Mâm cỗ Tết Hà Nội không chỉ là chuyện ăn ngon mà còn là một “bản nhạc” hài hòa giữa vị giác và sức khỏe qua nghệ thuật bày biện cực kỳ tinh tế.
- Lừa tiền tài xế bằng chiêu “trung gian vận chuyển” dỏm
- Cảnh giác thủ đoạn mạo danh cửa hàng hoa lan lừa tiền đặt cọc dịp Tết
- Xử lý 16 xe khách chở quá số người trong một ngày tại Phú Thọ dịp cao điểm Tết
Cỗ Tết Hà Nội và quy tắc “bán sơn bán thủy” xưa
Người Hà Nội xưa vốn rất “sành” ăn nên mâm cỗ ngày Tết luôn được bày biện chỉn chu và có quy tắc riêng biệt. Tùy vào gia cảnh mà các gia đình thường làm cỗ 6 bát 8 đĩa hoặc thậm chí 10 đến 12 đĩa để đãi con cháu. Những tri thức ẩm thực này đã được ghi chép lại rất tỉ mỉ trong các sách dạy nấu ăn từ những năm 1930.
Điểm độc đáo nhất chính là nghệ thuật sắp xếp “bán sơn, bán thủy” để dẫn dắt vị giác người ăn. Sơn tượng trưng cho các món ăn từ núi rừng, còn thủy là những sản vật trân quý dưới nước được bày đối xứng trên mâm. Cách bày biện này giúp mâm cỗ không chỉ đẹp mắt mà còn mang lại sự cân bằng tuyệt đối cho bữa tiệc.
Bữa ăn được ví như một sự sắp đặt có chủ ý để thực khách ăn lâu mà không cảm thấy bị ngấy. Người xưa thường “bày để ăn cho thuận” nhằm điều tiết vị giác và giữ cho cơ thể luôn thấy nhẹ nhàng. Chính sự hài hòa giữa mỹ vị và sức khỏe đã tạo nên những dư vị sâu sắc và bền bỉ theo năm tháng.
Cỗ Tết Hà Nội khéo léo cân bằng âm dương ngũ vị
Theo quan niệm dân gian, mỗi món ăn trên mâm cỗ đều mang tính âm hoặc dương, hàn hoặc nhiệt rõ rệt. Các món rán hay xào nhiều đạm thuộc tính dương, trong khi canh, dưa hành hay thịt đông lại mang tính âm. Việc ăn xen kẽ các món này giúp cơ thể tự điều hòa và tránh được tình trạng đầy bụng khó tiêu.
Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, đây chính là bài toán cân bằng giữa chất béo, nước và chất xơ trong thực phẩm. Cách bày biện này giúp hệ tiêu hóa làm việc êm xuôi dù bữa tiệc ngày Tết thường kéo dài nhiều giờ. Đây là một dạng tri thức ẩm thực quý giá được đúc kết từ những trải nghiệm sống lâu dài của cha ông.
Nụ vị giác của chúng ta thường rất nhạy ở những miếng đầu nhưng lại nhanh “mệt” nếu gặp vị đậm liên tục. Vì thế, người Hà Nội thường để các món thanh nhẹ ở vị trí dễ gắp để xen giữa các món béo ngậy. Nhờ đó, mỗi món khi đưa lên miệng đều giữ được nét riêng và không bị lẫn lộn vị với nhau.
Thứ tự thưởng thức món ngon như một bản nhạc
Tổng thể mâm cỗ Tết giống như một bản nhạc được phối khí nhịp nhàng với những nốt trầm và nốt bổng. Quy tắc là các món nguội như giò, chả hay gà luộc phải được bày sẵn từ trước khi khách bước vào nhà. Đây là bước dạo đầu nhẹ nhàng để khởi động vị giác và bắt đầu những câu chuyện sum vầy.
Đến khi vào tiệc, các món nộm, món xào và những bát canh nóng hổi mới bắt đầu được đưa lên. Sự xuất hiện của canh bóng thả, canh măng hay bồ câu hầm cốm giúp kích thích vị giác trở lại khi thực khách đã ăn nhiều đồ mặn. Thứ tự này giúp người ăn thưởng thức từ món nguội sang món nóng một cách rất tự nhiên.
Bữa tiệc sẽ kết thúc một cách ngọt ngào bằng những món chè tráng miệng thanh tao để làm sạch vị giác. Nhờ nhịp ăn được điều tiết khéo léo, thực khách có thể ngồi bên nhau hàng giờ mà không thấy mệt mỏi. Cách ăn này vừa giữ gìn sức khỏe, vừa tôn vinh nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân đất Kinh kỳ.
Theo: VnExpress
