Sau tối hậu thư đe dọa xóa sổ hạ tầng năng lượng, ông Trump đã tạm hoãn tấn công Iran để ưu tiên cho các cuộc đàm phán ngoại giao bí mật.
Căng thẳng Iran và bước ngoặt từ kênh ngoại giao bí mật
Bước ngoặt của cuộc khủng hoảng bắt đầu từ cuộc họp kín giữa các ngoại trưởng khu vực tại Riyadh nhằm ngăn chặn một cuộc chiến tranh tổng lực. Dù tình hình trở nên phức tạp sau cái chết của nhân vật đối thoại tiềm năng Ali Larijani, nỗ lực ngoại giao vẫn không dừng lại. Tình báo Ai Cập đã đóng vai trò quan trọng khi kết nối được với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran để đưa ra đề xuất ngừng bắn ngắn hạn nhằm hạ nhiệt tình hình.
Lời đe dọa phá hủy các nhà máy điện của Iran trong vòng 48 giờ do ông Trump đưa ra tại Florida đã được rút lại sau khi các thông tin ngoại giao được chuyển đến Nhà Trắng. Các cố vấn của Mỹ nhận thấy có triển vọng đạt được một thỏa thuận thực chất thông qua các trung gian Trung Đông. Ông Trump thừa nhận rằng một số lãnh đạo tại Tehran đang thể hiện thái độ vững vàng và hợp lý, mở ra cơ hội cho một kỷ nguyên quan hệ mới tốt đẹp hơn giữa hai quốc gia.
Quyết định tạm hoãn tấn công trong 5 ngày đã ngay lập tức nhận được phản ứng tích cực từ thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, giới chức Mỹ khẳng định họ sẽ không đàm phán công khai qua báo chí và mọi thông tin cần được xác nhận chính thức từ Nhà Trắng. Trong khi đó, phía Iran vẫn tỏ ra thận trọng khi Chủ tịch Quốc hội nước này tuyên bố họ chưa sẵn sàng đàm phán và cáo buộc các tuyên bố của Mỹ chỉ nhằm mục đích thao túng thị trường dầu mỏ.
Căng thẳng Iran cùng bài toán kiểm soát eo biển Hormuz
Trọng tâm của các cuộc đàm phán hiện nay xoay quanh việc đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz, mạch máu năng lượng của thế giới. Iran đã đưa ra ý tưởng thu phí tàu bè đi qua eo biển này, một đề xuất khiến các nước láng giềng Vùng Vịnh cảm thấy bất an. Ả Rập Xê Út lo ngại rằng việc này sẽ trao cho Tehran quyền kiểm soát tuyệt đối đối với dòng chảy năng lượng của khu vực, củng cố thêm vị thế chính trị của họ.
Sự khác biệt về yêu sách giữa hai bên vẫn còn rất lớn khi Mỹ đòi hỏi Iran phải từ bỏ hoàn toàn tham vọng hạt nhân và tên lửa. Ngược lại, phía Tehran chỉ chấp nhận dừng xung đột nếu nhận được bồi thường thỏa đáng và các cam kết an ninh lâu dài. Các chuyên gia nhận định rằng dù năng lực quân sự của Iran bị thiệt hại nặng nề, nhưng ban lãnh đạo nước này vẫn kiểm soát được các vị trí chiến lược và vật liệu hạt nhân quan trọng.
Vai trò của Mohammad Bagher Ghalibaf đang được xem là chìa khóa để phá vỡ thế bế tắc hiện nay. Với tư cách là cựu chỉ huy không quân và thị trưởng Tehran, ông có đủ tầm ảnh hưởng để kết nối các giới tinh hoa chính trị và tôn giáo tại Iran. Ông Ghalibaf được coi là nhân vật thực dụng, có thể giúp phe cứng rắn tại Iran chấp nhận những điều khoản thỏa hiệp trong bối cảnh áp lực quân sự từ Mỹ và Israel vẫn đang duy trì ở mức cao.
Theo: Báo Dân trí
