Nghệ An đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng Nhà máy điện rác Nghi Yên do Công ty CP Galax đầu tư, đồng thời yêu cầu tháo gỡ vướng mắc về nguồn cung rác, hạ tầng đấu nối và cấp nước để bảo đảm điều kiện vận hành.
- Bé gái sơ sinh bị bỏ rơi giữa cánh đồng trong đêm lạnh ở Nghệ An
- Hai hiệu trưởng tiểu học ở Huế bị bắt tạm giam
- Trời mưa, mặt đường trơn, ba ô tô đâm liên hoàn trên cao tốc
Ngày 10/11/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải cùng đoàn công tác kiểm tra tình hình triển khai công trình tại xã Hải Lộc. Theo báo cáo của nhà đầu tư tại buổi kiểm tra, sau gần 3 tháng khởi công, dự án đạt khoảng 35% khối lượng thi công. Nhà đầu tư đặt mục tiêu đưa cả hai giai đoạn vào hoạt động trong quý IV/2027.
Nhà máy điện rác Nghi Yên đối mặt yêu cầu bảo đảm đầu vào và xử lý chất thải sau đốt
Nhà máy có tổng mức đầu tư 4.056 tỷ đồng, công suất thiết kế xử lý 1.500 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày đêm và phát điện 30 MW. Tại buổi kiểm tra, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung xử lý ba nhóm vấn đề: bảo đảm nguồn rác đầu vào, hoàn thiện đường dây đấu nối 110 kV và hệ thống cấp nước thô.
Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính cùng các địa phương xây dựng phương án phân luồng rác, xác định cơ chế giá và hợp đồng dịch vụ xử lý. Các nội dung này phải được hoàn thiện, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 25/11/2026.
Về hạ tầng kỹ thuật, Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam được giao thẩm định hồ sơ đề xuất dự án đường dây 110 kV, đồng thời phối hợp hoàn thiện thủ tục xây dựng trạm bơm và tuyến ống cấp nước thô. Các kiến nghị của chính quyền địa phương và nhà đầu tư phải được các sở, ngành xử lý trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận.
Dự án do Công ty CP Galax, thành viên hệ sinh thái AMACCAO, làm chủ đầu tư, khởi công ngày 19/8/2026. Công trình dùng công nghệ lò ghi cơ học Martin của Đức, xây dựng trên khu đất gần 72.000 m², trong đó phần xây dựng chiếm hơn 30.100 m², cây xanh hơn 21.000 m² (khoảng 29,2%), phần còn lại dành cho giao thông và hạ tầng kỹ thuật.
Dự án chia hai giai đoạn. Giai đoạn I có một dây chuyền xử lý 1.000 tấn rác sinh hoạt chưa phân loại mỗi ngày, công suất phát điện 20 MW. Giai đoạn II bổ sung dây chuyền 500 tấn/ngày, công suất 10 MW. Ngoài dây chuyền đốt rác, thiết kế cơ sở còn có xưởng tái chế nhựa, dầu DO, khu xử lý chất thải y tế, hệ thống xử lý nước thải, nước rỉ rác, tro xỉ và các công trình phụ trợ. Nhà máy chính cao 55,8 m, ống khói cao 80 m.
Về thủ tục, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) đánh giá hồ sơ thiết kế cơ sở cơ bản đáp ứng các quy hoạch liên quan, phù hợp yêu cầu về thiết kế, kết nối hạ tầng, an toàn xây dựng, bảo vệ môi trường và phòng cháy, chữa cháy. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường. Nhà máy cũng có các thỏa thuận về cấp điện, cấp nước, thoát nước, viễn thông và tĩnh không xây dựng.
Theo nhà đầu tư, các thiết bị chính đã được đặt hàng và thanh toán, lô thiết bị đầu tiên dự kiến đưa đến công trường trong tháng 11/2026. Quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư xác định giai đoạn I hoàn tất trong quý IV/2028, giai đoạn II dự kiến quý IV/2030. Tuy nhiên, Công ty CP Galax cam kết vận hành cả hai giai đoạn từ quý IV/2027, sớm hơn các mốc trên. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu doanh nghiệp tập trung nguồn lực thực hiện đúng kế hoạch, đồng thời chuẩn bị nguồn rác và các điều kiện vận hành song song với thi công.
Với công suất 1.500 tấn/ngày, nguồn cung ổn định là yêu cầu quan trọng. Phương án tổ chức cần làm rõ địa bàn cung cấp, tuyến vận chuyển, đơn giá và trách nhiệm của từng bên trong hợp đồng dịch vụ xử lý. Công suất thiết kế không đồng nghĩa với lượng rác thực tế nhà máy tiếp nhận thường xuyên, nên cơ chế phân luồng cần hoàn thiện song song với việc xây dựng.
Nhà máy mới nằm trong Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghi Yên, nơi nhiều năm tiếp nhận rác từ khu vực TP Vinh, Cửa Lò, Nghi Lộc và một phần huyện Hưng Nguyên (địa bàn cũ). Trước đó, Công ty CP Galax thông qua Chi nhánh tại Nghệ An từng triển khai Nhà máy xử lý rác thải Ecovi, công suất thiết kế khoảng 300 tấn/ngày.
Theo ghi nhận của cơ quan chức năng, hoạt động của Ecovi chưa đạt công suất và yêu cầu xử lý theo thiết kế. Năm 2017, cơ quan chức năng phát hiện các vấn đề về hiệu quả xử lý chất thải, khói bụi, hệ thống thu gom nước rỉ rác và xử phạt doanh nghiệp 40 triệu đồng. Ngày 21/3/2020, UBND tỉnh yêu cầu nhà máy dừng hoạt động.
