“Xăng dầu đã hạ nhiệt, nhưng giá đá tại các mỏ Nghệ An vẫn đứng nguyên ở đỉnh: khan hiếm nguồn cung, không phải nhiên liệu, mới là gốc rễ của nghịch lý này.”
- Xe bồn cán chết nữ sinh, tài xế lĩnh 20 năm tù, gia đình đau đớn
- Tiêm truyền dung dịch làm trắng da tại nhà, một phụ nữ 34 tuổi tử vong
- Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể mạnh thành bão số 1 trong ngày 02/7
Có một sự phi lý trong đời sống mà người ta chỉ nhận ra khi đứng dưới cái nắng gắt của một mỏ đá, nhìn đoàn xe xếp hàng từ sáng đến chiều để chờ hai, ba chuyến hàng. Xăng dầu — thứ từng được viện ra như lời giải thích cho mọi cơn sốt giá — nay đã hạ nhiệt. Nhưng đá thì không. Đá vẫn đứng nguyên ở đỉnh, lạnh lùng và bất động, như thể nó chẳng liên quan gì đến những con số đã đưa nó lên đó.
Đây không phải là một câu chuyện về gian lận, dù trong đó có gian lận. Đây là câu chuyện về một guồng máy vận hành theo logic riêng của nó — logic của khan hiếm, của cung không gặp cầu — và logic ấy không bận tâm đến việc xăng dầu đã rẻ đi.
Tháng Ba năm nay, thế giới rung chuyển vì những xung đột không mấy liên quan đến một công trường ở Quỳnh Văn hay Nghi Lộc, vậy mà giá đá ở đó vẫn tăng theo. Một mỏ ở Thanh Hóa nâng giá đá 1×2 từ 180.000 lên 270.000 đồng mỗi tấn. Một mỏ ở Quỳnh Văn đẩy giá lên 320.000 đồng mỗi khối. Người ta chấp nhận, vì hiểu rằng thế giới đang bất ổn.
Nhưng đến tháng Năm, khi cơn bão nhiên liệu đã qua, khi giá xăng dầu quay về gần như cũ — không có gì thay đổi ở các mỏ. Giá vẫn đứng đó, như một tượng đài của chính nó, không cần lý do để tồn tại nữa.
Ông Nguyễn Thành Luân, người phụ trách một công trình nơi hầm Thần Vũ đang chờ hoàn thiện, nói về điều này bằng một câu ngắn gọn đến chua chát: “Càng làm càng lỗ.” Đó không phải một lời than. Đó là một sự thật trần trụi, được phát biểu bởi một người không còn thời gian để phẫn nộ — chỉ còn thời gian để xếp hàng.
Việc sớm bình ổn giá vật liệu ở địa phương sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ các công trình dự án trọng điểm. Ảnh minh họa NAM)
Chính những người trong cuộc là kẻ đầu tiên phá vỡ ảo tưởng. Một chủ mỏ ở Quỳnh Văn, khi được hỏi tại sao giá không giảm, không né tránh: chi phí nhiên liệu chỉ là một phần nhỏ trong giá thành. Còn một chủ doanh nghiệp khác nói thẳng hơn: “Xăng dầu thực chất chỉ là cái cớ.”
Cái cớ đã bị gọi tên. Vấn đề thật sự nằm ở chỗ khác — ở việc Nhà nước siết công suất khai thác từ năm 2025, ở việc nhu cầu xây dựng cứ phình ra trong khi nguồn cung bị bó lại. Đá làm ra đến đâu, hết đến đó. Trong một thị trường như vậy, giá không có lý do gì để lùi, dù xăng dầu có rẻ đến đâu đi nữa.
Đây chính là điều phi lý nhất: người ta từng tin rằng có một nguyên nhân, một lời giải thích hợp lý cho cơn sốt giá. Nhưng khi nguyên nhân ấy biến mất, hậu quả vẫn còn nguyên. Thế giới không nợ ai một lời giải thích nhất quán.
Không phải nơi nào cũng giống nhau. Ở Nam Đàn, Thanh Chương, Đô Lương — những nơi nguồn cung còn dồi dào — giá đã bắt đầu hạ. Nhưng ở Hoàng Mai, Quỳnh Lưu, Nghi Lộc, thành phố Vinh, giá vẫn treo cao, vì vật liệu đang bị hút đi nơi khác, về các đại công trường phía Bắc, phía Nam.
Đó là một sự bất công mang tính địa lý — không ai chọn được nơi mình xây nhà, làm đường, và vì thế cũng không ai chọn được việc phải trả giá cao hơn người khác cho cùng một khối đá.
Trước sự phi lý ấy, chính quyền không chọn im lặng. Sở Xây dựng Nghệ An đã yêu cầu các mỏ xuất hóa đơn đúng với giao dịch thực tế, đề nghị công an vào cuộc với những hành vi găm hàng, thao túng, bảo kê. Và quan trọng hơn cả — tỉnh đã quyết định đấu giá thêm 17 mỏ mới, nâng công suất cho 6 mỏ hiện có.
Đây không phải là một giải pháp tức thời cho cơn khát hôm nay. Nhưng nó là một hành động — một cách con người đáp trả lại sự phi lý của hoàn cảnh, không phải bằng sự cam chịu, mà bằng việc thay đổi chính cấu trúc đã sinh ra nó.
Bởi vì, như một người từng viết: người ta không thể chọn hoàn cảnh mình sinh ra, nhưng người ta luôn có thể chọn cách mình đứng dậy trong đó. Ở Nghệ An hôm nay, câu chuyện chưa có hồi kết — chỉ có những đoàn xe vẫn nối đuôi nhau chờ đợi, và một niềm hy vọng mong manh rằng, đến một ngày, nguồn cung sẽ đủ lớn để phá vỡ cái vòng luẩn quẩn này.
Nguyễn Quế (tổng hợp)
