Từ đêm 17/8, Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh bước vào đợt mưa lớn kéo dài khoảng 5 ngày, tổng lượng mưa có nơi vượt 450mm, nguy cơ cao xảy ra ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.
- Huấn Hoa Hồng bị khởi tố, dấu hỏi từ dòng tiền từ thiện
- Năm tàu cá cháy trong đêm, lửa lan liên hoàn
- Mỹ tuyên bố ưu tiên Thái Bình Dương nhưng rút hết tàu sân bay
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ đêm 17 đến ngày 21/8, Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh sẽ xuất hiện mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa phổ biến 150–300mm, một số điểm có thể vượt 450mm. Riêng Lai Châu, Điện Biên, Bắc Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn dự báo mưa 100–200mm, cục bộ trên 300mm.
Đáng chú ý, trước khi đợt mưa lớn bắt đầu, ngày 17/8 miền Bắc và Bắc Trung Bộ vẫn chịu ảnh hưởng của nắng nóng. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 34–37 độ, riêng Hà Nội có thể đạt 35–37 độ.
Trước diễn biến thời tiết được dự báo phức tạp, chiều 15/8, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia đã ban hành Công điện số 41/CĐ-BCĐ-BNNMT, yêu cầu 18 tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ khẩn trương triển khai phương án ứng phó. Trong đó, các địa phương phải kiểm soát chặt người và phương tiện tại ngầm, tràn, khu vực nước chảy xiết, đồng thời chủ động trước nguy cơ lũ quét, sạt lở.
Đợt mưa lần này thực tế đã có những dấu hiệu báo trước. Từ đêm 16 và sáng sớm 17/8, Đông Bắc Bộ và Lai Châu xuất hiện mưa dông rải rác, một số nơi ghi nhận lượng mưa rất lớn. Trạm Nậm Khao (Lai Châu) đo được 156mm, Trúc Tay (Bắc Ninh) 85mm, Dân Hòa 2 (Phú Thọ) 55mm và Vân Đình (Hà Nội) 52,2mm.
Những con số này cho thấy lượng nước đã bắt đầu tích lũy trước khi đợt mưa chính bước vào cao điểm. Theo cơ quan khí tượng, nguyên nhân là ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới, khiến mưa tập trung mạnh tại đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và một số tỉnh miền núi phía Bắc.
Việc Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia phát công điện sớm cũng cho thấy mức độ chủ động cần thiết trước diễn biến lần này. Thay vì chờ mưa lớn xảy ra mới triển khai ứng phó, các địa phương được yêu cầu chuẩn bị từ trước, đặc biệt tại những khu vực có nguy cơ ngập sâu, lũ quét và sạt lở.
Từ nắng nóng gay gắt đến nguy cơ ngập diện rộng
Điểm đáng chú ý nhất của đợt thời tiết này nằm ở sự thay đổi rất nhanh trong trạng thái thời tiết. Ngày 17/8, khi nhiều nơi miền Bắc và Bắc Trung Bộ vẫn ghi nhận nền nhiệt trên 37 độ, một đợt mưa lớn với lượng mưa có nơi vượt 450mm đã được dự báo nối tiếp.
Sự chuyển tiếp đột ngột từ nắng nóng sang mưa lớn có thể làm gia tăng nguy cơ các hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Vì vậy, rủi ro không chỉ đến từ lượng mưa mà còn nằm ở cách thời tiết thay đổi trong thời gian ngắn.
Một điểm khác cũng cần lưu ý là phạm vi trọng tâm của đợt mưa. Nếu nhiều đợt mưa trước tập trung mạnh ở khu vực miền núi, lần này đồng bằng Bắc Bộ và các đô thị đông dân như Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh nằm trong vùng được dự báo có mưa lớn.
Đây là những nơi hệ thống thoát nước thường chịu áp lực cao khi xuất hiện mưa lớn trong thời gian ngắn. Khi lượng nước tiếp tục dồn xuống sau nhiều giờ, nguy cơ ngập úng tại các khu vực thấp trũng, đô thị và tuyến đường có khả năng tăng nhanh.
Từ ngày 19 đến 21/8, vùng mưa lớn được dự báo tiếp tục mở rộng xuống Thanh Hóa đến Quảng Bình cũ, lượng mưa phổ biến 100–180mm, cục bộ trên 250mm.
Trong khi đó, từ Quảng Trị đến Khánh Hòa vẫn xuất hiện nắng nóng gay gắt trong ngày 17/8. Tây Nguyên và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông về chiều và đêm, lượng mưa phổ biến 15–30mm, cục bộ trên 60mm.
Như vậy, trong khi một phần miền Trung vẫn đối mặt với nắng nóng, miền Bắc lại chuẩn bị bước vào nhiều ngày mưa lớn liên tiếp. Với lượng mưa dự báo có nơi vượt 450mm, nguy cơ không chỉ nằm ở những trận mưa riêng lẻ mà còn ở khả năng nước tiếp tục tích tụ qua nhiều ngày.
Một đợt mưa đã được cảnh báo từ trước, nhưng câu hỏi đáng chú ý lúc này là các đô thị đồng bằng sẽ ứng phó ra sao khi lượng nước lớn dồn xuống trong thời gian ngắn?
Nguyên Dung (tổng hợp)
