Từ ngày 15/11/2026, quy định mới của Bộ GD&ĐT về quản lý kinh phí ban đại diện cha mẹ học sinh có hiệu lực, buộc các trường và phụ huynh điều chỉnh cách phối hợp tổ chức hoạt động hỗ trợ học sinh.
- Dùng căn hộ chung cư để kinh doanh sẽ bị phạt ra sao?
- Thiếu nữ 17 tuổi tử vong khi tắm sông Hương ở Hải Phòng
- Hà Nội bớt nóng từ 01/10, chờ đợt lạnh mạnh ngày 04-05/10
Quy định mới đặt ra yêu cầu minh bạch hóa các khoản hỗ trợ, đồng thời làm dấy lên những ý kiến khác nhau về cách tổ chức hoạt động ngoài giờ học khi không còn quỹ lớp.
Ban đại diện phụ huynh trước thay đổi về việc thu, quản lý tiền hỗ trợ
Chị Trần Tuyết Mai, Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh lớp 4 tại một trường tư thục ở phường Hà Đông, cho biết phụ huynh đã thống nhất kế hoạch sử dụng quỹ trong học kỳ I ngay từ đầu năm học. Tuy nhiên, chị lo ngại việc không được thu, tiếp nhận và quản lý tiền sẽ khiến việc tổ chức các hoạt động chung gặp khó khăn.
Theo chị Mai, ngoài chương trình chính khóa, học sinh còn có nhiều dịp sinh hoạt tập thể cần kinh phí. Chẳng hạn, ngày 20/10, các bạn nam trong lớp có thể tổ chức một bữa tiệc nhỏ dành cho các bạn nữ và cô giáo. Bên cạnh đó còn có hoạt động tổng kết, biểu diễn văn nghệ, sinh nhật, giao lưu tập thể hay tặng quà động viên vào cuối tháng và cuối học kỳ.
Nếu các hoạt động phát sinh nhu cầu hỗ trợ, phụ huynh có thể lựa chọn cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp thay vì chuyển tiền để Ban đại diện thu và quản lý Chị Mai đề xuất cần phân định rõ kinh phí phục vụ hoạt động của ban đại diện với các khoản hỗ trợ dành cho nhà trường. Chị cũng đề nghị có hướng dẫn cụ thể về việc phụ huynh tự đóng góp để ban tổ chức hoạt động trực tiếp cho học sinh có phù hợp quy định hay không.
Ở chiều ngược lại, anh Nguyễn Mạnh Hùng, trưởng ban phụ huynh có con học tại một trường THPT ở Hà Nội, cho rằng việc không lập quỹ lớp từ đầu năm không đồng nghĩa với việc hoạt động cho học sinh bị gián đoạn. Theo anh, cách làm mới còn giúp các khoản chi đúng mục đích, tiết kiệm và tạo được sự đồng thuận.
Anh Hùng nhận định ban đại diện cần lấy học sinh làm trung tâm, ưu tiên những khoản chi mang lại lợi ích trực tiếp cho các em và loại bỏ nội dung không cần thiết. Theo anh, tiền đóng góp không nên dùng cho hoạt động dành riêng cho cha mẹ, giáo viên hoặc những hạng mục thuộc trách nhiệm đầu tư của nhà trường như cơ sở vật chất, sửa chữa phòng học và vật tư tiêu hao.
Về tổ chức, anh đề xuất các ban đại diện căn cứ vào kế hoạch từng học kỳ của trường để xác định hoạt động cần phối hợp, quy mô và kinh phí dự kiến. Những chương trình như ngày 20/10, phong trào thi đua học tập, hoạt động ngoại khóa hay biểu diễn văn nghệ có thể được đưa ra thảo luận trước khi phụ huynh tự nguyện hỗ trợ.
Anh Hùng cho rằng việc đóng góp cần bảo đảm không chia đều, không đặt mức bình quân và không gây sức ép với các gia đình không tham gia. Phụ huynh có điều kiện có thể hỗ trợ nhiều hơn, các mạnh thường quân cũng có thể tài trợ thêm nếu khoản hỗ trợ được công khai và sử dụng thiết thực. Anh nói sự bức xúc của phụ huynh không xuất phát từ việc phải chi tiền cho con mà chủ yếu liên quan đến tình trạng lạm thu, sử dụng kinh phí sai mục đích hoặc lấy tiền quỹ lớp phục vụ các buổi họp phụ huynh, chẳng hạn mua hoa quả và nước ngọt.
