Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia sản xuất, cung ứng thiết bị, linh kiện và giải pháp công nghệ cho ngành hàng không dân dụng, từng bước hiện diện trong chuỗi cung ứng quốc tế.
- Nuôi cua đinh trong thau nhựa, lão nông Cần Thơ mở hướng làm kinh tế
- Vừa thức giấc trong ngày lạnh, người huyết áp cao đối mặt nguy cơ đột quỵ
- Đàn voi rừng xuất hiện trở lại sau một năm vắng bóng
Tại Triển lãm và Diễn đàn Công nghiệp Hàng không Việt Nam (VAF 2026) đầu tháng 11, Viettel cho biết linh kiện do doanh nghiệp sản xuất đã có mặt trong chuỗi cung ứng của Airbus và Boeing. Đây là một dấu mốc đáng chú ý, nhưng không phải điểm khởi đầu của công nghiệp hàng không Việt Nam, bởi nhiều doanh nghiệp trong nước đã sản xuất, xuất khẩu thiết bị phục vụ lĩnh vực này từ trước đó.
Công nghiệp hàng không không chỉ bao gồm chế tạo tàu bay và động cơ. Một chuyến bay cần sự phối hợp của nhiều hệ thống, từ quầy làm thủ tục, băng chuyền hành lý, máy soi chiếu, cầu dẫn khách đến xe kéo đẩy, xe tiếp nhiên liệu, thiết bị cấp điện và điều hòa. Khi tàu bay di chuyển ra đường băng, đèn hiệu, biển báo, thiết bị dẫn đỗ, hệ thống thông tin liên lạc, radar, đài dẫn đường và trạm khí tượng tiếp tục bảo đảm hoạt động bay. Phía sau những công đoạn đó là thị trường gồm thiết bị nhà ga, phương tiện mặt đất, phần mềm, nhiên liệu, vật liệu chuyên ngành và các doanh nghiệp cung ứng linh kiện, phụ tùng.
Doanh nghiệp Việt đã hiện diện trong nhiều mắt xích
Doanh nghiệp Việt đã tham gia nhiều khâu trong chuỗi cung ứng hàng không. Từ năm 2011, ATTECH cung cấp thiết bị ghi âm kỹ thuật số, đồng hồ thời gian chuẩn cho đài kiểm soát không lưu; cuối năm 2012, doanh nghiệp lắp đặt đèn hiệu tại sân bay Wattay (Lào). AESC, thành lập năm 2008, sản xuất xe băng chuyền hành lý, xe thang và xe cấp nước cho Vietnam Airlines, Vietjet cùng các hãng bay trong khu vực. Tháng 12/2017, FPT Software ký thỏa thuận với Airbus, tham gia phát triển nền tảng Skywise. Năm 2021, Công ty Thông tin M3 của Viettel được Meggitt chấp thuận làm nhà cung ứng linh kiện, thiết bị, sau đó tham gia chuỗi cung ứng cấp 2 cho Airbus và Boeing. Năm 2023, THACO AUTO xuất khẩu xe buýt nhỏ, xe cứu thương và xe bồn phục vụ sân bay NongKhang (Lào). Đầu năm 2025, DICOM nghiệm thu tại nhà máy hệ thống liên lạc thoại kiểm soát không lưu (VCCS) thuộc dự án chín hệ thống của Cơ quan Quản lý sân bay Ấn Độ (AAI). Tháng 12/2025, hệ thống tại sân bay quốc tế Noida được nghiệm thu và đưa vào khai thác.
Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, xác định phạm vi công nghiệp hàng không tại Điều 7, gồm nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, bảo dưỡng tàu bay, động cơ, thiết bị hàng không, nhiên liệu, vật liệu và phần mềm chuyên ngành. Khoản 4 Điều 5 cũng đề cập chính sách hỗ trợ công nghiệp phụ trợ. Để thúc đẩy lĩnh vực này, Bộ Xây dựng cần phối hợp Bộ Công Thương, ACV, VATM và các hãng hàng không dự báo nhu cầu đầu tư, thay thế thiết bị trong 5-10 năm tới; từ đó xác định sản phẩm trong nước có thể sản xuất và những hạng mục còn phải nhập khẩu. Các lĩnh vực ưu tiên gồm đèn hiệu sân bay, hệ thống thông tin kiểm soát không lưu, thiết bị mặt đất và phần mềm điều phối khai thác. Chủ đầu tư cần công bố yêu cầu kỹ thuật để doanh nghiệp đủ năng lực tham gia cạnh tranh, trên cơ sở bảo đảm an toàn, độ tin cậy, khả năng tương thích và chi phí vòng đời.
Với sản phẩm chưa có trên thị trường, Việt Nam có thể tham khảo chương trình Aviation Challenge do Cục Hàng không dân dụng Singapore (CAAS) triển khai từ năm 2014 nhằm tự động hóa các công việc tại sân bay. ACV có thể đặt hàng giải pháp điều phối phương tiện sân đỗ; VATM xác định nhu cầu về hệ thống xử lý, trao đổi dữ liệu và thiết bị thông tin phụ trợ. Doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học sẽ phát triển sản phẩm mẫu, thử nghiệm trong điều kiện kiểm soát; sản phẩm đạt yêu cầu có thể tham gia đấu thầu, mua sắm. Hiệu quả chính sách cần được đo bằng số sản phẩm đưa vào khai thác, doanh nghiệp có đơn hàng quốc tế và công nghệ được làm chủ trong nước. Quan trọng là gắn năng lực sản xuất với nhu cầu thực tế, kiểm chứng sản phẩm và tạo đầu ra cho doanh nghiệp Việt
Ân Hồng (tổng hợp)
