Sau những trận lũ, sạt lở khiến nhiều gia đình mất nhà cửa, người dân vùng cao Nghệ An vẫn mong chờ được chuyển đến nơi ở an toàn. Trước những vướng mắc về hồ sơ, thiết kế và nguồn vốn, các địa phương đang tìm cách tháo gỡ để sớm hoàn thành các khu tái định cư.
- Phát hiện 2,1kg vật liệu nổ trên tàu cá ở Nghệ An
- Nữ sinh viên được phát hiện bất động trong nhà vệ sinh
- Bãi sậy sông Đầm giữ chân đàn cò suốt hàng chục năm
Những khu tái định cư còn dang dở
Trận lũ lịch sử năm 2025 khiến 193 hộ dân xã Mỹ Lý mất nhà, phải di dời đến nơi ở khác. Tỉnh Nghệ An sau đó quyết định đầu tư 4 khu tái định cư tại các bản Cha Nga, Xằng Trên, Yên Hòa và Xiềng Tắm, với mục tiêu hoàn thành trước mùa mưa năm 2026.
Tuy nhiên, đến cuối tháng 10/2026, tiến độ các công trình vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Theo báo cáo của UBND xã Mỹ Lý, tại bản Xằng Trên, công tác đào nền đã hoàn thành 80/82 lô, nhưng mới có 17 lô được san nền hoàn chỉnh để người dân dựng nhà. Các hạng mục kè chắn, thoát nước mưa, an toàn giao thông, cấp điện và nước sinh hoạt chưa được triển khai đồng bộ. Dự án giải ngân khoảng 14 tỷ đồng, đạt 22,97%.
Tại bản Xiềng Tắm, quy mô dự án được điều chỉnh từ 98 xuống 63 lô nhằm tăng diện tích mỗi lô, loại bỏ vị trí có nguy cơ sạt lở và thay đổi cao độ san nền. Tiến độ giải ngân hiện đạt 28,85%.
Trong khi đó, tại bản Yên Hòa, khối lượng đào đắp, san nền đã đạt trên 70%, nhưng dự án vẫn chưa có quyết định phê duyệt do một số nội dung trong hồ sơ thiết kế còn vướng mắc.
Những thay đổi về thiết kế cũng ảnh hưởng đến việc bố trí chỗ ở. Riêng khu tái định cư Xiềng Tắm, sau 4 lần điều chỉnh, số lô đủ điều kiện bố trí giảm 35 lô so với phương án ban đầu. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm diện tích đất ở và an toàn trước nguy cơ sạt lở.
Ở bản Cha Nga, hơn 30 hộ dân vẫn sống trong những căn nhà tạm ven sông. Tại Xằng Trên, hơn 80 hộ đang chờ nơi ở mới dù khu tái định cư đã khởi công từ tháng 1/2026.
Anh Lương Văn Nhưn, trú bản Cha Nga, cho biết trận lũ năm 2025 đã cuốn trôi toàn bộ nhà cửa và tài sản của gia đình. Hiện gia đình anh phải ở trong căn nhà tạm chật chội ven sông, chờ ngày được chuyển đến nơi an toàn hơn.
“Hơn một năm qua, mùa mưa lũ thì dột nước, mùa nắng thì nóng kinh khủng. Vì thế, gia đình mong chính quyền các cấp quan tâm tạo điều kiện để người dân sớm có nơi ở mới ổn định”, anh Nhưn chia sẻ.
Theo ông Lương Văn Bảy, Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý, địa hình đồi núi phức tạp, khối lượng đá lớn và mưa kéo dài gây khó khăn cho thi công. Những vướng mắc trong hoàn thiện hồ sơ, điều chỉnh thiết kế cũng khiến tiến độ bị ảnh hưởng. Có thời điểm, máy móc và nhân lực phải chờ do phương án thi công thay đổi.
Đến ngày 26/10, mặt bằng tại các khu tái định cư Yên Hòa và Xằng Trên gần hoàn tất. Các bên đã thống nhất phương án điều chỉnh thiết kế tại Cha Nga và Xiềng Tắm để tiếp tục triển khai những hạng mục còn lại.
Địa phương dự kiến thi công cuốn chiếu, ưu tiên đường giao thông, điện, nước và các công trình thiết yếu, phấn đấu cơ bản hoàn thành trước ngày 30/11/2026. Ông Bảy cho biết các đơn vị cần sớm xử lý vướng mắc về hồ sơ, thiết kế, chủ động nhân lực, máy móc và lựa chọn phương án thi công phù hợp với thời tiết miền núi.
