Theo Ngọc phả Hùng Vương, Hùng Huy Vương từng bị cảnh báo về họa giặc sau khi đối xử bất kính với một bà mo và thử lòng Trời bằng lễ vật giả.
- Công an Nghệ An tìm người từng điều trị tại cơ sở Phúc Tâm 8
- Nghệ An bắt tài xế giấu hơn 252kg pháo nổ trong xe đông lạnh
- Thủ khoa Sư phạm Ngữ văn nuôi giấc mơ giảng đường
Bản dịch Ngọc phả Hùng Vương do Hàn lâm trực học sĩ Nguyễn Cố soạn năm Hồng Đức nguyên niên (1470), được GS Ngô Đức Thọ, nguyên cán bộ Viện Nghiên cứu Hán Nôm, dịch trọn vẹn, kể câu chuyện trước khi Thánh Gióng xuất hiện. Hùng Huy Vương, vị vua đời thứ sáu của nước Văn Lang, sau thời gian hưởng thái bình đã nghe lời gièm pha, giam một bà mo từng dâng lời khuyên và dựng đàn tế giả để “xem Trời có biết hay không”.
Theo nội dung Ngọc phả, bà mo được vua sai “lên trời” dò hỏi rồi trở về truyền lời Ngọc Hoàng: ba năm sau, nếu nhà vua không sửa đổi, đất nước sẽ gặp nạn giặc lớn.
Từ một lễ vật giả đến lời báo giặc
Theo Ngọc phả, việc nhà vua bạc đãi bà mo không phải chi tiết đứng riêng trong câu chuyện. Hùng Huy Vương còn xao nhãng triều chính, tin lời sàm tấu và thử lòng Trời bằng một đàn tế không chân thực.
Hoàng thiên, theo quan niệm được phản ánh trong văn bản, là đấng chúa tể tối cao mà bậc đế vương, được gọi là “Thiên tử”, phải thay mặt cai quản và giáo hóa dân chúng. Vì vậy, việc nhà vua thất đức được đặt cạnh tai họa xảy đến với đất nước như một lời cảnh tỉnh.
Sau khi nghe lời phán từ Ngọc Hoàng, Hùng Huy Vương nhận ra lỗi lầm, lập đàn tế thật, dùng lễ vật chân thực và thân hành khấn tạ. Ngọc phả ghi rằng ngay lúc ấy mây lành xuất hiện, báo hiệu lời sám hối được chứng giám.
Ba năm sau, đúng lời cảnh báo, Thạch Linh thần tướng của giặc Ân cử binh từ phương Bắc tràn sang. Khi giặc áp sát biên cương, Hùng Huy Vương lại lập đàn cầu đảo suốt ba ngày.
Giặc đến, người tài cũng được báo trước
Giữa lúc mưa gió, một cụ già cao lớn khác thường xuất hiện và mách vua đi tìm người tài. Theo Ngọc phả, đây là hóa thân của Lạc Long Quân, tổ tiên khai quốc.
Nhân vật được tìm thấy sau đó là Thánh Gióng. Từ một cậu bé ba tuổi, Gióng vươn vai thành tráng sĩ, đánh tan quân Ân; văn bản ghi rằng sau chiến thắng, nhà Ân “27 đời vua hơn 640 năm không dám đem quân sang đánh nước Nam”.
Điểm đáng chú ý trong cách kể của Ngọc phả là lời báo giặc và lời hứa về người tài xuất hiện cùng một mạch. Bà mo vừa truyền tin đất nước sẽ gặp họa, vừa cho biết Trời sẽ ban nhân tài xuống giúp nước, nhà vua “khỏi phải lo nghĩ nhiều”.
Trong mạch truyện ấy, sự xuất hiện của Thánh Gióng không được đặt tách khỏi những gì xảy ra trước đó. Tai họa đến sau lỗi lầm của người đứng đầu, còn sự trợ giúp xuất hiện khi nhà vua biết sửa sai và đất nước lâm nguy.
Đó cũng là cách Ngọc phả nối câu chuyện về Thánh Gióng với một quan niệm về đạo trị quốc: thành hay bại của triều đại gắn với cách người đứng đầu đối xử với Trời, với người và với trách nhiệm của mình.
Trường Anh (tổng hợp)