Tháng 1/2022, tại cuộc khảo sát khu liên hợp, lãnh đạo tỉnh được báo cáo 3 trong 8 ô chôn lấp đã hết sức chứa. Khi đó, khả năng tiếp nhận rác của toàn khu được dự báo chỉ duy trì đến năm 2027, và tỉnh yêu cầu các địa phương xây dựng phương án xử lý rác tại chỗ để giảm phụ thuộc vào khu xử lý tập trung.
Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định 1059/QĐ-TTg ngày 14/9/2023) xác định Nghi Yên là địa điểm xử lý chất thải thuộc vùng liên huyện I. Tháng 2/2024, tỉnh thông qua chủ trương đầu tư nhà máy điện rác tại đây, chuyển từ mô hình xử lý, tái chế sang đốt rác thu hồi năng lượng. Định hướng này tiếp tục được nêu trong Quyết định 2856/QĐ-UBND tháng 6/2026. Mục tiêu là hạn chế chôn lấp trực tiếp, mở rộng đốt thu hồi năng lượng và hoàn thiện hệ thống thu gom, vận chuyển giữa các địa phương.
Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường do Công ty CP Galax lập tháng 10/2025, hệ thống xử lý khí thải kết hợp nhiều công nghệ: SNCR giảm ôxit nitơ, vôi tôi trung hòa khí axit, than hoạt tính hấp phụ dioxin và furan, lọc túi vải giữ bụi trước khi khí thải qua ống khói.
Lượng nước rỉ rác từ bể chứa rác được dự báo khoảng 330-350 m³/ngày đêm. Hệ thống xử lý công suất 500 m³/ngày đêm, gồm công đoạn sinh học kết hợp công nghệ màng MBR, siêu lọc UF và thẩm thấu ngược RO. Nước sau xử lý dự kiến được tái sử dụng hoặc xả thải khi đạt quy chuẩn hiện hành. Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào chất lượng nước đầu vào, quy trình vận hành và quan trắc.
Về tro xỉ, nhà máy dự kiến phát sinh khoảng 270 tấn xỉ đáy lò khô mỗi ngày, tăng lên khoảng 351 tấn/ngày sau khi làm nguội, dập bụi bằng nước. Tro bay thu giữ từ hệ thống xử lý khí thải có thể chứa nhiều kim loại như asen, chì, kẽm, niken, đồng, mangan, cadimi, crom và selen. Báo cáo đề xuất dùng xi măng và chất tạo phức để hóa rắn tro bay, lưu giữ tạm thời trong khuôn viên rồi chuyển cho đơn vị đủ chức năng xử lý. Theo thiết kế, khuôn viên có kho lưu trữ tro bay tạm thời khoảng 583,6 m², hai nhà xưởng xử lý tro xỉ tổng diện tích khoảng 4.608 m² và một bãi chứa tro xỉ tạm.
Các hạng mục lưu giữ trong nhà máy không thay thế được phương án quản lý lâu dài. Tro bay sau hóa rắn vẫn phải xử lý theo quy định, còn tro đáy lò chỉ tái sử dụng khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, môi trường, chẳng hạn làm vật liệu xây dựng hoặc san lấp.
Tại Hà Nội, theo thông tin trong phiên chất vấn HĐND thành phố ngày 22/10/2026, tổng lượng tro bay tồn lưu tại hai nhà máy điện rác Sóc Sơn và Seraphin vào khoảng 100.000 tấn. Thành phố phải tính toán vị trí lưu chứa, phương án chôn lấp và nghiên cứu công nghệ tái chế, tái sử dụng. Theo thông tin doanh nghiệp công bố tháng 5/2026, nhà máy Seraphin phát sinh khoảng 300 tấn tro xỉ mỗi ngày, trong đó tro bay khoảng 60 tấn.
Kinh nghiệm này cho thấy đầu ra cho tro xỉ cần được tính toán từ sớm. Với Nghi Yên, khả năng lưu chứa, quỹ đất, địa điểm tiếp nhận và đầu ra riêng cho từng loại tro xỉ đều ảnh hưởng đến điều kiện vận hành.
Ở Thanh Hóa, Nhà máy điện rác Bỉm Sơn do Công ty TNHH Năng lượng Môi trường Tianyu Thanh Hóa đầu tư, công suất khoảng 1.000 tấn/ngày đêm, phát điện 18 MW, khởi công tháng 5/2024. Đến tháng 8/2026, theo thông tin ghi nhận, nhiều hạng mục quan trọng chưa đạt tiến độ: phần lớn công trình chính còn thi công móng, một số công trình phụ trợ như trạm xử lý nước tuần hoàn, xử lý nước thô và kho chất thải nguy hại chưa được triển khai đồng bộ.
Cũng tại Thanh Hóa, Nhà máy điện rác Nghi Sơn khởi công ngày 16/9/2026 với công suất 500 tấn/ngày đêm ở giai đoạn mới; cộng dây chuyền giai đoạn I đang vận hành (120 tấn/ngày đêm), tổng năng lực dự kiến đạt 620 tấn/ngày đêm. Tại Quảng Trị, một liên danh nhà đầu tư đề xuất vào tháng 5/2026 dự án công suất 1.000 tấn/ngày, phát điện 25 MW.
Với Nghệ An, đẩy nhanh Nhà máy điện rác Nghi Yên có ý nghĩa trong định hướng giảm chôn lấp và nâng năng lực xử lý tập trung. Tuy nhiên, hiệu quả dự án không chỉ phụ thuộc tiến độ và công suất phát điện, mà còn ở nguồn rác ổn định, hạ tầng kỹ thuật và phương án quản lý tro xỉ sau đốt.
Lê Hà NA (tổng hợp)
