Tại xã Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, chị Nguyễn Thị Thanh – người mang gương mặt và giọng nói biến dạng sau nhiều lần phẫu thuật khối u từ thuở sơ sinh – đã gây dựng cơ sở kinh doanh hải sản, tạo việc làm cho hàng chục lao động và dành một phần lợi nhuận mỗi năm để giúp đỡ những người cùng cảnh ngộ.
- Phiên chợ đặc biệt ở Nghệ An, một vệt sơn chốt thương vụ cả chục triệu đồng
- Biên phòng Nghệ An bắt hai người vận chuyển ma túy qua Nậm Cắn
- Nữ sinh Đại học Thái Nguyên ghi dấu tại Hoa hậu Việt Nam 2026
Từ năm 1991, khi bắt đầu gắn bó với nghề thu mua cá, tôm bằng những gánh hàng nhỏ, chị đã đi qua một hành trình dài của bệnh tật, kỳ thị và cả những lần bị lừa gạt trắng tay để có được cơ ngơi hôm nay. Giờ đây, mỗi năm chị vẫn phải vào viện điều trị 3-4 lần, nhưng vẫn đều đặn dành khoảng 200 triệu đồng từ lợi nhuận kinh doanh để hỗ trợ trẻ mồ côi, hộ nghèo và những mảnh đời khó khăn ở Nghệ An cùng nhiều tỉnh thành khác.
Khi chị Thanh được 40 ngày tuổi, một nốt đỏ nhỏ xuất hiện trên má rồi lớn dần thành khối u. Bà Đào Thị Vinh, mẹ chị, kể lại: “Khi được 40 ngày tuổi, trên má cháu xuất hiện một nốt đỏ như giọt máu, rồi nó lớn dần, sưng lên và lan rộng. Lúc ấy, tôi chỉ biết bế con đi hết bệnh viện này đến bệnh viện khác. Riêng năm đầu đời, cháu đã ra Hà Nội nhập viện 7 lần”. Ca phẫu thuật đầu tiên không thành, bệnh viện trả về với nhận định cháu khó qua khỏi. Người mẹ vốn là kỹ sư nông nghiệp không buông xuôi, tự học cách rửa vết thương, tiêm kháng sinh, giữ lấy sự sống cho con từng ngày.
Năm 13 tuổi, chị Thanh được đưa ra Hà Nội điều trị áp lạnh gần một năm. Nhìn cha mẹ ngày một kiệt quệ vì mình, cô bé từng nắm tay mẹ nói: “Mẹ ơi, mẹ đừng chữa cho con nữa. Tốn tiền lắm…”. Gương mặt biến dạng khiến việc phát âm khó khăn, mỗi lần đến lớp là một lần đối diện với ánh mắt tò mò và tiếng cười trêu chọc của bạn bè.
Lớn lên, không có lợi thế sức khỏe hay bằng cấp, chị chọn lao động bằng đôi tay mình. Trong một bài thơ tự sự, chị viết: “Tui tự hứa với lòng/ Nhất định phải chứng minh/ Mình tàn mà không phế…”. Từ ấm nước chè xanh, bó hành, quả chanh, chị dần chuyển sang làm bánh cốm, bánh xèo, đậu phụ, nuôi trồng, buôn vịt, bán cá khô cho người đi rừng và công nhân, rong ruổi trên chiếc xe đạp cũ hàng chục cây số mỗi ngày.
Từ những gánh hàng nhỏ ấy, chị bước vào nghề thu mua hải sản, gây dựng cơ sở với hai kho đông lạnh, mỗi năm thu mua hàng nghìn tấn hải sản, cung ứng cho các siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch. Chị đặt tên cơ sở là “Hải sản Thanh Ngọng”. Khi dân làng thắc mắc, chị điềm tĩnh trả lời: “Để tui không còn mặc cảm khuyết tật nữa!”.
Không phải ai cũng đối xử công bằng với người phụ nữ giao tiếp khó khăn ấy. Có người ép giá, quỵt tiền, thậm chí buông lời miệt thị; một người từng lừa chị mất gần như toàn bộ vốn liếng, lên tới hàng tỷ đồng. Có lúc chị nghĩ đến việc kết thúc cuộc đời để chấm dứt đau đớn, nhưng gia đình và bạn bè đã níu chị ở lại. Khi tìm gặp người đã lừa mình, chị chỉ hỏi một câu: “Vì sao anh nỡ lừa một người phụ nữ tàn tật như tôi?”. Nhưng trước cảnh gia đình người ấy kiệt quệ, vợ con chật vật, chị nhận lại hai chiếc xe tải gán nợ, để người đàn ông trả dần phần còn thiếu, và còn để lại một khoản tiền mua sữa cho các con của họ.
Cũng chính những năm tháng chợ búa ấy cho chị gặp không ít người tốt: khách hàng chủ động ủng hộ, chủ thuyền bớt cho chị dăm ba chục nghìn, một bác xe ôm chở chị đi khám bệnh rồi nhất quyết không nhận tiền công. Từ đó, chị kết nối các nhóm thiện nguyện như “Trái tim xứ Nghệ”, “Thiện nguyện Hải sản Quỳnh Lưu”; chỉ trong 5 năm gần đây, hàng nghìn phần quà trị giá hàng tỷ đồng đã được trao đến người nghèo, trẻ mồ côi và các gia đình gặp hoạn nạn.
Từ năm 2022, chị nhận làm “mẹ đỡ đầu” hai anh em Phan Hồ Gia Bảo (sinh năm 2015) và Phan Hồ Gia Phúc (sinh năm 2017), ở xã Quỳnh Phú, Nghệ An – hai cháu mồ côi cha, mẹ bị tàn tật – hỗ trợ đều đặn 3 triệu đồng mỗi năm cùng quà cáp dịp lễ, Tết. Khi biết chuyện em Xồng Bá Dìa (sinh năm 2003, xã Na Ngoi, Nghệ An) mang khối u vùng xương hàm dưới mà gia đình không đủ điều kiện chữa trị, chị nói: “Nhìn hoàn cảnh của cháu rất giống tôi lúc nhỏ, thương lắm”, rồi đứng ra kết nối, kêu gọi kinh phí giúp em chữa bệnh.
Năm 2023, chị Thanh được trao Kỷ niệm chương “Nữ doanh nhân có trái tim vàng vì cộng đồng”, đồng thời là một trong 30 phụ nữ khuyết tật vượt khó tiêu biểu được Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An tôn vinh. Hạnh phúc riêng cũng tìm đến chị muộn màng: năm 2020, trong một chuyến thiện nguyện giữa đại dịch Covid-19, chị gặp anh Nguyễn Thanh Tuấn, chủ trang trại cây ăn quả ở xã Nghĩa Đàn, Nghệ An, người đã mất vợ hai năm trước vì ung thư. Trước lời phản đối của gia đình, anh chỉ đáp gọn: “Thanh là người con thương và muốn đồng hành suốt quãng đời còn lại”. Giờ đây, họ vẫn cùng nhau đi qua công việc, cuộc sống và những chuyến thiện nguyện.
Phạm Mai (tổng hợp)
