông Lam
Cách Đền Nghệ An khoảng 11 km, Đền Củi Hà Tĩnh (thuộc xã Xuân Hồng, huyện Nghi Xuân) cũng thờ Ông Hoàng Mười, nhưng được xem là đền vọng – nơi người dân Hà Tĩnh lập nên để tưởng nhớ và hướng về vị thánh từ xa.
Ngôi đền nằm bên chân núi Hồng Lĩnh, trước mặt là sông Lam hiền hòa. Cảnh sắc thơ mộng, cây cổ thụ bao quanh, khiến không gian nơi đây thêm trầm mặc, huyền bí. Đền được dựng từ thời Hậu Lê, mang phong cách kiến trúc cổ truyền với tam quan, hạ điện, trung điện và thượng điện.
Dù không phải “chính đền”, Đền Củi vẫn nổi tiếng linh ứng. Nhiều người tin rằng, khi cầu tài – cầu lộc – cầu bình an ở đây đều được phù hộ. Mỗi mùa lễ hội, dòng người từ Nghệ An, Hà Tĩnh và các vùng lân cận vẫn đổ về đông đúc, tạo nên bầu không khí tín ngưỡng đậm đà bản sắc địa phương.
Hai ngôi đền – một cội nguồn tâm linh xứ Nghệ
Cả hai ngôi đền đều tôn thờ Ông Hoàng Mười, vị thánh biểu trưng cho trí tuệ, nghĩa khí và lòng nhân hậu. Trong dân gian, ông được xem là danh tướng triều Lê, sau hóa thần phù hộ dân lành.
Sự tồn tại song song của Đền Ông Hoàng Mười Nghệ An và Đền Củi Hà Tĩnh thể hiện nét đặc trưng của tín ngưỡng Việt – vừa tôn kính lịch sử, vừa gần gũi đời sống tinh thần. Một bên là “chính điện” uy nghi, một bên là “đền vọng” bình dị; cả hai đều là điểm đến thiêng liêng, phản ánh chiều sâu văn hóa của con người vùng Nghệ Tĩnh.
Với du khách, hành trình chiêm bái cả hai ngôi đền sẽ giúp hiểu rõ hơn về tín ngưỡng Tứ phủ và mảnh đất “địa linh nhân kiệt” nơi đây – nơi tâm linh và đời sống hòa quyện trong niềm tin chân thành.
Ngọc Linh
