Phó giám đốc điều hành FBI Christopher Raia cho rằng những cá nhân tự cực đoan hóa qua mạng xã hội đang trở thành thách thức khó phát hiện trong cuộc chiến chống khủng bố.
- Tân sinh viên trường sĩ quan và 7 năm trong vòng tay lính Biên phòng
- Va chạm dữ dội cuốn cả gia đình xuống gầm xe tải
- Nha Trang lý giải việc sáp nhập 13 trường tiểu học
Trả lời ABC News trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 08/9 (giờ Mỹ), ông Christopher Raia, đồng Phó giám đốc điều hành FBI, nhận định cơ quan này hiện có năng lực tốt hơn nhiều so với năm 2001 để ngăn chặn một âm mưu quy mô lớn như al-Qaeda từng thực hiện.
Tuy nhiên, sự thay đổi của các tổ chức khủng bố lại tạo ra một bài toán mới khi những người bị cực đoan hóa có thể hoạt động riêng lẻ, gần như không để lộ mối liên hệ trực tiếp với tổ chức đứng sau. “Đó là những đối tượng khiến tôi trăn trở, vì việc phát hiện ra họ khó khăn hơn rất nhiều”, ông Raia nói.
Ngày 11/9/2001, các phần tử al-Qaeda không tặc 4 máy bay dân dụng rồi lao vào tòa Tháp đôi Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York và Lầu Năm Góc, khiến gần 3.000 người thiệt mạng. Đây vẫn là vụ khủng bố đẫm máu nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Khalid Sheikh Mohammed, người bị cáo buộc là chủ mưu vụ tấn công, bị bắt tại Pakistan năm 2003 và được chuyển tới nhà tù Guantánamo năm 2006; đến nay ông vẫn chưa được xét xử.
Mối đe dọa chuyển sang những kẻ tấn công đơn độc
Sau một phần tư thế kỷ, mối nguy hiểm không biến mất mà thay đổi cách thức hoạt động. Theo ông Raia, al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo (ISIS) tự xưng ngày càng chú trọng những “kẻ tấn công đơn độc”, được cực đoan hóa ngay tại nhà thông qua mạng xã hội và không nhất thiết phải liên lạc trực tiếp với tổ chức mẹ.
“Đó chính là sự kiện trọng đại nhất đối với họ”, ông Raia nói, đề cập việc vụ 11/9 vẫn được sử dụng như một biểu tượng truyền cảm hứng cực đoan trong các nội dung tuyên truyền trực tuyến mà FBI theo dõi.
Một vụ việc hồi tháng 8 cho thấy nguy cơ này vẫn hiện hữu. Ngày 20/8, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo việc bắt Jessica Bowie, 35 tuổi… Bowie bị bắt ngày 19/8. 35 tuổi, ở Albany, bang New York, với cáo buộc âm mưu hỗ trợ vật chất cho ISIS.
Theo hồ sơ truy tố, Bowie đã liên lạc hơn một tháng với một người mà cô tin là thành viên ISIS nhưng thực chất là đặc tình FBI. Người phụ nữ này bị cáo buộc từng trinh sát tòa nhà Nghị viện bang, mua vật liệu chế bom tự tạo tại một cửa hàng và dự định giấu bom trong túi giao hàng DoorDash.
Ông Craig Tremaroli, đặc vụ phụ trách Văn phòng FBI Albany, cho biết Bowie “không chỉ định giết các nghị sĩ, mà muốn gây gián đoạn hoàn toàn bộ máy chính quyền”.
Với FBI, thách thức hiện nay nằm ở chính sự khó đoán của những cá nhân hoạt động đơn độc. Ông Raia bác bỏ nhận định rằng cơ quan này đang bị phân tán nguồn lực bởi việc thực thi luật nhập cư dưới thời Tổng thống Trump, đồng thời khẳng định chống khủng bố vẫn là ưu tiên hàng đầu.
Đánh giá Đe dọa Thường niên 2026 của Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (ODNI), công bố tháng 3/2026, ước tính al-Qaeda hiện có khoảng 15.000-28.000 thành viên trên toàn cầu, trong khi ISIS có khoảng 12.000-18.000 thành viên. Các lực lượng này tập trung đáng kể tại châu Phi, Trung Đông và Nam Á, nơi tình trạng bất ổn chính trị tạo điều kiện cho chúng củng cố lực lượng.
Trường hợp Bowie cũng cho thấy khoảng cách từ tuyên truyền trên mạng đến hành động thực tế đang thu hẹp. Theo First Assistant U.S. Attorney John Sarcone III, phụ trách Địa hạt Bắc New York, cáo trạng cho thấy Bowie từng nhắn muốn “phá hủy càng nhiều tòa nhà càng tốt và giết các nghị sĩ”.
Ông Raia ví cuộc chiến chống khủng bố như một “ván cờ không hồi kết”, trong đó drone đang trở thành mối lo tiếp theo. “Sẽ thật ngây thơ nếu nghĩ rằng mối đe dọa đó sẽ không bao giờ xuất hiện tại Mỹ”, ông cảnh báo.
Quan chức FBI đồng thời kêu gọi người dân duy trì tinh thần “thấy điều bất thường, hãy báo ngay”, khẩu hiệu đã được duy trì hơn hai thập kỷ và theo ông hiện “còn quan trọng hơn cả năm 2001”.
Khi hoạt động cực đoan trên mạng ngày càng có khả năng chuyển thành hành động ngoài đời, bài toán đặt ra với lực lượng chống khủng bố là nhận diện những dấu hiệu nguy hiểm trước khi chúng trở thành một cuộc tấn công thực sự.
Phạm Mai (tỏng hợp)
