MILAN — Nhà điêu khắc Silvio Gazzaniga đã tạo nên chiếc cúp vô địch FIFA World Cup từ một xưởng nhỏ ở Milan, đặt vào đó ba cảm xúc mà ông tin là cốt lõi của bóng đá.
- Tờ giấy hẹn đã cũ và những lô đất chưa lên sổ tại Thái Hòa
- Xe giường nằm rơi khỏi cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, bốn người thiệt mạng
- Mua bắp cải theo thói quen cũ, một bà mẹ suýt trả nhầm giá đắt
Ông hoàn thành tác phẩm vào đầu thập niên 1970, sau khi FIFA mở cuộc thi tìm thiết kế mới — khi Brazil được giữ vĩnh viễn chiếc cúp Jules Rimet vì đã vô địch World Cup ba lần, lần cuối vào năm 1970. Hơn 50 phương án được nộp về, nhưng chỉ mình Gazzaniga gửi kèm mô hình hoàn chỉnh, đủ để ban giám khảo vừa nhìn vừa cầm lên và hiểu.
Thiết kế gồm hai hình người vươn lên nâng một quả địa cầu, thân cúp uốn theo đường xoắn ốc giống cấu trúc ADN. Giorgio Gazzaniga, con trai ông, lý giải rằng đường xoắn ốc là hình ảnh người cầu thủ vươn đến vinh quang, còn hai cánh tay cũng là đôi cánh của nữ thần chiến thắng. Cha ông đã phác thảo rất nhiều bản vẽ trước khi tìm ra hình thức này.
Cúp gốc cao 36 cm, đúc bằng vàng 18 carat, đặt trên đế gồm hai vòng đá malachite xanh gợi màu mặt cỏ. Mỗi kỳ World Cup, chiếc cúp được trao rồi trả về trụ sở FIFA ở Thụy Sĩ, đội vô địch nhận bản sao mạ vàng — FIFA đã bỏ quy định cho phép giữ vĩnh viễn cúp gốc từ sau lần trao cho Brazil.
World Cup 2026 là lần thứ 14 chiếc cúp này được sử dụng, và FIFA đã quyết định tiếp tục dùng nó ít nhất đến hết World Cup 2038. Ngoài cúp vô địch thế giới, Gazzaniga còn là tác giả của UEFA Cup và Siêu cúp châu Âu.
Ông mất năm 2016 ở tuổi 95. Gia đình vẫn giữ nguyên phòng làm việc của ông ở ngoại ô Milan — các bản phác thảo, khuôn đúc bằng sáp và nguyên mẫu từng gửi cho FIFA vẫn còn đó. Giorgio nhớ lại khoảnh khắc xem trận chung kết World Cup 1974 giữa Tây Đức và Hà Lan cùng gia đình, khi chiếc cúp của cha ông lần đầu được trao trên sân vận động ở Munich. “Niềm vui thực sự bùng nổ khi tuyển Tây Đức nâng cao chiếc cúp ở Munich và cả sân vận động vỡ òa. Đó là khoảnh khắc món đồ bình thường trở thành biểu tượng”, ông nói.
Sau trận chung kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Argentina vào ngày 19/7, một trong hai đội sẽ lại nâng lên chiếc cúp mà một người đã ngồi trong xưởng ở Milan hơn nửa thế kỷ trước để tạo ra.
Trường Anh (tổng hợp)
