Nghệ An – Đặng Thị Kim Oanh, một nạn nhân chất độc da cam phải di chuyển bằng xe lăn, đã kết nối gần 150 suất sinh kế cho 116 hộ khuyết tật tại Nghệ An và Hà Tĩnh.
- Từ Mũi Nghê, cuộc tìm kiếm hai cô gái mở rộng ra Cù Lao Chàm
- Người đàn bà “bảy lạng” và hành trình 18 năm tìm lại chính mình dưới chân núi Hồng Lĩnh
- Bé gái 05 tuổi vượt qua nguy cơ hoại tử sau khi nuốt phải pin cúc áo
Sinh năm 1994, chị Oanh trú xã Nam Đàn, Nghệ An và mang những giới hạn thể chất từ nhỏ do ảnh hưởng chất độc da cam từ người cha. Những năm gần đây, một biến cố sức khỏe khiến chị phải gắn bó hoàn toàn với xe lăn, nhưng điều đó không ngăn chị theo đuổi mô hình sinh kế dành cho người cùng cảnh ngộ.
Tốt nghiệp ngành Công tác xã hội tại Trường Đại học Lao động – Xã hội, chị hiện là Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Người khuyết tật Tự Lực Nam Đàn. Hơn một năm qua, chị cùng các thành viên duy trì mô hình “Chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học – Vốn quay vòng”, với quan điểm: “Người khuyết tật chỉ thực sự tự tin khi họ có thể tự tạo ra thu nhập, chăm lo cho cuộc sống của mình và gia đình”.
Từ mặc cảm đến hành trình trao cơ hội
Tuổi thơ của Kim Oanh từng gắn với những ánh nhìn tò mò và những câu hỏi vô tình từ người xung quanh. Có lúc chị thu mình, tự hỏi “tại sao mình lại bị như vậy”, nhưng thay vì để câu hỏi ấy níu lại, chị chọn học tập, rời khỏi không gian quen thuộc của gia đình và làm nhiều công việc để tự tạo thu nhập.
Trong quá trình đi nhiều nơi và tiếp xúc với những người khuyết tật, chị nhận thấy không ít người có khả năng lao động nhưng thiếu vốn hoặc chưa biết bắt đầu từ đâu. Với một số hộ, chỉ cần khoản tiền nhỏ để mua con giống cũng có thể mở ra một hướng tự nuôi sống bản thân.
Năm 2025, chị cùng các thành viên nòng cốt thành lập Câu lạc bộ Người khuyết tật Tự Lực Nam Đàn, tổ chức hoạt động kết nối và bán hàng gây quỹ. Từ những hoạt động đó, ý tưởng “trao cần câu thay vì trao con cá” dần trở thành một mô hình sinh kế cụ thể.
Mô hình “Chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học – Vốn quay vòng” được vận hành theo cách người nhận chăm sóc đàn, bán sản phẩm rồi hoàn trả vốn để nguồn lực tiếp tục đến với hộ khác. Từ 7 hộ trong đợt đầu tháng 10/2025, đến tháng 7/2026, mô hình đã trải qua 10 đợt, hỗ trợ 116 hộ với gần 150 suất sinh kế tại nhiều địa bàn Nghệ An và Hà Tĩnh.
Chiếc xe lăn không ngăn được một mạng lưới sinh kế
Nghịch lý của câu chuyện nằm ở chỗ người đang kết nối sinh kế cho ngày càng nhiều hộ lại phải thu hẹp bán kính di chuyển của chính mình. Hai năm gần đây, sức khỏe giảm sút khiến những chuyến đi thực tế của chị Oanh khó khăn hơn, chiếc xe lăn trở thành phương tiện bắt buộc.
“Có những việc trước đây tôi tự làm được thì bây giờ phải nhờ người khác. Có những chuyến đi khá xa, cơ thể rất mệt”, chị nói. Sự mệt mỏi ấy đôi lúc khiến chị dao động: “Nếu nói mình lúc nào cũng mạnh mẽ thì không thật. Có lúc tôi cũng tự hỏi liệu mình có nên làm ít lại hay dừng lại không”.
Điều giữ chị tiếp tục không phải những lời động viên chung chung mà là kết quả nhìn thấy được từ từng hộ tham gia. Một hộ ở xã Hạnh Lâm, huyện Thanh Chương (cũ), sau khoảng 5 tháng chăn nuôi đã bán hết đàn gia cầm rồi chủ động chia con giống cho hộ khác để tái đàn.
“Lúc đó tôi nghĩ, họ không còn chỉ là người nhận hỗ trợ nữa. Họ đã trở thành người trao cơ hội cho một người khác”, chị Oanh kể.
Những nỗ lực ấy cũng được ghi nhận ngoài cộng đồng địa phương. Năm 2025, chị Oanh là một trong 20 gương mặt tham gia Chương trình Lãnh đạo nữ khuyết tật Việt Nam (V-WILD), chương trình được một nhóm cựu sinh Australia khởi xướng từ năm 2021 nhằm đào tạo kỹ năng lãnh đạo và vận động chính sách cho phụ nữ khuyết tật khu vực phía Bắc.
Đúng dịp Ngày Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam 10/8, câu chuyện của chị Oanh cho thấy hành trình xoa dịu nỗi đau không chỉ nằm ở những phần quà hay lời thăm hỏi. Với chị, một cơ hội để tự tạo thu nhập có thể là bước đầu giúp một người khuyết tật lấy lại sự tự tin và tiếp tục trao cơ hội ấy cho người khác.
Trường Anh (tổng hợp)
