Tháng 1/2026, bão bức xạ Mặt Trời cấp S4 mạnh nhất hơn 20 năm qua tác động Trái Đất, giúp giới khoa học lần đầu làm rõ cơ chế giải phóng năng lượng từ các vụ bùng phát dữ dội.
- Siết đầu vào bác sĩ nội trú, thí sinh chỉ được dự thi một lần trong đời
- Thịt chim cút giàu dinh dưỡng nhưng không phải ai cũng nên sử dụng
- Nhận tiền cọc rồi bán đất cho người khác: Ranh giới dân sự
Bão bức xạ Mặt Trời kỷ lục làm Trái Đất rung chuyển
Mới đây, bão bức xạ Mặt Trời cấp S4 đã tác động trực tiếp tới Trái Đất. Đây được ghi nhận là đợt bức xạ mạnh nhất trong hơn hai thập kỷ. Hoạt động Mặt Trời gia tăng khiến các hạt năng lượng cao lao vào từ trường Trái Đất. Hiện tượng này tạo ra những màn cực quang rực rỡ hiếm thấy. Cực quang xuất hiện tại nhiều khu vực ở Bắc Mỹ, lan xuống các vĩ độ thấp hơn thường lệ.
Toàn cảnh giai đoạn bùng phát dữ dội của một vụ bùng phát Mặt Trời cấp M, được ghi nhận bởi sứ mệnh Solar Orbiter của ESA (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân Trí)
Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian Mỹ, bão bức xạ lần này có thể gây ảnh hưởng tới thông tin vô tuyến. Một số hệ thống định vị và liên lạc tần số cao chịu rủi ro gián đoạn. Các nhà khoa học đặc biệt quan tâm tới cường độ và phạm vi tác động. Sự kiện này được xem là cơ hội hiếm để nghiên cứu sâu hơn về cơ chế bùng phát năng lượng của Mặt Trời.
Solar Orbiter hé lộ cơ chế giải phóng năng lượng từ trường
Dữ liệu quan sát mới từ tàu Solar Orbiter của Cơ quan Vũ trụ châu Âu mang lại bước tiến quan trọng. Các nhà khoa học lần đầu ghi nhận chi tiết quá trình bùng phát Mặt Trời ở độ phân giải cao. Theo phân tích, các vụ bùng phát được kích hoạt bởi chuỗi tái kết nối từ trường liên tiếp. Quá trình này giải phóng lượng năng lượng khổng lồ trong thời gian rất ngắn.
Khi các đường sức từ bị xoắn rối, chúng có thể đứt gãy và kết nối lại. Sự tái kết nối làm nóng plasma lên hàng triệu độ. Các hạt năng lượng cao bị gia tốc mạnh và phóng ra không gian. Hiện tượng “mưa plasma” xuất hiện khi vật chất nóng rơi xuống các lớp thấp hơn của khí quyển Mặt Trời. Đây được xem là dấu hiệu trực quan của sự lắng đọng năng lượng.
Hiểu bùng phát Mặt Trời để giảm rủi ro cho Trái Đất
Bùng phát Mặt Trời mạnh có thể khởi phát bão địa từ trên Trái Đất. Những cơn bão này đe dọa vệ tinh, lưới điện và hệ thống thông tin. Trước đây, cơ chế giải phóng năng lượng vẫn là câu hỏi lớn. Các quan sát từ Solar Orbiter đã giúp tái hiện bức tranh toàn diện nhất từ trước đến nay. Bốn thiết bị khoa học của tàu thu thập dữ liệu đồng thời ở nhiều lớp khí quyển.
Các hình ảnh cực tím độ phân giải cao cho thấy những cấu trúc chỉ rộng vài trăm kilomet. Những thay đổi được ghi lại theo chu kỳ vài giây. Dữ liệu đa tầng giúp xác định “động cơ trung tâm” của bùng phát Mặt Trời. Các nhà khoa học ví quá trình này như một trận lở từ trường. Năng lượng được giải phóng dồn dập, kéo dài ngay cả khi bùng phát suy giảm.
Việc hiểu rõ cơ chế này có ý nghĩa then chốt. Nó giúp cải thiện dự báo thời tiết không gian trong tương lai. Các nhà khoa học kỳ vọng giảm thiểu rủi ro cho công nghệ hiện đại. Bão bức xạ Mặt Trời không chỉ là hiện tượng thiên nhiên. Đây còn là lời cảnh báo về sự mong manh của hạ tầng kỹ thuật trước sức mạnh vũ trụ.
Theo: Báo Dân Trí
