Đàn bò tót lai quý hiếm ở Núi Chúa – Phước Bình vẫn dừng ở 10 cá thể sau nhiều năm nghiên cứu nhân giống chưa thành công.
- Bốn khu đô thị ở Nghệ An đang chờ gỡ vướng giải phóng mặt bằng
- Hàn Quốc công bố kế hoạch nghìn tỷ USD để trở thành cường quốc AI
- Giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang bị giữ khẩn cấp vì nghi gian lận thi
Bắc Ái Tây, Khánh Hòa – Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa – Phước Bình vẫn đang duy trì 10 cá thể bò tót lai quý hiếm, nhưng nỗ lực nhân giống kéo dài nhiều năm đến nay vẫn chưa mang lại kết quả.
Đầu tháng 7, phóng viên Dân trí ghi nhận tại vườn quốc gia này còn 9 con lai F1 từ 13 đến 16 năm tuổi và 1 con lai F2 hơn 9 năm tuổi. Trong số đó, 2 cá thể đã có dấu hiệu già yếu, trong khi những nghiên cứu về khả năng sinh sản của cả đàn vẫn chưa đi đến kết quả mong đợi.
Những con đực khỏe mạnh vẫn giữ bộ lông nâu sẫm, óng mượt và nét hung dữ vốn có của loài thú hoang dã. Ở một góc khác của khu chăn thả, vài cá thể già yếu mang bộ lông nhạt màu, thưa dần theo năm tháng, như dấu vết thời gian in lên chính quần thể mà con người đang cố gắng giữ lại.
Anh Bình Tô Hà, 28 tuổi, nhân viên chăm sóc đàn bò, cho biết đàn bò tót lai ăn rất khỏe, mỗi ngày ba bữa, tiêu thụ hơn 100kg thức ăn thô xanh gồm 6 cuộn rơm và 2 xe cỏ tươi. Trong quá trình nuôi dưỡng, một số cá thể tự húc nhau đến bị thương, sức khỏe theo đó suy giảm dần.
Nguồn gốc của đàn bò lai bắt đầu từ giai đoạn 2009-2015, khi một cá thể bò tót đực hoang dã thường xuyên xuất hiện ở thôn Bậc Rây 2, xã Bắc Ái Tây. Con bò tót ấy nhiều lần nhập đàn bò nhà của người dân để kiếm ăn trên bãi cỏ, và những lần giao phối tự nhiên với bò cái đã để lại thế hệ F1 mang nguồn gen quý hiếm.
Nhận thấy giá trị bảo tồn của quần thể này, từ năm 2013 các cơ quan chức năng đã triển khai đề tài khoa học – công nghệ để nghiên cứu và phát triển nguồn gen. Trong nhiều năm, cán bộ kỹ thuật đã theo dõi sát quá trình giao phối giữa các cá thể F1, cũng như giữa bò đực F1 và bò cái F2 trong điều kiện chăn thả bán tự nhiên.
Riêng năm 2025, đàn ghi nhận tổng cộng 13 lần giao phối giữa các cá thể F1, nhưng không có trường hợp nào thụ thai thành công. Ông Nguyễn Anh Tuấn, đại diện Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa – Phước Bình, cho biết nguyên nhân có thể đến từ sự không tương thích di truyền do khác biệt cấu trúc nhiễm sắc thể giữa các cá thể lai.
Việc theo dõi khả năng sinh sản giữa bò cái F2 và bò đực nhà cũng chưa cho thấy đặc điểm nổi trội nào của nguồn gen bò tót. Kết quả nghiên cứu, sau nhiều năm, vẫn dừng lại ở một khoảng trống chưa thể lấp đầy.
Trước đây, kinh phí chăm sóc đàn bò được bố trí từ các đề tài khoa học, nhưng đề tài gần nhất đã kết thúc vào cuối năm 2025 và đơn vị chưa được cấp thêm nguồn lực để duy trì. Công tác nuôi dưỡng hiện chỉ còn dựa vào nguồn kinh phí tạm ứng, trong khi các cán bộ bảo tồn vẫn chờ đợi địa phương sớm bố trí ngân sách để giữ lại quần thể bò tót lai hiếm hoi này.
Nguyên Dung (tổng hợp)
