Kỳ vọng mức giảm giá điện bình quân trong những tháng tới

Chính phủ yêu cầu EVN xây dựng phương án giảm giá điện bình quân, trong khi các chuyên gia nhận định có cơ sở để kỳ vọng vào đợt điều chỉnh này.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải khẩn trương xây dựng phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân trong giai đoạn từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Chủ trương này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và biến động giá năng lượng thế giới tạo áp lực lên chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như sinh hoạt của người dân.

Giảm giá điện 3% hay 5% giúp doanh nghiệp và hộ gia đình tiết kiệm bao nhiêu?

Theo kết luận cuộc họp ngày 27/10/2026 của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, EVN có trách nhiệm rà soát, tính toán, tiết kiệm tối đa chi phí để xây dựng phương án giảm giá điện bình quân. Phương án phải được báo cáo Bộ Công Thương kiểm tra, rà soát và cho ý kiến trước khi triển khai theo quy định.

Theo Nghị định 72/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 278/2026/NĐ-CP, giá bán lẻ điện bình quân được phép điều chỉnh giảm tương ứng khi mức giá tính toán thấp hơn giá hiện hành từ 1% trở lên. Việc điều chỉnh phải tuân thủ cơ chế tính toán và khung giá bán lẻ điện bình quân do Thủ tướng Chính phủ quy định.

Theo Quyết định 07/2025/QĐ-TTg, khung giá bán lẻ điện bình quân hiện hành là 1.826,22 – 2.444,09 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Với giá bán lẻ điện bình quân hiện hành 2.204,07 đồng/kWh, nếu giảm 3%, mức giá sẽ giảm khoảng 66 đồng, còn khoảng 2.138 đồng/kWh. Trường hợp giảm 5%, mức giảm tương ứng khoảng 110 đồng, đưa giá về khoảng 2.094 đồng/kWh.

TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng thuộc Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam (Hiệp hội Năng lượng Việt Nam), cho rằng có một số cơ sở để kỳ vọng vào khả năng giảm giá điện lần này.

Theo ông, kết quả công bố chi phí sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 của EVN cho thấy giá thành bình quân đạt 2.092,70 đồng/kWh, thấp hơn khoảng 111 đồng/kWh so với giá bán lẻ điện bình quân hiện hành 2.204,07 đồng/kWh, tương đương khoảng 5%.

Tuy nhiên, mức chênh lệch này chỉ có ý nghĩa tham khảo, không đồng nghĩa với lợi nhuận thực tế của EVN trên mỗi kWh điện bán ra, do giá thành được tính cho cả năm 2025, trong khi mức giá bán lẻ điện bình quân hiện hành được áp dụng từ tháng 5/2025.

Bên cạnh đó, báo cáo tài chính của Công ty mẹ EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế chưa phân phối chuyển sang dương hơn 3.000 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, sau khi doanh nghiệp từng phải xử lý khoản lỗ lũy kế lớn trong những năm trước.

TS Nguyễn Huy Hoạch phân tích: “Theo tôi, kết quả kinh doanh của EVN được cải thiện hơn, tích cực hơn. Đó chính là dư địa để tái đầu tư giai đoạn mới, giai đoạn thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh với nhu cầu tăng nguồn rất lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, với sự chỉ đạo của Chính phủ, trong ngắn hạn, EVN có thể sắp xếp để giảm giá điện bán ra. Mức giảm có thể không quá cao, nhưng rất quan trọng, bởi nền kinh tế sẽ có thêm dư địa kiểm soát lạm phát, giảm chi phí đầu vào cho người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, trong khi mục tiêu tăng trưởng GDP được đặt ở mức hai con số, giảm chi phí đầu vào là yêu cầu có ý nghĩa thực tế”.

Nếu phương án giảm giá điện được triển khai từ ngày 1/11 như chỉ đạo, người dân và doanh nghiệp có thể được hỗ trợ một phần chi phí trong những tháng cuối năm và đầu năm sau. Đây cũng là thời điểm nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn tất đơn hàng và chuẩn bị nguồn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng tăng cao.

