Giữa chiến dịch không kích kéo dài một tuần nhằm vào Iran, giới quan sát cho rằng Mỹ đang gửi đi một thông điệp ngầm tới Tehran, trong lúc phía Iran vẫn không có dấu hiệu nhượng bộ.
- Cát sỏi sông Nậm Việc và Nậm Giải sẽ phục vụ xây trường nội trú
- Xe giường nằm rơi khỏi cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, bốn người thiệt mạng
- Hai tàu dầu trúng thủy lôi và bốc cháy tại eo biển Hormuz
Một cột khói đen đặc bốc lên phía trên tháp kiểm soát hàng hải đồ sộ của thành phố Chabahar, và chỉ ít lâu sau, ánh đèn trong thị trấn bắt đầu chập chờn rồi tắt hẳn. Trong chiến dịch ném bom của Tổng thống Donald Trump, máy bay chiến đấu Mỹ cùng một số UAV chủ yếu nhắm vào các mục tiêu liên quan trực tiếp đến khả năng tấn công tàu thương mại của Iran tại eo biển Hormuz, và cuộc không kích vào tháp kiểm soát này, lần thứ hai trong vòng một tuần, là một ví dụ điển hình cho chiến lược đó.
Cuộc tấn công nằm trong khoảng 90 đòn không kích nhắm vào các trạm radar, trận địa tên lửa chống hạm, cơ sở chỉ huy – kiểm soát và tàu thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Nhưng theo các nhà phân tích quốc phòng, tình trạng mất điện đi kèm cuộc không kích trong đêm cho thấy quân đội Mỹ đang ngầm phát tín hiệu rằng họ hoàn toàn có thể tiến xa hơn.
Hồi đầu tuần, ông Trump từng cảnh báo sẽ tấn công các nhà máy điện dân sự và cây cầu nếu Tehran từ chối quay lại bàn đàm phán. “Tuần tới sẽ trở nên rất tồi tệ đối với họ. Chúng tôi sẽ đánh sập toàn bộ các nhà máy điện của họ”, ông nói trên Fox News. Chỉ vài giờ sau, điện tại Chabahar bị cắt, theo các hãng truyền thông liên kết với nhà nước Iran và nhiều cơ quan báo chí Arab. Nguồn điện được khôi phục sau vài giờ, và đến nay vẫn chưa rõ chính xác mục tiêu nào bị đánh trúng dẫn tới sự cố này.
“Mỹ đã tấn công hạ tầng hỗ trợ trong khi ông Trump đang cảnh báo cắt điện. Vì vậy hiện nay tồn tại một mức độ thách thức lớn hơn đối với Iran, không chỉ đơn thuần là các mục tiêu quân sự”, Sascha Bruchmann, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nhận định. Một cây cầu đường sắt ở đông bắc Iran cũng bị tấn công, cắt đứt tuyến kết nối nước này với các nước láng giềng, điều mà giới chuyên gia xem là thông điệp cho thấy Mỹ sẽ ngăn chặn mọi nỗ lực của Iran nhằm vượt qua lệnh phong tỏa hải quân mà ông Trump đã tái áp đặt.
Mỹ có thể duy trì nhịp độ tấn công này trong nhiều tuần nếu muốn, nhờ ưu thế gần như tuyệt đối trên không. Nhưng các chỉ huy Mỹ cũng hiểu rằng dù đã đánh trúng rất nhiều mục tiêu, họ mới chỉ gây thiệt hại ngắn hạn cho khả năng tấn công tàu thương mại của IRGC. “Với số lượng lớn các phi vụ tuần tra chiến đấu trên không mà Mỹ đang triển khai, cộng thêm A-10 và trực thăng Apache, người Iran rất khó đưa các tàu nhỏ ra ngoài để xác định mục tiêu dân sự. Nhưng đó chỉ là kiềm chế năng lực của Iran tại eo biển chứ không phải phá hủy hoàn toàn nó. Radar và camera đã bị tấn công, nhưng tất cả đều có thể sửa chữa được”, ông Bruchmann nói.
Theo ông, điều ông Trump muốn lúc này là đưa Tehran trở lại bàn đàm phán, và để làm được điều đó, ông cần gây tổn hại cho Iran ở một mức vừa đủ: không quá nhẹ đến mức mất đi công cụ gây áp lực trong tương lai, cũng không quá nặng đến mức kích động Tehran phát động một làn sóng trả đũa toàn diện nhằm vào các nước Ả Rập. Ngoài Hormuz, Iran vẫn còn những lá bài khác, như eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ vào Biển Đỏ mà lực lượng Houthi ở Yemen do Tehran hậu thuẫn có khả năng kiểm soát, cùng kho tên lửa dưới lòng đất đủ sức gây thiệt hại cho các nước Vùng Vịnh có cơ sở quân sự của Mỹ.
Về phần mình, Iran dường như đang kéo dài thế đối đầu cho tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, với hy vọng ông Trump sẽ đưa ra những điều kiện có lợi hơn để thoát khỏi khủng hoảng. Đây là một cuộc đấu trí thực sự: Iran muốn “câu giờ”, còn ông Trump muốn gây thiệt hại đủ mạnh để buộc đối phương nhượng bộ. Xét về cường độ, nhịp độ giao tranh tuần qua nằm ở khoảng giữa giai đoạn các cuộc tấn công trả đũa lẻ tẻ sau lệnh ngừng bắn hồi đầu tháng 4 và cuộc xung đột toàn diện từng diễn ra cuối tháng 2.
Mức độ bền vững của tình trạng này phụ thuộc vào hai yếu tố khó đánh giá. Thứ nhất là lượng đạn dược còn lại của cả hai bên: năng lực sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran đang bị gián đoạn, mỗi quả tên lửa phóng đi đều làm hao mòn kho dự trữ của Tehran, trong khi kho tên lửa đánh chặn của Mỹ và các đồng minh Vùng Vịnh cũng được cho là đang ở trạng thái dễ tổn thương. Thứ hai, và có lẽ mang tính quyết định hơn cả, là tính toán của giới lãnh đạo hai nước. Chính quyền Iran ngày càng cứng rắn, còn ông Trump cũng không phải người dễ từ bỏ mục tiêu đã đặt ra, dù không phải lúc nào ông cũng thực hiện các lời cảnh báo một cách nhất quán.
Việc Mỹ âm thầm mở rộng phạm vi mục tiêu trong những ngày gần đây có thể được hiểu như một thông điệp rằng Washington lần này sẵn sàng dùng sức mạnh quân sự để tạo ra một động thái dứt khoát, buộc Iran phải nhượng bộ. Nhưng liệu Tehran có tiếp nhận thông điệp ấy, và tính toán thực sự của họ là gì, vẫn là những câu hỏi chưa thể giải đáp.
Phan Sơn (tổng hợp)
