Nghệ An – Các trường nội trú, bán trú ở những xã miền núi như Na Loi, Bắc Lý, Hạnh Lâm đang từng bước giúp học sinh vùng cao có nơi học tập, ăn ở, sinh hoạt ổn định ngay tại trường.
- Nghệ An mở thêm hướng tận dụng trụ sở dôi dư cho trường học
- Con trai xây nhà cấp 4 rộng 150m2 tặng mẹ ở Hải Phòng
- Học sinh lớp 8 mang dao phay đến điểm hẹn đánh nhau
Dịp khai giảng năm học 2026–2027, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Na Loi khánh thành các hạng mục phòng học, nhà ở bán trú và khuôn viên trường, góp phần cải thiện điều kiện dạy học, ăn ở và sinh hoạt cho học sinh. Cũng trong năm học này, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Bắc Lý, xây dựng trên diện tích hơn 3 ha, bắt đầu đi vào hoạt động.
Na Loi là xã biên giới, hình thành từ việc sáp nhập hai xã Na Loi và Đoọc Mạy thuộc huyện Kỳ Sơn trước đây. Theo Quyết định số 1085/QĐ-UBND ngày 30/3/2026 của UBND tỉnh Nghệ An, xã thuộc khu vực III, cả 11 thôn đều nằm trong danh sách thôn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2026–2030.
Năm học 2026–2027, xã có 5 trường tiểu học và trung học cơ sở với hơn 1.000 học sinh, và 100% số trường tổ chức bán trú. Không riêng Na Loi, nhiều địa bàn đặc biệt khó khăn khác của Nghệ An cũng đang được quan tâm đầu tư hệ thống trường học theo hướng đồng bộ. Bắc Lý là xã khu vực III, cả 13/13 thôn thuộc diện đặc biệt khó khăn. Trường tại đây có 44 lớp với 1.088 học sinh đến từ 11 điểm bản, trong đó hơn 800 em nội trú và hơn 200 em bán trú.
Ở Hạnh Lâm, xã miền núi thuộc khu vực II, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Hạnh Lâm có quy mô 57 lớp với 2.098 học sinh, gồm 696 em đăng ký nội trú và 1.402 em đăng ký bán trú. Nhà trường duy trì hai điểm trường lẻ với 616 học sinh để trẻ ở những nơi xa trường chính vẫn có chỗ học.
Mô hình bán trú đang phát huy hiệu quả tại nhiều địa phương và còn hiện diện ở bậc THPT. Tại Trường THPT Kỳ Sơn, thuộc xã Mường Xén, địa bàn khu vực III với 13 thôn đặc biệt khó khăn, mô hình bán trú kiểu mới được triển khai từ năm học 2022–2023, giúp học sinh ở xa nhà giải quyết chỗ ăn ở và duy trì việc học.
Điểm đáng chú ý là hướng đầu tư đang chuyển từ chỉ lo việc dạy học sang chăm lo cả môi trường sống của học sinh. Khi nhà trường tổ chức được việc ăn ở, sinh hoạt và hoạt động tập thể, các em vừa tiếp cận kiến thức vừa rèn tính tự lập, kỹ năng giao tiếp và thói quen sinh hoạt nền nếp.
Chính sách và nguồn lực cho học sinh miền núi
Trong giai đoạn 2021–2025, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xác định phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là nhiệm vụ quan trọng. Các nội dung hỗ trợ cơ sở vật chất trường học, điều kiện dạy học và giáo dục dân tộc giúp địa phương tập trung nguồn lực cho những nơi còn khó khăn.
Theo kết quả phân định giai đoạn 2026–2030, Nghệ An có 79 xã, phường vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 51 xã khu vực III và 668 thôn đặc biệt khó khăn. Đây là những địa bàn cần tiếp tục được ưu tiên khi phân bổ nguồn lực, tổ chức giáo dục và thực hiện chính sách an sinh. Sức hút của mô hình bán trú cho thấy học sinh vùng cao có nhu cầu rất lớn được học tập và sinh hoạt trong môi trường ổn định. Các em có thêm thời gian tự học và được thầy cô hỗ trợ kịp thời, từ đó gắn bó hơn với trường lớp, nhất là ở những nơi có nguy cơ bỏ học vì hoàn cảnh gia đình và đường đi lại khó khăn.
Trên phạm vi toàn tỉnh, Nghệ An tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp cho phù hợp với đặc thù từng vùng. Giai đoạn 2021–2025, tỉnh giảm 34 trường công lập và 251 điểm trường lẻ, đến cuối năm học 2025–2026 còn 1.528 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên cùng 883 điểm trường lẻ. Với những bản làng giao thông cách trở, việc giữ lại điểm trường phù hợp vẫn được đặt ra để trẻ nhỏ đến lớp an toàn. Các chính sách hỗ trợ tiền ăn, tiền nhà ở và gạo theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP cũng góp phần giảm chi phí cho gia đình học sinh đủ điều kiện ở vùng khó khăn, tạo thêm điều kiện để các em theo học.
Để trường học thực sự là mái nhà thứ hai, cơ sở vật chất mới chỉ là một phần. Chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, sự quan tâm của giáo viên và một môi trường sinh hoạt an toàn, thân thiện cũng quan trọng không kém. Với học sinh dân tộc thiểu số, sự gắn bó thầy trò còn giúp các em tự tin hòa nhập, phát triển kỹ năng sống mà vẫn giữ được nét văn hóa của cộng đồng mình. Bước sang giai đoạn 2026–2030, các chương trình mục tiêu quốc gia tiếp tục yêu cầu tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội cơ bản và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.
Trường học đang từng bước đảm nhận vai trò lớn hơn trong cuộc sống của trẻ em vùng cao Nghệ An. Khi trường học trở thành mái nhà thứ hai đúng nghĩa, mỗi ngày đến lớp là thêm một cơ hội để các em hướng tới tương lai tốt đẹp hơn.
Nguyễn Quế (tổng hợp
