Thực trạng và rào cản hiện nay

TP.HCM hiện có khoảng 197 dự án với tiềm năng cung cấp khoảng 230.000 căn hộ. Tuy nhiên, việc triển khai quỹ đất 20% này đang gặp nhiều khó khăn:

Tiến độ chậm: Các hạng mục nhà ở xã hội trong dự án thương mại thường triển khai chậm hơn nhiều so với phần nhà ở thương mại, thậm chí nhiều chủ đầu tư không thực hiện.

Đề xuất chế tài mạnh: Sở Xây dựng TP.HCM đang tham mưu áp dụng các biện pháp mạnh như: không cho phép chuyển đổi nghĩa vụ bằng tiền hoặc đổi vị trí khác đối với dự án quá hạn; không chấp thuận dự án mới nếu chủ đầu tư chưa hoàn thành nhà ở xã hội tại dự án cũ.

Ý kiến trái chiều và sự cần thiết của cơ chế linh hoạt

Nhiều chuyên gia lo ngại rằng việc áp dụng cứng nhắc quy định 20% tại chỗ sẽ dẫn đến hệ quả không mong muốn.

Bất cập thực tế: Việc ép buộc xây dựng nhà ở xã hội xen cài trong dự án thương mại quy mô lớn gây xung đột về chi phí quản lý, vận hành và tạo áp lực sinh hoạt cho người thu nhập thấp.

Phát triển manh mún: Với các dự án nhỏ, 20% quỹ đất không đủ để hình thành một khu nhà ở độc lập, gây khó khăn cho việc tổ chức không gian và hạ tầng kỹ thuật.

Cơ sở pháp lý mới: Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024 đã thay đổi theo hướng không còn bắt buộc mọi dự án thương mại phải bố trí 20% quỹ đất tại chỗ. Thay vào đó, UBND cấp tỉnh có quyền quyết định bố trí quỹ đất này tại vị trí khác hoặc cho phép thực hiện nghĩa vụ bằng tiền.

Các kiến nghị tháo gỡ khó khăn

Để đẩy nhanh tiến độ, các chuyên gia đề xuất TP.HCM cần áp dụng các hình thức linh hoạt:

Cơ chế hoán đổi: Cho phép chủ đầu tư chuyển giao quỹ đất sạch ở vị trí khác để phát triển nhà ở xã hội theo quy hoạch.

Thực hiện nghĩa vụ bằng tiền: Đối với các dự án mới (đất sạch 100%), chủ đầu tư có thể nộp tiền theo giá thị trường vào Quỹ phát triển nhà ở của thành phố để đầu tư các dự án tập trung quy mô lớn.

Cơ chế kết hợp: Cho phép doanh nghiệp thực hiện một phần bằng đất và một phần bằng tiền tùy theo tính chất dự án.

Kế hoạch hành động của TP.HCM

Thành phố đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu an sinh xã hội thông qua các bước cụ thể:

Rà soát pháp lý: Đang tập trung xử lý cho 47 dự án. Trong đó, 18 dự án (khoảng 14.600 căn) có tính khả thi cao, dự kiến khởi công sớm trong năm.

Tầm nhìn dài hạn: Quy hoạch quỹ đất lên tới 2.000ha đến năm 2040, tập trung kêu gọi đầu tư các dự án quy mô lớn từ 30ha đến 200ha.

Cải cách hành chính: Cam kết rút ngắn 50% thời gian thực hiện thủ tục cho các dự án nhà ở xã hội và kiện toàn Quỹ phát triển nhà ở để hỗ trợ tài chính trực tiếp

Theo: Báo Dân Trí