Sáng mùng 1 Tết Bính Ngọ 2026, chuyện “gác chổi” hay kiêng làm rơi vỡ chén bát vẫn được nhiều gia đình nhắc nhau như một cách tìm kiếm sự an tâm cho cả năm dài.
- 29 Tết và hành trình tám năm thiếu vắng đêm 30 của người Việt
- Kinh tế Trung Quốc suy yếu khiến làn sóng sa thải và thất nghiệp lan rộng trong giới trẻ
- 15 trường quân đội tuyển gần 3.900 chỉ tiêu hệ dân sự năm 2026
Gác chổi, giữ ly và những điều kiêng kỵ “mặn chát” đầu năm
Sáng mùng 1, bên cạnh mâm cơm sum họp, nhiều gia chủ vẫn không quên dặn dò con trẻ phải “gác chổi” sang một bên hay tránh làm rơi vỡ chén bát vì sợ bị “giông” cả năm dài. Người xưa tin rằng quét nhà vào những ngày đầu năm mới đồng nghĩa với việc quét đi hết thảy tài lộc và may mắn vừa mới ghé thăm cửa nhà mình. Chuyện tiền bạc cũng trở thành một “ca khó” khi người ta rất ngại vay mượn hay cho vay vào dịp này vì sợ cái cảnh thiếu hụt, nợ nần sẽ đeo bám suốt mười hai tháng dài. Ngay cả lời ăn tiếng nói cũng phải được “lọc” thật kỹ, tránh tuyệt đối chuyện cãi vã hay nói điềm gở để giữ không khí hòa thuận cho gia đạo luôn được bình an.
Những điều kiêng kỵ này vốn xuất phát từ một niềm tin mãnh liệt rằng “đầu có xuôi thì đuôi mới lọt” cho một vòng vận hành mới của đời người đầy rẫy hy vọng. Bất kỳ biểu tượng nào gợi đến sự mất mát hay rạn nứt đều bị liệt vào danh sách “cấm vận” để cầu mong cho mọi việc trong năm thực sự được trọn vẹn. Thậm chí, việc khóc lóc buồn bã hay mặc những bộ đồ toàn màu đen, trắng cũng khiến người ta e dè vì sợ vận vào những chuyện u sầu hay tang chế không hay. Những quy tắc ứng xử mang đậm tính tâm linh này đã ăn sâu vào nếp nghĩ, trở thành một phần hồn cốt không thể thiếu mỗi khi thời khắc giao thừa cận kề bên hiên nhà.
Khi điều kiêng kỵ là “liều thuốc” cho tâm thế bất định
Theo các nhà nghiên cứu xã hội, việc tuân thủ các tập tục này thực chất là một cách để con người tìm kiếm một điểm tựa tinh thần vững chắc trước những ẩn số của tương lai. Năm mới luôn đi kèm với những kỳ vọng rực rỡ nhưng cũng đầy rẫy sự bất định, khiến nhu cầu được cảm thấy an toàn trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết trong mỗi cá nhân. Việc thực hành kiêng kỵ mang lại một “cảm giác an toàn giả định”, giúp cho gia chủ thấy mình đang chủ động làm điều gì đó để bảo vệ tổ ấm trước những sóng gió. Đây chính là một kiểu kiểm soát rủi ro ở cấp độ tinh thần mà các phương pháp khoa học hiện đại khó lòng giải mã hết được.
Nhìn sâu hơn vào bản chất, những điều kiêng kỵ chính là mặt trái của những khát vọng cháy bỏng về điều lành và sự thịnh vượng trong cuộc sống thường nhật của người Việt. Đằng sau mỗi lời nhắc “không nên làm” luôn là một mong ước thầm kín về sự sung túc, đủ đầy và bình an cho tất cả các thành viên trong gia đình mình. Khi tin rằng những hành động đầu năm có thể xoay chuyển cả vận mệnh, con người thường có xu hướng sống “tử tế” hơn, nói nhiều lời hay và hạn chế tối đa các xung đột. Điều này phản ánh rõ nét tâm lý luôn hướng thiện và ý chí muốn vươn lên, làm chủ cuộc đời mình của mỗi cá nhân trước ngưỡng cửa năm mới.
“Gạn đục khơi trong” để ngày xuân không hóa gánh nặng
Trong nhịp sống hiện đại hối hả, không ít người đang vô tình biến phong tục đẹp thành “xiềng xích tinh thần” vì quá lo lắng và hay đổ lỗi cho việc “phạm kiêng” khi gặp chuyện không may. Mạng xã hội đôi khi cũng khiến các quy tắc này trở nên dày đạt và cứng nhắc hơn, gây ra những áp lực tâm lý không đáng có cho các bạn trẻ hiện nay. Tuy nhiên, văn hóa luôn có sự vận động và những gia đình trẻ đang dần “giản lược” các tập tục quá phức tạp để phù hợp hơn với cuộc sống đô thị bận rộn. Họ vẫn giữ hòa khí và dành cho nhau lời hay nhưng không còn quá đặt nặng những hình thức khắt khe, cầu kỳ như thế hệ trước.
Để Tết thực sự là những ngày vui trọn vẹn, mỗi người nên thực hành theo kiểu “gạn đục khơi trong”, hiểu kiêng là để kính chứ tuyệt đối không phải để sợ hãi hay lo âu. Một tâm hồn vui vẻ và vị tha mới thực sự là “lá bùa bình an” hiệu nghiệm nhất mà không một nghi lễ cầu kỳ nào có thể thay thế được cho gia đình. Chúng ta hãy chủ động giữ lại những điều khiến bản thân thấy nhẹ lòng và sống tốt hơn thay vì để những điều kiêng kỵ làm hỏng không khí đoàn viên ấm áp. Khởi đầu năm mới bằng sự lạc quan và bao dung chính là cách tốt nhất để đón nhận một chu kỳ vận hành đầy hy vọng và bình an.
Theo: Báo Dân trí