Từ phía các cơ sở giáo dục, bà Nguyễn Thị Hồng Cẩm, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trãi (Hà Nội), cho biết nhà trường sẽ thông báo để ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện nghiêm quy định mới của Bộ GD&ĐT. Trường cũng sẽ phối hợp với phụ huynh để bảo đảm các hoạt động hỗ trợ học sinh được triển khai phù hợp.
Theo bà Cẩm, một nội dung cần điều chỉnh là hình thức khen thưởng học sinh đạt thành tích cao trong các kỳ thi. Trước đây, phụ huynh có thể trao thưởng bằng tiền mặt 100.000 đồng mỗi học sinh. Theo quy định mới, Ban đại diện không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động; đồng thời khoản hỗ trợ không được dùng để chi trả thù lao, tiền thưởng, quà tặng hoặc khoản hỗ trợ khác cho cán bộ quản lý, nhà giáo và nhân sự hỗ trợ giáo dục. Vì vậy, nhà trường và phụ huynh cần xác định hình thức khen thưởng phù hợp với quy định
Tại Trường THCS Lê Lợi (Hà Đông), bà Lê Minh Nguyệt, Hiệu trưởng nhà trường, đồng tình với chủ trương mới. Bà cho biết trong sáu năm qua, trường không tiếp nhận khoản đóng góp từ quỹ cha mẹ học sinh các lớp để đưa vào quỹ ban đại diện cấp trường. Theo bà, ban đại diện của trường được thành lập để phối hợp và đồng hành cùng nhà trường trong giáo dục, thay vì quản lý nguồn tiền đóng góp. Với quy định mới, trường sẽ hướng dẫn ban đại diện các lớp căn cứ vào thực tế để hỗ trợ giáo viên và học sinh mà không cần thu quỹ.
Trong nhiều năm, các khoản thu của ban đại diện cha mẹ học sinh là vấn đề gây tranh luận tại nhiều trường. Một số phụ huynh phản ánh mức đóng góp lên tới 2-3 triệu đồng mỗi học kỳ. Ở những lớp có hơn 40 học sinh, tổng quỹ cả năm có thể quanh mức 200 triệu đồng, trong khi theo phản ánh của các phụ huynh, phần kinh phí dành trực tiếp cho học sinh không tương xứng với khoản chi cho các hoạt động đối ngoại.
Theo Điều lệ mới, khi cần hỗ trợ một hoạt động nằm trong kế hoạch, ban đại diện phải công khai mục đích và nhu cầu cụ thể. Cha mẹ học sinh tự nguyện quyết định việc hỗ trợ hoạt động bằng cách cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ; Ban đại diện không thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Quy định nghiêm cấm ấn định các khoản đóng góp bắt buộc, mức bình quân, mức tối thiểu hoặc thời hạn nộp tiền. Ban đại diện cũng không được nhân danh mình để vận động tài trợ cho nhà trường.
Các quy định hạn chế thu tiền không tự nguyện đã xuất hiện từ năm 2011, khi Bộ GD&ĐT cấm ban đại diện vận động những khoản không tự nguyện. Khi đó, Bộ cũng không cho phép dùng tiền đóng góp để chi cho vệ sinh trường lớp, mua sắm trang thiết bị, sửa chữa hoặc xây mới công trình của nhà trường, và không cho phép đặt mức ủng hộ bình quân. Tuy vậy, tình trạng phụ huynh đóng tiền theo mức chung để mua sắm tivi, máy lạnh vẫn diễn ra trong nhiều năm.
Một vấn đề được đặt ra là áp lực từ tập thể trong các cuộc họp phụ huynh. Khi mức thu được đưa ra cụ thể, kèm danh sách công khai, những gia đình không muốn hoặc không có điều kiện đóng góp có thể khó từ chối, dù khoản tiền được gọi là tự nguyện. Do đó, nếu các hoạt động vẫn được tổ chức theo cách vận động đóng tiền mà thiếu cơ chế bảo đảm tính tự nguyện, áp lực đóng góp có thể tiếp tục tồn tại dưới hình thức khác.
Việc xử lý khi có vi phạm cũng còn băn khoăn. Bài viết đặt vấn đề về cơ chế xử lý khi có vi phạm trong thu, chi; việc thực hiện và xử lý các trường hợp vi phạm cần được đối chiếu với các quy định pháp luật có liên quan. Bên cạnh đó, nguồn ngân sách đầu tư cho cơ sở vật chất còn thiếu cũng là yếu tố góp phần làm phát sinh tình trạng lạm thu. Vì vậy, ngoài việc thay đổi phương thức hoạt động của ban đại diện, việc phân định trách nhiệm tài chính giữa nhà trường và phụ huynh vẫn cần được quan tâm.
Lê Hà NA (tổng hợp)
