Suốt gần hai mươi năm, Công ty CP đầu tư y tế Việt Mỹ chỉ là cái tên lặng lẽ trong hồ sơ đăng ký kinh doanh, cho đến khi Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn bị khởi tố, bắt tạm giam vì cáo buộc nhận hối lộ. Người ta lần lại hồ sơ cũ, và thấy con số 20 tỉ đồng của năm 2016 đã lặng lẽ thành 350 tỉ đồng chỉ sau hơn ba năm.
- Cục CSGT nêu lý do chưa yêu cầu thi lại sau tai nạn
- Dược sĩ Đào Thị Phương: Từ những năm tháng gồng mình mưu sinh đến hành trình tìm lại bình yên
- Từ chuyến bay VN10 đến đường dây ma túy gần 29.000 tỷ đồng
Trước ông Bùi Chân Phương, cựu Chủ tịch Công ty Việt Mỹ, và trước cả ông Hà Văn Nam, người giữ ghế giám đốc suốt gần một thập kỷ, đã có một Việt Mỹ khác – một doanh nghiệp thành lập năm 2007, âm thầm như bao công ty thiết bị y tế khác trong thành phố.
Năm 2016, hồ sơ đăng ký thay đổi ghi nhận vốn điều lệ 20 tỉ đồng. Ông Phương nắm 90% cổ phần. Một con số bình thường, một tỉ lệ sở hữu bình thường. Nhưng những gì diễn ra sau đó thì không.
2018: 50 tỉ đồng. Rồi 100 tỉ đồng. Đến năm 2020, con số nhảy vọt lên 350 tỉ đồng – toàn bộ được kê là vốn tư nhân. Không có lời giải thích nào đi kèm trong hồ sơ. Chỉ có những con số, và khoảng cách giữa chúng.
Cùng lúc đó, doanh thu của Việt Mỹ cũng có đường đi riêng của nó. Năm 2018: 215,3 tỉ đồng. Năm 2020: 944,3 tỉ đồng. Năm 2022, doanh thu thuần của Việt Mỹ giảm còn 196,4 tỉ đồng. Trong khi đó, biên lợi nhuận sau thuế chỉ ở mức 0,1%, cho thấy khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh khá thấp.
Một công ty có thể tăng vốn 17,5 lần trong hơn ba năm, trong khi biên lợi nhuận mỏng đến mức gần như không tồn tại. Hai điều đó, đặt cạnh nhau, không tự nhiên khớp.
Câu trả lời, nếu có, không nằm trong báo cáo tài chính. Nó nằm ở nơi khác: 5 công ty tại Singapore, 3 công ty tại Hong Kong – những cái tên chưa từng xuất hiện trong bất kỳ bản tin nào về Việt Mỹ, cho đến khi cơ quan điều tra gọi tên chúng.
Thiết bị y tế và thuốc tân dược, theo cáo buộc, đã đi qua một vòng mua bán giữa các công ty này trước khi cập bến Việt Nam – mỗi lần qua tay, giá lại được đẩy lên một nấc. Và trong lúc đó, giấy phép nhập khẩu do Bộ Y tế cấp cho thiết bị chính đã bị lợi dụng để khai gian đó là thiết bị đi kèm, mở đường cho hàng nhập lậu.
Không ai nhìn thấy phần đó trong các con số vốn điều lệ. Người ta chỉ thấy nó, khi công an gọi tên ba người: Bùi Chân Phương, Hà Văn Nam, Trần Thị Hồng Hạnh – và sau đó, một cái tên nữa, cao hơn nhiều cấp: Trần Văn Thuấn.
Cơ quan điều tra nói họ đang “mở rộng vụ án”, đang làm rõ “quy mô, vai trò” của những người liên quan, đang tính đến việc “thu hồi tài sản cho Nhà nước”. Những cụm từ quen thuộc trong các thông cáo như thế này.
Nhưng phía sau chúng là một điều cụ thể hơn: Theo cơ quan điều tra, việc mua đi bán lại qua mạng lưới pháp nhân ở nước ngoài nhằm nâng giá thiết bị y tế, thuốc tân dược trước khi đưa vào Việt Nam, qua đó làm gia tăng chi phí đầu tư y tế, giá thuốc và ảnh hưởng đến quyền lợi người bệnh. Ngân sách nhà nước đã hụt đi một phần vì những giấy phép bị lợi dụng. Và một Thứ trưởng Bộ Y tế, người lẽ ra đứng ở phía bảo vệ những bệnh nhân đó, giờ đang ở phía bên kia của cuộc điều tra.
Hoàng Hà (tổng hợp)