Thiếu vốn, dự án kéo dài ở nhiều địa bàn
Không chỉ Mỹ Lý, tại xã Châu Khê, một dự án bố trí, sắp xếp dân cư vùng thiên tai, sạt lở và vùng đặc biệt khó khăn cũng đang gặp khó khăn về nguồn vốn.
Theo UBND xã Châu Khê, dự án tại xã Lạng Khê cũ, nay thuộc xã Châu Khê, được phê duyệt từ năm 2011 với tổng mức đầu tư hơn 63,5 tỷ đồng, nhưng đã dừng thi công từ năm 2014.
Đến nay, công trình mới được bố trí 18,2 tỷ đồng, còn thiếu hơn 45,3 tỷ đồng. Giá trị xây lắp đạt khoảng 41,88% khối lượng hợp đồng. Nhiều hạng mục như đường giao thông vào khu tái định cư, đường nội khu, hệ thống thoát nước vẫn dang dở. Nhà học mầm non, nhà văn hóa cộng đồng và hạ tầng điện chưa được triển khai.
Nguồn vốn Trung ương hỗ trợ mới đạt 18,2 tỷ đồng, tương đương khoảng 28,6% tổng mức đầu tư và đã giải ngân hết. Đây là nguyên nhân chính khiến dự án chưa thể tiếp tục thực hiện đồng bộ.
Ông Nguyễn Thế Mạnh, Chủ tịch UBND xã Châu Khê, cho biết địa phương rà soát có hơn 30 hộ dân có nhu cầu và đủ điều kiện được giao đất tái định cư. Xã kiến nghị cấp có thẩm quyền rà soát tổng thể, xác định điểm dừng kỹ thuật để chia dự án thành 2 giai đoạn đầu tư, đồng thời hướng dẫn điều chỉnh quy mô, tổng mức đầu tư và tiến độ giai đoạn 2.
Ở giai đoạn 1, địa phương đề xuất bố trí vốn để xử lý tồn tại, hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, đáp ứng nhu cầu tái định cư. Giai đoạn 2 sẽ được triển khai khi có quyết định phê duyệt và nguồn vốn, tập trung vào giao thông, thoát nước, cấp nước sinh hoạt và hệ thống điện.
Trong khi một số dự án còn đình trệ, công trình bố trí ổn định dân cư tập trung thôn Vĩnh Hoàn, xã Con Cuông đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án triển khai từ tháng 7/2026 theo quy trình lệnh xây dựng khẩn cấp tại Quyết định số 3031/QĐ-UBND ngày 9/7/2026 của UBND tỉnh Nghệ An.
Theo ông Lương Quốc Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Con Cuông, các hạng mục san nền, nền đường, hệ thống thoát nước sinh hoạt, thoát nước mưa và di dời đường dây điện 35kV, trạm biến áp đã hoàn thành. Tổng vốn bố trí là 9,9 tỷ đồng, trong đó giải ngân 8,193 tỷ đồng, đạt khoảng 82,8%.
Địa phương đã giao đất đợt 1 cho 7 hộ dân, trong đó 5 hộ đang xây dựng nhà. Xã đang tập trung nguồn lực để hoàn thành các hạng mục còn lại trước ngày 5/11/2026.
Ông Đặng Trọng Tấn, Giám đốc Công ty CP xây dựng Tấn Phong Phát, cho biết mưa lớn kéo dài ảnh hưởng đến điều kiện thi công. Hiện đường vào khu tái định cư và hệ thống cột điện vẫn đang được triển khai. Nhà thầu đã huy động nhân lực, máy móc, phấn đấu hoàn thành công trình theo kế hoạch nếu thời tiết thuận lợi.
Tại buổi kiểm tra các công trình bố trí dân cư, tái định cư và chống sạt lở ở các xã vùng cao ngày 26/10, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, yêu cầu các địa phương, đơn vị rà soát khó khăn, xác định rõ trách nhiệm và đề xuất giải pháp tháo gỡ cho từng công trình.
Đối với dự án kéo dài nhiều năm, cần đánh giá khối lượng đã thực hiện, nhu cầu vốn còn thiếu và hiệu quả đầu tư để lựa chọn phương án xử lý, tránh thất thoát, lãng phí. Công tác chuẩn bị đầu tư phải sát với địa hình, dân cư và nguy cơ thiên tai; hồ sơ, thiết kế cần được phối hợp hoàn thiện từ sớm.
Ông Đệ cũng yêu cầu thường xuyên kiểm tra tiến độ, xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh, không để vấn đề nhỏ kéo dài thành điểm nghẽn lớn. Các hạng mục đủ điều kiện cần được triển khai ngay, ưu tiên hạ tầng thiết yếu để người dân sớm có nơi ở an toàn, ổn định cuộc sống.
Trường Anh (tổng hợp)
