Hải quân Mỹ đang thử nghiệm phương tiện lặn không người lái để chuyển linh kiện cho tàu ngầm hạt nhân dưới nước, nhằm duy trì hoạt động mà không buộc tàu phải nổi lên hoặc trở về cảng.
- Ba dự án mở rộng không gian phát triển mới
- Chàng trai Sán Dìu vừa làm kỹ sư vừa gây dựng kinh tế quê nhà
- Hiệu trưởng Hà Tĩnh xin thôi chức, trở lại bục giảng
Ý tưởng được Chuẩn đô đốc Chris Cavanaugh, Tư lệnh Lực lượng Tàu ngầm thuộc Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ, trao đổi với Chuẩn đô đốc Marcos Jasso, Tư lệnh Nhóm tác chiến tàu sân bay số 9, trên tàu sân bay USS Theodore Roosevelt ngày 30/7/2026. Ngày 13/8, Lầu Năm Góc công bố nội dung cuộc gặp, trong đó ông Cavanaugh nói: “Lực lượng Tàu ngầm Thái Bình Dương đang đầu tư mạnh vào năng lực không người lái để bổ trợ cho các tàu ngầm có người lái và duy trì lợi thế dưới lòng biển.”
Đề xuất này xuất hiện trong lúc Hải quân Mỹ mở rộng vai trò của các hệ thống không người lái tại Thái Bình Dương. RIMPAC 2026 diễn ra từ 24/6 đến 31/7 quanh quần đảo Hawaii, với 30 quốc gia, hơn 30 tàu mặt nước, 5 tàu ngầm và khoảng 30.000 quân nhân, đồng thời thử nghiệm hơn 35 dự án liên quan đến công nghệ không người lái.
UUV cỡ lớn Orca do Boeing chế tạo là một ví dụ cho hướng phát triển này. Tháng 7/2026, Orca hoàn thành hành trình tự hành dài hơn 1.000 hải lý, tương đương khoảng 1.850 km, trên vùng biển phía Đông Thái Bình Dương, lập cột mốc xa nhất từ trước đến nay với dòng UUV cỡ lớn XLUUV.
Từ thử nghiệm đến bài toán tiếp tế dưới nước
Khả năng triển khai UUV từ tàu ngầm cũng đã được chứng minh trong các thử nghiệm trước đó. Năm 2025, tàu ngầm tấn công lớp Virginia USS Delaware phóng và thu hồi thành công UUV Yellow Moray qua ống phóng ngư lôi ngoài khơi Na Uy, hoàn thành ba nhiệm vụ chiến thuật mà không cần thợ lặn hỗ trợ.
Điểm Hải quân Mỹ đang tìm cách giải quyết là sự phụ thuộc của tàu ngầm vào hậu cần trong khi bản thân chúng cần duy trì khả năng tàng hình. Mỹ từng cân nhắc đóng thêm tàu tiếp tế chuyên dụng cho tàu ngầm, nhưng phương án này gặp khó khi tiếp cận trong khu vực bị đối phương giám sát chặt.
UUV được xem là một lựa chọn khác, có thể đưa linh kiện tới tàu ngầm mà không buộc phương tiện phải lộ diện. Dù vậy, thông cáo chính thức của Hải quân Mỹ chỉ mô tả đây là “khả năng đang được khám phá”, chưa phải một chương trình chính thức.
Thách thức nằm ở việc UUV phải tìm chính xác một tàu ngầm đang chủ động che giấu vị trí, hoàn thành điểm hẹn mà không tạo tín hiệu làm lộ cả hai bên. Hàng hóa cũng phải được bảo vệ trước áp suất và rung chấn dưới biển sâu.
Nếu vượt qua các rào cản này, mô hình có thể kết hợp với hệ thống phóng ngư lôi đa năng “Revolver” mà Hải quân Mỹ đang phát triển cho tàu ngầm lớp Virginia. Khi đó, tàu ngầm có thể kéo dài thời gian tác chiến tại các vùng biển tranh chấp và giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tiếp vận trên mặt nước.
Ý tưởng vẫn đang ở giai đoạn khám phá, nhưng nó cho thấy Hải quân Mỹ đang tìm cách đưa hậu cần xuống dưới mặt nước. Khi UUV đảm nhận thêm nhiệm vụ vận chuyển, khả năng duy trì hoạt động bí mật của tàu ngầm có thể trở thành một hướng phát triển quan trọng.
Phạm Mai (tổng hợp)