Tác động của việc giảm giá điện được kỳ vọng rõ hơn ở các ngành sử dụng nhiều điện như thép, xi măng, hóa chất, giấy và chế biến. Ông Đỗ Phước Tống, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí TP.HCM, cho rằng điện là chi phí đầu vào trực tiếp và quan trọng. Do đó, việc giảm giá điện sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng chi phí, nhất là những đơn vị khó điều chỉnh giá bán sản phẩm.

Chẳng hạn, với doanh nghiệp có hóa đơn tiền điện 200 triệu đồng/tháng, nếu khoản tiền điện thực trả giảm tương ứng 3%, số tiền tiết kiệm được khoảng 6 triệu đồng; nếu giảm 5%, khoản tiết kiệm là 10 triệu đồng. Đối với doanh nghiệp có nhiều nhà máy hoặc hóa đơn điện từ 500 triệu đồng đến cả tỷ đồng mỗi tháng, khoản tiết kiệm có thể lớn hơn, góp phần bổ sung vốn lưu động để mua nguyên liệu, trả lương và duy trì hoạt động sản xuất.

Với hộ gia đình, mức tiết kiệm thực tế còn phụ thuộc vào lượng điện tiêu thụ và biểu giá áp dụng. Trong giả định tổng tiền điện phải trả giảm tương ứng 3%, hộ đang chi 1 triệu đồng/tháng sẽ tiết kiệm khoảng 30.000 đồng; nếu giảm 5%, số tiền tiết kiệm là 50.000 đồng. Dù không quá lớn, khoản giảm này vẫn góp phần hạ chi phí sinh hoạt thường xuyên.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng việc giảm giá điện trong giai đoạn cuối năm và đầu năm sau có thể tạo tác động tích cực đến nền kinh tế, khi hoạt động sản xuất và tiêu dùng bước vào thời kỳ cao điểm.

Theo ông, giảm giá điện tác động đến mặt bằng giá theo hai hướng: trực tiếp giảm khoản chi trả của người dân và gián tiếp hạ một phần chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Qua đó, doanh nghiệp có thêm dư địa giữ giá bán, cải thiện biên lợi nhuận hoặc mở rộng sản xuất.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng phân tích: “Tác động này càng có ý nghĩa trong quý 4, thời điểm doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn thành đơn hàng và chuẩn bị nguồn hàng phục vụ nhu cầu mua sắm cuối năm. Với các ngành sử dụng nhiều điện, việc giảm giá có thể giúp tiết kiệm một khoản chi phí đáng kể, cải thiện dòng tiền và giảm áp lực giá thành. Nếu được duy trì trong chuỗi cung ứng, lợi ích này còn có thể lan tỏa sang các khâu chế biến, lưu kho, bảo quản và phân phối hàng hóa. Tương tự, giảm giá điện sinh hoạt có thể tạo thêm dư địa chi tiêu cho người dân, hỗ trợ sức mua trong những tháng cuối năm”.

Giá điện có mức độ lan tỏa lớn do vừa ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, vừa tác động đến chi phí sản xuất của nhiều ngành hàng và dịch vụ. Vì vậy, nếu được triển khai phù hợp, việc giảm giá điện có thể góp phần hạn chế áp lực tăng giá, hỗ trợ mục tiêu ổn định mặt bằng giá trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước.

Vị chuyên gia này cho rằng, việc Chính phủ yêu cầu xây dựng phương án giảm giá điện trong giai đoạn trước và sau Tết Nguyên đán có ý nghĩa hỗ trợ sản xuất, tiêu dùng và kiểm soát lạm phát trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, để hiệu quả lan tỏa rõ hơn, cần kết hợp với các giải pháp tiết giảm chi phí logistics, nguyên liệu, nâng cao năng suất và cải thiện sức mua. Khi nhiều khoản chi phí đầu vào cùng được kiểm soát, doanh nghiệp mới có điều kiện hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh và đóng góp tích cực hơn vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Mức giảm giá điện cụ thể hiện vẫn cần chờ phương án tính toán của EVN và ý kiến rà soát của Bộ Công Thương. Do đó, khả năng giảm 3% hay 5% mới chỉ là những kịch bản minh họa, chưa phải mức điều chỉnh chính thức.

Lê Hà NA (tổng hợp)