Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng vụ nam sinh hành hung cô giáo tại Hà Nội đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại sự cân bằng giữa giáo dục kiến thức và bồi dưỡng nhân cách cho học sinh.
- Nghệ An rà soát biển hạn chế tốc độ trên tuyến đường ven biển
- Musk cảnh báo người muốn điều tra vai trò của ông
- Xác minh danh tính nữ sinh lớp 11 tử vong trên sông Cầu
Vụ việc nam sinh lớp 12 hành hung cô giáo tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) không chỉ đặt ra vấn đề về trách nhiệm pháp lý của người có hành vi bạo lực, mà còn gợi mở những câu hỏi về cách gia đình và nhà trường giáo dục trẻ em. Vụ việc đặt ra câu hỏi về nguyên nhân dẫn đến hành vi bạo lực của học sinh và vai trò của gia đình, nhà trường trong giáo dục kỹ năng ứng xử; cần có thêm thông tin để xác định nguyên nhân cụ thể.”
Điều gì đang được ưu tiên khi dạy trẻ thành người?
Người Việt từ lâu đề cao truyền thống “tiên học lễ, hậu học văn”. Câu nói không chỉ nhắc nhở học trò về sự kính trọng thầy cô mà còn thể hiện quan niệm giáo dục coi trọng đạo đức và cách ứng xử. Theo luật sư, bên cạnh việc tiếp thu tri thức, mỗi người cần học cách phân biệt đúng sai, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Kiến thức giúp con người phát triển năng lực, còn nhân cách góp phần định hướng cách sử dụng kiến thức và ứng xử trong xã hội.
Tuy nhiên, không thể chỉ từ một vụ việc riêng lẻ mà kết luận đạo đức học sinh hiện nay đang xuống cấp. Cũng không nên vội quy trách nhiệm cho gia đình hoặc nhà trường khi những nguyên nhân liên quan chưa được làm rõ đầy đủ.
Một vấn đề cần được quan tâm trong giáo dục gia đình là sự cân bằng giữa theo dõi kết quả học tập và rèn luyện cách ứng xử của trẻ. Trong khi đó, những câu hỏi về cách con đối xử với bạn bè, khả năng nhận lỗi hay cách kiềm chế cảm xúc khi tức giận đôi khi chưa được quan tâm tương xứng. Tại nhà trường, thành tích học tập và kết quả thi cử là những tiêu chí dễ nhận biết, còn sự trung thực, lòng nhân ái, khả năng tự kiểm soát và tinh thần trách nhiệm khó có thể đánh giá đầy đủ chỉ qua các bài kiểm tra.
Theo luật sư, chú trọng kiến thức và thành tích học tập không phải là điều sai. Vấn đề nằm ở chỗ giáo dục sẽ chưa trọn vẹn nếu học sinh có thể giải những bài toán khó nhưng không biết giải quyết bất đồng bằng lời nói, hoặc hiểu các bài học đạo đức nhưng không biết tiếp nhận lời phê bình một cách phù hợp.
Trong xã hội hiện đại, tôn trọng thầy cô không có nghĩa là học sinh phải phục tùng vô điều kiện. Giáo viên cũng có thể mắc sai lầm và phải chịu trách nhiệm khi có hành vi không đúng mực. Học sinh có quyền bày tỏ quan điểm, phản ánh cách ứng xử của giáo viên và đề nghị cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Tuy nhiên, quyền phản đối không đồng nghĩa với quyền xúc phạm, đe dọa hoặc hành hung người khác. Bất đồng cần được giải quyết bằng những phương thức phù hợp, trong khuôn khổ pháp luật.
Từ góc nhìn đó, luật sư cho rằng lễ nghĩa không nên được hiểu là sự sợ hãi trước quyền uy của người thầy, mà cần xuất phát từ ý thức tôn trọng phẩm giá con người. Giáo viên không được sử dụng bạo lực để giáo dục học sinh; ngược lại, học sinh cũng không thể dùng bạo lực để phản ứng với giáo viên. Sự tôn trọng cần được xây dựng từ cả hai phía, trên cơ sở trách nhiệm và những chuẩn mực ứng xử chung.
Về pháp lý, Luật Nhà giáo năm 2025 quy định quyền, nghĩa vụ của nhà giáo, trong đó có những nội dung liên quan đến việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm và tôn trọng người học. Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT quy định quy tắc ứng xử của nhà giáo, đặt ra những yêu cầu về chuẩn mực hành vi trong hoạt động nghề nghiệp. Những quy định này là cơ sở quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, tôn trọng và lành mạnh.
Dù vậy, quy định pháp luật chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi được chuyển hóa thành nhận thức và hành vi tự giác trong đời sống hằng ngày. Gia đình cần quan tâm đến cách con ứng xử, không chỉ kết quả học tập; nhà trường cần chú trọng giáo dục kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kiểm soát cảm xúc và ý thức chịu trách nhiệm. Đồng thời, người thầy cũng cần được bảo vệ trước hành vi bạo lực và được hỗ trợ khi gặp tổn thương về thể chất, tinh thần.
Vụ việc tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi vì thế gợi ra một vấn đề rộng hơn câu chuyện điểm số hay kỷ luật trong lớp học: giáo dục không chỉ nhằm giúp học sinh tích lũy tri thức, mà còn phải giúp các em biết tôn trọng người khác, ứng xử có trách nhiệm và giải quyết bất đồng mà không làm tổn hại đến bất kỳ ai.
Lê Hà NA (tổng hợp)
