Nghệ An – Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An thống kê 254 cây lim chết tại rừng lim xã Giai Lạc, trong khi diện tích rừng tự nhiên ở khu vực này đã giảm hơn 56ha sau nhiều năm.
- Truy tìm 4 người trong vụ án tổ chức đánh bạc
- Hoàng Tài Hiếu bị truy tố sau hơn 13 năm trốn nã
- Hai đêm giữa biển và ngày trở về của người ngư dân
Khu rừng thuộc địa phận xã Lăng Thành, huyện Yên Thành cũ (nay là xã Giai Lạc), là một trong những khu rừng lim hiếm có của Nghệ An, nhiều cây có tuổi đời hàng trăm năm. Những năm gần đây, theo phản ánh của người dân, nhiều cây lim suy kiệt, chết khô, có vị trí 2-3 cây chết.
Nhiều gốc lim to đến mức hai người vòng tay mới ôm hết. Trước năm 1954, rừng thuộc sở hữu của một số cá nhân, dòng họ, sau chủ trương quốc hữu hóa thì các hộ dân tự nguyện giao lại cho nhà nước quản lý.
Năm 2001, nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thời hạn 50 năm cho 129 hộ với diện tích rừng phòng hộ và 4 hộ với rừng sản xuất, tổng diện tích hơn 106ha. Sau khi nhận đất, nhận rừng, một số hộ phát quang thực bì rồi trồng keo, bạch đàn khiến rừng lim thu hẹp dần.
Năm 2014, khu vực này được đưa vào quy hoạch rừng đặc dụng gắn với di tích lịch sử, văn hóa và cảnh quan của huyện Yên Thành cũ. Tuy nhiên, việc thu hồi đất và giải quyết tài sản trên đất cho người dân chưa được thực hiện, nên công tác quản lý, bảo vệ rừng gặp nhiều vướng mắc.
Rừng tự nhiên thu hẹp qua số liệu các năm
Ông Trần Thế Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Giai Lạc, cho biết rừng lim hiện tập trung ở hai xóm Lăng Thành và Làng Nghè, nhiều cây đã chết nhưng chưa xác định được nguyên nhân. Theo số liệu của địa phương, năm 2014, trong hơn 106ha rừng đặc dụng có 81,6ha rừng tự nhiên, 17,99ha rừng trồng keo, bạch đàn và 6,74ha đất trống.
Đến năm 2020, rừng tự nhiên chỉ còn khoảng 25ha, tức giảm hơn 56ha so với năm 2014, trong khi diện tích keo, bạch đàn tăng lên 81,35ha. Một nguồn số liệu khác là Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, cho biết diện tích rừng lim đặc dụng còn lại ở khu vực này tính đến năm 2024 là hơn 83ha.
Theo ông Anh, giai đoạn 2015-2024, địa phương đã phát hiện và xử lý nhiều vụ vi phạm liên quan đến khai thác, đốt thực bì và trồng cây trái phép trong rừng đặc dụng. Riêng việc đốt thực bì sau khi thu hoạch keo, tràm được xác định là có tác động trực tiếp đến cây lim.
Địa phương đã tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy rừng tại các xóm có rừng, nhất là trước mùa nắng nóng; hộ có khoảnh rừng đủ điều kiện phải phát đường băng trước khi đốt thực bì, nơi không bảo đảm thì phải thu gom, không được đốt tại chỗ. Xã cũng định hướng phát triển cây dược liệu dưới tán rừng để tạo sinh kế, nhưng kết quả chưa như mong muốn và một số hộ vẫn trồng keo.
Cũng theo thống kê của Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An, riêng khoảnh 7, tiểu khu 874B, trên diện tích hơn 30ha có 126 cây lim chết. Qua kiểm tra thực địa, đa số cây đã khô chết, một số bong vỏ, ngoài ra có cây gãy, đổ do ảnh hưởng của bão.
Lãnh đạo đơn vị cho biết số cây chết chủ yếu là cổ thụ, đường kính khoảng 35-40cm, và đơn vị đã kiến nghị UBND tỉnh xem xét, có giải pháp kịp thời để bảo vệ, phục hồi rừng lim.
Ông Nguyễn Hồ Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Giai Lạc, nguyên Chủ tịch UBND xã Lăng Thành, cho biết ông gắn bó với khu rừng nhiều năm và rất trăn trở trước hiện trạng. Theo ông, công tác quản lý qua nhiều nhiệm kỳ khá phức tạp, khi người dân vừa muốn giữ khu rừng cha ông để lại, vừa muốn tận dụng đất được giao để phát triển kinh tế.
“Địa phương rất mong các cấp có thẩm quyền sớm có cơ chế, chính sách phù hợp để thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho người dân, đồng thời có chính sách hỗ trợ các hộ bảo vệ, khoanh nuôi và tái tạo rừng lim”, ông Sơn nói.
Chính quyền xã Giai Lạc cho rằng việc rừng lim suy giảm đòi hỏi giải pháp tổng thể, gồm rà soát hồ sơ đất rừng, xác định rõ hiện trạng, trách nhiệm quản lý và xây dựng phương án bảo vệ, phục hồi diện tích lim còn lại.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
