Giá diesel tương lai tại Mỹ tăng 7,4% trong phiên đầu tuần, mức tăng mạnh nhất kể từ giữa tháng 7, sau khi các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu tại Nga và Saudi Arabia làm nguồn cung nhiên liệu tinh chế thêm căng thẳng.
- Ba lần bị phạt, đường dây cát tặc sông Cái vẫn tái diễn
- Đại biểu Quốc hội đề nghị chặn lợi ích từ tai tiếng trên mạng
- Nam sinh 13 tuổi tử vong sau khi bị sứa hộp đốt khi đang bơi biển
Rạng sáng 11/8 theo giờ Hà Nội, hợp đồng diesel siêu ít lưu huỳnh giao sau trên Sàn giao dịch hàng hóa New York ở mức 4,19USD/gallon, tương đương khoảng 29.000 đồng/lít theo tỷ giá tham khảo hiện hành. Đây là giá hợp đồng tương lai bán buôn, chưa bao gồm các loại phí và không phải giá bán tại cây xăng.
Tại châu Âu, biên lợi nhuận dầu diesel cũng tăng gần 10%. Diễn biến này xảy ra sau khi Ukraine tấn công một nhà máy lọc dầu ở khu vực Tatarstan của Nga, trong khi lực lượng Houthi tại Yemen nhắm vào nhà máy Jazan của Saudi Arabia và Mocha trên Biển Đỏ.
Giá dầu thô Brent và WTI cùng tăng khoảng 5%, trong bối cảnh Iran tiếp tục hạn chế lưu thông qua eo biển Hormuz. Chuyên gia phân tích Bob Yawger của ngân hàng Mizuho cho rằng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu đã lấy đi một lượng diesel đáng kể khỏi thị trường.
Nguồn cung vốn đã mỏng lại chịu thêm sức ép
Nhà máy Jazan của Saudi Arabia đã ngừng hoạt động từ ngày 27/7 sau một cuộc tấn công trước đó của Houthi. Theo IIR Energy, thời điểm dự kiến khôi phục cơ sở này vừa được lùi từ 15/8 sang 30/8, kéo dài thêm thời gian thiếu nguồn cung tại Trung Đông.
Tại Mỹ, lượng tồn kho các sản phẩm chưng cất, gồm diesel và dầu sưởi, chỉ còn 107,2 triệu thùng tính đến ngày 31/7. Đây là mức thấp nhất vào thời điểm này trong năm trong gần ba thập kỷ, khiến thị trường có ít dư địa để hấp thụ thêm các cú sốc về nguồn cung.
Nga cũng đang hạn chế lượng nhiên liệu đưa ra thị trường quốc tế. Ngày 30/7, Chính phủ nước này quyết định kéo dài các hạn chế xuất khẩu diesel, xăng, nhiên liệu hàng hải và gasoil đến hết tháng 1/2027, nhằm ổn định thị trường trong nước sau hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu.
Đối với diesel, nhiên liệu hàng hải và gasoil, các nhà sản xuất Nga có thể nối lại xuất khẩu từ ngày 1/9, nhưng một phần hạn chế vẫn được duy trì.
Theo ước tính của Goldman Sachs được OilPrice.com dẫn lại, xuất khẩu diesel toàn cầu giảm khoảng 35% trong tháng 7, tương đương gần 2,6 triệu thùng/ngày. Trong cùng thời gian, tổng công suất lọc dầu đang vận hành trên toàn cầu giảm khoảng 6,5 triệu thùng/ngày
Dầu thô chưa tăng tương ứng, nhưng diesel đã thiếu
Điểm đáng chú ý là giá diesel đang tăng nhanh hơn nhiều so với dầu thô. Brent và WTI tăng khoảng 5%, trong khi hợp đồng diesel tương lai tại Mỹ tăng 7,4% chỉ trong một phiên.
Diễn biến này cho thấy sức ép hiện tập trung ở khâu lọc dầu hơn là nguồn cung dầu thô. Một nhà máy gặp sự cố không thể nhanh chóng được thay thế bằng cách chuyển toàn bộ công suất từ nơi khác sang sản xuất diesel.
Khi Jazan và một cơ sở lọc dầu tại Tatarstan cùng gặp vấn đề, trong lúc tồn kho tại nhiều thị trường đã xuống thấp, lượng nhiên liệu đưa ra thị trường lập tức giảm. Nguồn thay thế không thể xuất hiện trong thời gian ngắn.
Nga cũng đứng trước một lựa chọn khó khăn. Là một trong những nước xuất khẩu diesel lớn nhất thế giới, mỗi thùng dầu được giữ lại cho thị trường nội địa đồng nghĩa thị trường quốc tế mất đi một lượng hàng tương ứng.
Trước khi gia hạn hạn chế đến tháng 1/2027, Nga từng phát tín hiệu rằng lệnh cấm xuất khẩu diesel có thể được dỡ bỏ khi thị trường trong nước phục hồi, theo OilPrice.com. Tuy nhiên, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu đã làm bài toán nguồn cung trở nên phức tạp hơn.
Theo Reuters, tình trạng này có thể khiến nông dân ở cả Bắc bán cầu, nơi đang bước vào mùa gieo trồng, và Nam bán cầu, nơi bước vào mùa thu hoạch, phải đối mặt với nguy cơ chi phí nhiên liệu tăng trong những tháng tới.
Khi lượng tồn kho đã xuống thấp, trong khi các nước xuất khẩu lớn cùng thắt chặt nguồn hàng, thị trường diesel ngày càng ít khoảng trống để hấp thụ những gián đoạn mới. Câu hỏi còn lại là chi phí nhiên liệu sẽ tăng đến đâu trước khi tác động lan sang vận tải, sản xuất và giá hàng hóa.
Phan Sơn (tổng hợp)
