Đồng Nai – Công an TP Đồng Nai triệt phá đường dây thu gom, giết mổ và tiêu thụ heo bệnh, heo chết do Trần Văn Hùng cầm đầu, nơi theo điều tra ban đầu khoảng 400 tấn đã ra thị trường và mang về hơn 10 tỉ đồng.
- Nghệ An rà soát biển hạn chế tốc độ trên tuyến đường ven biển
- Musk cảnh báo người muốn điều tra vai trò của ông
- Xác minh danh tính nữ sinh lớp 11 tử vong trên sông Cầu
Ngày 21/10, Công an TP Đồng Nai cho biết đường dây hoạt động từ năm 2024 tại phường Xuân Lộc, xã Xuân Hòa và các khu vực lân cận, đến ngày 5/10 bị kiểm tra ở 5 địa điểm, nơi khoảng 7 tấn thịt heo chết nhiễm virus dịch tả heo châu Phi bị thu giữ. Cùng với vụ việc tại Công ty CP Đồ hộp Hạ Long, vụ án đặt ra câu hỏi những khâu kiểm soát nào đã để thực phẩm không an toàn đi xa đến vậy.
Heo bệnh, heo chết được thu mua từ nhiều nguồn, chở về điểm giết mổ, pha lóc rồi chia cho nhiều đầu mối, trong đó có cơ sở sản xuất giò chả. Đầu tháng 9/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện đường dây này, sau đó cơ quan điều tra khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam 9 người.
Thông tin công bố ban đầu chưa cho biết số thịt ấy có giấy kiểm dịch hay dấu thú y hợp lệ hay không. Để chỉ ra chỗ hở cụ thể, cần đối chiếu hồ sơ từng lô hàng, nguồn gốc vật nuôi và vai trò của những bên liên quan.
Đầu năm, vụ việc tại Công ty CP Đồ hộp Hạ Long cũng khiến dư luận lo ngại khi hơn 197 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được mua để sản xuất trong năm 2025. Theo Công an TP Hải Phòng, những người có trách nhiệm đã bỏ qua bước kiểm tra, lấy mẫu xét nghiệm số thịt đưa đến, nên nguyên liệu nhiễm bệnh được đưa vào sản xuất.
Ở khâu này, giấy tờ hay lời cam kết của nhà cung cấp không đủ làm bảo chứng. Nếu việc nhận nguyên liệu chỉ làm cho có, chính doanh nghiệp sẽ mở lối cho thực phẩm không an toàn vào chuỗi sản xuất.
Đường dây ở Đồng Nai chạy từ năm 2024, còn việc mua thịt nhiễm bệnh ở Đồ hộp Hạ Long kéo dài nhiều tháng. Từ hai mốc ấy, cơ quan chức năng cần làm rõ các cơ sở từng được kiểm tra chưa và dấu hiệu bất thường xuất hiện từ lúc nào.
Trách nhiệm không dừng ở người trực tiếp vi phạm
Trước hết, trách nhiệm thuộc về những người cố ý thu gom, kinh doanh hoặc dùng nguyên liệu không an toàn. Song nếu việc xử lý chỉ dừng ở người trực tiếp vi phạm, hiệu quả của khâu quản lý vẫn chưa được làm rõ.
Ngày 30/9/2026, TAND TP Hải Phòng tuyên án sơ thẩm 17 bị cáo: 15 người về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, một người về tội Đưa hối lộ và một cựu Phó Trạm trưởng thuộc Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y Hải Phòng về tội Nhận hối lộ. Như vậy, sai phạm không nằm riêng trong quy trình nội bộ của doanh nghiệp mà còn dính tới người thi hành công vụ.
Tuy vậy, lỗi của một cá nhân không thể được quy cho cả hệ thống cơ quan quản lý. Muốn quy trách nhiệm đúng người, đúng việc, phải dựa vào hồ sơ vụ án, quy trình nghiệp vụ và phần việc mỗi người được giao.
Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 đặt nghĩa vụ lên tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh: bảo đảm an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn gốc và truy xuất thực phẩm không an toàn. Điều 54 nói về truy xuất nguồn gốc, Điều 55 nói về thu hồi và xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Quy định đã có, nên điểm nghẽn nằm ở khâu thực hiện. Doanh nghiệp kiểm tra nguyên liệu đến đâu, cơ quan chức năng giám sát vào việc gì, hồ sơ khớp với hàng thực tế đến mức nào: câu trả lời phải đến từ dữ liệu kiểm tra, kết quả lấy mẫu và hồ sơ truy xuất.
Để giảm nguy cơ lặp lại, cần siết kiểm soát tại các điểm thu gom, vận chuyển, giết mổ và cơ sở chế biến, dồn hậu kiểm vào nhóm nguy cơ cao, kết hợp kiểm tra đột xuất với lấy mẫu xét nghiệm và truy xuất ngược khi thấy bất thường.
Doanh nghiệp phải làm thật khâu kiểm tra nguyên liệu đầu vào, còn các cơ quan thú y, quản lý thị trường và an toàn thực phẩm cần chia sẻ thông tin với nhau. Mỗi khâu phải để người khác kiểm lại được, có người đứng tên chịu trách nhiệm và có cơ chế giải trình khi vi phạm lọt qua.
Chuỗi kiểm soát chỉ bảo vệ được sức khỏe người tiêu dùng khi mỗi mắt xích làm đúng phần việc của mình, và chỗ nào để lọt vi phạm thì chỗ đó phải được chỉ rõ.
Nguyễn Hiền (tổng hợp)
