Mỹ chính thức phát động chiến dịch mang tên (Kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế), áp lệnh trừng phạt gần 60 cá nhân, doanh nghiệp và tàu biển bị cáo buộc tiếp tay cho Iran, đồng thời cảnh báo các nước vẫn giao thương với Tehran.
- Thực đơn 7 ngày với những bữa sáng dễ chịu cho hệ tiêu hóa
- Phòng khám dọa “teo tinh hoàn” moi tiền, bị tước phép
- Giám đốc Gia Lai bị bắt vì chiếm đoạt 12 tỷ đồng góp vốn
Chiều 24/8 theo giờ Washington, tức rạng sáng 25/8 theo giờ Hà Nội, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố chiến dịch tại trụ sở Bộ Tài chính Mỹ. Các biện pháp nhắm vào cá nhân, doanh nghiệp và đội tàu hoạt động tại UAE, Hong Kong, Trung Quốc đại lục, Singapore, Thụy Sĩ và một số nước châu Âu, với cáo buộc hỗ trợ Iran vận chuyển dầu và chuyển tiền.
Năm lĩnh vực nằm trong tầm ngắm gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. “Mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế nuôi sống chế độ tàn bạo này, cho tới khi Tehran hoàn toàn đơn độc”, ông Bessent tuyên bố.
Động thái được đưa ra khi xung đột Mỹ – Iran đã kéo dài gần sáu tháng nhưng chưa có bước đột phá trên cả mặt trận quân sự lẫn ngoại giao. Thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 6 gần như đổ vỡ trước khi thời hạn 60 ngày kết thúc vào tuần trước.
Trong bối cảnh đó, Washington chuyển trọng tâm sang gây sức ép kinh tế thay vì tiếp tục sử dụng vũ lực. Ông Bessent gọi đây là “cuộc tấn công kinh tế toàn diện”, đồng thời ví chiến dịch với ngày đổ bộ D-Day trong Thế chiến II. Tuy nhiên, theo ông, Mỹ sẽ cho các nước thời gian thay đổi trước khi áp dụng biện pháp mạnh.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đang điện đàm với lãnh đạo nhiều nước, yêu cầu họ cắt quan hệ với Tehran. Ông cũng tiết lộ Washington sẽ công bố biện pháp trừng phạt nhằm vào một định chế tài chính lớn ngay trong tuần này.
Trung Quốc là mắt xích khó bỏ qua
Dù tuyên bố chiến dịch có quy mô lớn,Danh sách trừng phạt mới có một số thực thể liên quan Trung Quốc và Hong Kong, nhưng chưa nhằm trực tiếp vào các ngân hàng lớn của Trung Quốc. Đây là điểm đáng chú ý bởi trước chiến tranh, Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, tương đương 12% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của nước này.
Khi được hỏi liệu các ngân hàng Trung Quốc có nằm trong diện trừng phạt hay không, ông Bessent nói: “Không ai nằm ngoài tầm với của các lệnh trừng phạt Mỹ”, nhưng không đưa ra thời hạn cụ thể.
Giới quan sát cho rằng sự thận trọng của Washington có thể liên quan tới chuyến thăm Mỹ dự kiến của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
“Trung Quốc, xét về tác động, là nước có ảnh hưởng lớn nhất nếu Mỹ thực sự muốn giáng đòn vào khả năng Iran tiếp tục tài trợ cho các hoạt động của mình”, Daniel Tannebaum, chuyên gia cấp cao không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định.
Thị trường phản ứng khá bình thản trước động thái của Washington. Giá dầu thậm chí giảm, thay vì tăng như thường thấy mỗi khi căng thẳng địa chính trị leo thang.
Iran nhanh chóng đáp trả. Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Iran Ali Madanizadeh gọi các biện pháp mới là “cuộc tấn công khủng bố kinh tế”, đồng thời cảnh báo Washington “hãy chờ một cuộc tấn công” từ phía Iran.
“Chúng tôi cũng biết cách chơi trò này”, ông nói trên truyền hình nhà nước, đồng thời khẳng định Trung Quốc và Nga chưa có dấu hiệu tuân theo yêu cầu của Mỹ.
Bắc Kinh cũng phản ứng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho rằng các biện pháp trừng phạt và gây sức ép “không giúp giải quyết vấn đề” mà “chỉ dẫn tới leo thang, không phục vụ lợi ích của ai”. Ông đồng thời tuyên bố Trung Quốc “sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích của mình”.
Giữa những tuyên bố cứng rắn từ Washington, Tehran và Bắc Kinh, câu hỏi lớn hiện nay là Mỹ sẽ đẩy chiến dịch trừng phạt tới đâu. Đặc biệt, việc Trung Quốc – đối tác mua dầu quan trọng nhất của Iran – chưa bị nhắm trực tiếp cho thấy ranh giới giữa cảnh báo và hành động thực tế vẫn còn bỏ ngỏ.
Phan Sơn (tổng hợp)
