Đàm phán thương mại Mỹ – Canada đổ vỡ ngay trước thời hạn, kéo theo làn sóng thuế quan 50% mà Ottawa tuyên bố sẽ đáp trả tương xứng.
- Cụ ông 92 tuổi chia vàng, tiền cho gần 50 con cháu
- Khu đất từng bỏ hoang trở lại đường đua đầu tư
- Hai Long, Quang Hải vào sân, đánh sập Rajamangala 2-0
Đêm 21/8 (giờ Mỹ), tức rạng sáng 22/8 theo giờ Hà Nội, các cuộc đàm phán thương mại giữa Washington và Ottawa sụp đổ chỉ vài giờ trước khi mức thuế 50% của Mỹ chính thức có hiệu lực với lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD, gồm gậy khúc côn cầu, rượu vang, xi măng và hàng trăm mặt hàng khác. Thủ tướng Canada Mark Carney gọi động thái này là “một sai lầm tính toán” của Washington, đồng thời tuyên bố Ottawa sẽ áp thuế trả đũa “đồng đô-la đổi đồng đô-la” từ ngày 8/9. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đáp lại rằng Canada đã “từ chối chốt thỏa thuận theo các điều khoản đã thống nhất” trước đó.
Căng thẳng thương mại Mỹ – Canada âm ỉ nhiều năm nhưng leo thang mạnh từ đầu năm 2025, khi Tổng thống Donald Trump viện dẫn thâm hụt thương mại, an ninh biên giới và nạn buôn fentanyl để áp thuế lên hàng hóa Canada. Đến tháng trước, ông Trump dọa dùng một điều khoản hiếm gặp của Đạo luật Thuế quan 1930 để nâng thuế thêm 50% với loạt sản phẩm Canada – điều khoản chưa từng được tổng thống Mỹ nào sử dụng kể từ khi ban hành.
Thời hạn áp thuế ban đầu được ấn định vào thứ Tư, nhưng ông Trump lùi lại để hai bên tiếp tục đàm phán, thậm chí từng viết trên mạng xã hội rằng hai nước “đã có thỏa thuận”. Đến thứ Năm, quan chức phụ trách quan hệ thương mại với Mỹ của Canada còn gặp riêng ông Greer trong nhiều giờ, khiến cả hai phía một thời điểm đều tỏ ra lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận.
Nhưng đến tối thứ Sáu, mọi thứ đổ vỡ. Ông Carney nói Washington đưa ra điều khoản mới vào phút chót, bị ông mô tả là “phi kinh tế” và “bất công”. Năng lượng, kali và khoáng sản thiết yếu của Canada được loại khỏi diện chịu thuế mới, nhưng phần lớn hàng tiêu dùng và công nghiệp khác thì không.
Nghịch lý nằm ở chỗ đàm phán tưởng đã cận kề thành công lại sụp đổ trong tích tắc. Chỉ vài ngày trước, ông Trump từng hoãn hạn chót và úp mở về một thỏa thuận “sắp đạt được”, khiến giới quan sát bất ngờ khi mọi thứ quay ngoắt thành đối đầu.
Ông Carney ví hành động của Mỹ như một cuộc tấn công: “Bị tấn công thì phải coi là chiến tranh. Chúng tôi đã bị tấn công”, ông nói tại họp báo, đồng thời khẳng định Washington “đòi hỏi quá nhiều nhưng cho lại quá ít”. Ở chiều ngược lại, ông Greer khẳng định điều khoản Mỹ đưa ra là “sự đối xử tốt nhất dành cho bất kỳ nước xuất khẩu lớn nào vào thị trường Mỹ”, ngụ ý chính Canada mới là bên từ chối cơ hội.
Mâu thuẫn còn thể hiện ở phát ngôn của ông Trump ngay sau khi đàm phán đổ vỡ, khi ông viết trên mạng xã hội rằng “Canada muốn hưởng lợi ích của một bang mà không muốn trở thành bang” – lặp lại ý tưởng đưa Canada thành “bang thứ 51” mà ông từng nhiều lần nhắc tới, trong đó có lần đáp lại tuyên bố “không bao giờ để Canada bị bán” của ông Carney bằng câu “đừng bao giờ nói không bao giờ”.
Khi đồng minh thân cận nhất cũng trở thành mục tiêu thuế quan, đâu là giới hạn cuối cùng của nước Mỹ?
Phan Sơn (tổng hợp)
