Hơn 70 triệu xe máy "xếp hàng" đo khí thải từ năm 2026

Từ 30-6-2026, hơn 70 triệu xe máy cả nước sẽ phải kiểm định khí thải để giảm ô nhiễm, mở màn cho chiến dịch “sạch hóa” bầu không khí tại các đô thị.

Kiểm định khí thải và lộ trình “sạch hóa” hơn 70 triệu xe máy

Theo Thông tư số 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cuộc chơi của những chiếc xe máy cũ sắp có sự thay đổi lớn. Bắt đầu từ ngày 30-6-2026, hơn 70 triệu chiếc “ngựa sắt” đang rong đuổi trên khắp các nẻo đường Việt Nam sẽ chính thức bước vào kỷ nguyên kiểm soát khí thải nghiêm ngặt. Đây là bước đi quan trọng nhằm hướng tới một môi trường giao thông bền vững, giúp người dân thành phố thoát khỏi cảnh hít khói bụi độc hại mỗi ngày.

Cụ thể, lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới này sẽ được thực hiện theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, không phải chiếc xe nào cũng phải “đi khám”, vì quy định mới này sẽ không áp dụng cho các loại xe mô tô, xe gắn máy thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Điều này giúp tập trung nguồn lực kiểm soát tốt hơn các phương tiện dân sự đang lưu thông dày đặc tại các đô thị.

Để đánh giá “sức khỏe” ống xả, cơ quan chức năng đưa ra 4 mức giá trị giới hạn tối đa cho phép đối với các thông số Hydrocacbon (HC) và Cacbon Monoxit (CO). Các ngưỡng này được quy định chi tiết trong bảng tiêu chuẩn đi kèm, buộc các chủ xe phải quan tâm hơn đến việc bảo dưỡng định kỳ để xe không bị đánh trượt khi đi kiểm định. Nếu không đạt chuẩn, những chiếc xe “nhả khói” đen kịt sẽ khó lòng được phép tiếp tục tung hoành trên phố.

Kiểm định khí thải với bài toán 5.000 trạm kiểm định trên toàn quốc

Việc thực hiện đo khí thải sẽ được triển khai tại các cơ sở đủ điều kiện, đã được chứng nhận theo các quy định về trật tự và an toàn giao thông đường bộ. Các thiết bị đo đạc tại đây cũng phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật khắt khe theo quy chuẩn Việt Nam để đảm bảo tính chính xác. Theo sự phân công của Chính phủ, Bộ Xây dựng sẽ là cơ quan đứng ra tổ chức thực hiện việc kiểm định này trên phạm vi toàn quốc.

Tuy nhiên, nhìn vào con số hơn 70 triệu xe máy đang lưu hành, bài toán hạ tầng đang khiến nhiều người đau đầu. Ước tính cả nước cần tới khoảng 5.000 cơ sở kiểm định mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu của người dân. Đây là một thách thức không hề nhỏ trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi xanh, đòi hỏi sự chuẩn bị cực kỳ đồng bộ về cả nhân lực lẫn cơ sở vật chất.

Thực tế hiện nay, ngay cả hai đô thị lớn nhất là Hà Nội và TP.HCM cũng mới chỉ đáp ứng được khoảng 47% nhu cầu hạ tầng cho việc kiểm định. Tình trạng thiếu trạm, thiếu mặt bằng và thiếu cả nhân viên kỹ thuật lành nghề đang là những rào cản cần được tháo gỡ sớm trước khi quy định chính thức có hiệu lực. Nếu không tăng tốc chuẩn bị, cảnh tượng người dân phải rồng rắn xếp hàng chờ đo khí thải là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Nỗi lo “viêm màng túi” khi xe cũ phải đi kiểm tra

Bên cạnh những lợi ích rõ rệt cho môi trường, nhiều chuyên gia lo ngại việc kiểm soát khí thải sẽ tác động trực tiếp đến túi tiền của một bộ phận người dân. Đặc biệt là những người lao động nghèo, những người đang sử dụng các dòng xe máy đời cũ làm phương tiện mưu sinh chính. Việc bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thậm chí phải thay xe mới để đạt chuẩn khí thải có thể trở thành gánh nặng kinh tế đối với họ.

TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, nhận định rằng quản lý khí thải xe máy là giải pháp cần thiết nhưng phải làm khéo. Để tạo được sự đồng thuận trong xã hội, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài. Đồng thời, Nhà nước cũng cần nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ phù hợp để người dân không cảm thấy bị “bỏ lại phía sau” trong hành trình xanh hóa này.

Dù còn nhiều khó khăn phía trước, nhưng việc ban hành quy chuẩn khí thải mới vẫn được đánh giá là một bước tiến dài trong nỗ lực làm sạch bầu không khí. Khi các nguồn gây ô nhiễm chủ yếu từ giao thông đô thị được kiểm soát, chất lượng cuộc sống của hàng triệu người dân sẽ được nâng cao. Hy vọng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ nay đến giữa năm 2026, chiến dịch này sẽ diễn ra suôn sẻ, mang lại những cung đường xanh sạch hơn cho tương lai.

Theo: Báo Lao động